Reportaż - definicja, cechy, przykłady

Reportaż - geneza

Reportaż wykształcił się w drugiej połowie XIX stulecia, co było ściśle związane z rosnącym znaczeniem prasy, która często podejmowała bieżącą tematykę, obrazując zawiłości ludzkiego życia, opisując postęp technologiczny, najnowsze wydarzenia kulturalne, relacjonowała również podróże do dalekich krajów.

Ważną rolę w powstaniu reportażu odegrały proza realistyczna oraz popularne w minionych epokach relacje z podróży i doniosłych wydarzeń.

Reportaż - cechy i założenia

Reportaże miały na celu przedstawianie realnych zdarzeń. Autorzy najczęściej odtwarzali ich przebieg, słuchając świadków lub też sami byli ich świadkami. Gatunek ten od początku miała cechować rzetelność i autentyczność. Fakty przedstawiano z wielką starannością, operując przy tym bardzo dobrym – literackim – językiem.

Szczególnym przykładem reportażu pozytywistycznego są „Listy z podróży do Ameryki” Henryka Sienkiewicza. Wśród ówczesnych odbiorców cieszyły się one wielką popularnością, gdyż nie tylko przybliżały realia życia na odległym kontynencie, ale także, dzięki sprawności autora, stylizowane były na prozę. Twórca „Trylogii” zawarł w nich także wiele aktualnych przemyśleń, m.in. doszukiwanie się podobieństw w sytuacji Indian i Polaków, podejmowanie tematyki emigracyjnej i in.

Powiązanie reportażu z prozą było nieprzypadkowe, gdyż autorami najbardziej poczytnych serii reportaży byli właśnie literaci, twórcy.

Reportaż - najważniejsi twórcy i przykłady

Henryk Sienkiewicz „Listy z podróży do Ameryki” (1876 – 1878);

Adolf Dygasiński „Listy z Brazylii (1900);

Sygurd Wiśniowski „Listy z Czarnych Gór” (1875).

Reportaż w XX w.

XX wiek to okres, w którym reportaż i proza fabularna coraz mocniej na siebie oddziaływały. W latach międzywojennych krytycy literaccy wprowadzili termin „literatura faktu”, który obejmował utwory narracyjne, niekoncentrujące się na fikcji, lecz stawiające na pierwszym miejscu autentyczność opisywanych zdarzeń i realiów.

Współcześnie wyróżnia się rozmaite formy reportażu: społeczno-obyczajowy, podróżniczy, popularnonaukowy (wszystkie trzy dziedziny tematyczne wysoko ceniono już w XIX stuleciu), sportowy, sądowy oraz wojenny. Największą popularnością nadal cieszą się teksty opisujące odległe zakątki świata, często zwracając szczególną uwagę na ukształtowanie tamtejszych społeczeństw, obce wierzenia, obyczaje i systemy wartości, a także te społeczno-obyczajowe. Nierzadko reportażyści posługują technikami stosowanymi w beletrystyce, przez co granica pomiędzy dłuższymi i bardziej rozbudowanymi reportażami a powieściami może się zacierać.

Za najważniejszych polskich autorów reportaży w XX stuleciu uważa się: Ryszarda Kapuścińskiego, Hannę Krall, Teresę Torańską, Krzysztofa Mroziewicza, Alinę i Czesława Centkiewiczów, Melchiora Wańkowicza, Mariana Brandysa.

Warto również wymienić nazwisko amerykańskiego reportażysty – Boba Woodwarda, który w swoich tekstach często opisywał sposoby działania władz Stanów Zjednoczonych i funkcjonowania tamtejszych instytucji. Jego twórczość wpisuje się w niezwykle ostatnio popularny nurt dziennikarstwa śledczego.

Obok niego kolejną coraz silniejszą tendencją jest tzw. human interest journalism (teksty skupione na człowieku, jego pragnieniach, zainteresowaniach, osiągnięciach).

Polecamy również:

  • Powieść realistyczna - definicja, cechy, przykłady

    Powieść realistyczna narodziła się w XIX-wiecznej Francji. Po raz pierwszy terminu tego użyto w 1826 r. w trzynastym numerze „Mercure français du XIX siecle”. Stanowiło ono wtedy synonim tzw. „literatury prawdy”, miało jednak znaczenie pejoratywne, gdyż kojarzyło się z tym, co jest... Więcej »

  • Powieść naturalistyczna - definicja, cechy, przykłady

    Powstanie naturalizmu jako nurtu w literaturze ściśle wiąże się z postacią francuskiego pisarza Emile'a Zoli. Prekursorami nowego prądu byli m.in. Gustaw Flaubert i bracia Goncourt (w przedmowie do „Germinie Lacerteux” apelowali oni o absolutną naukowość literatury i kliniczne badanie zachowań... Więcej »

  • Powieść tendencyjna - definicja, cechy, przykłady

    Powieść tendencyjna była gatunkiem literackim charakterystycznym dla polskiego pozytywizmu. Wraz z nadejściem nowej epoki zmianie uległ również obowiązujący światopogląd, a więc pożądane idee i wartości. Aby kształtować u ówczesnych określone cechy (patriotyzm, odpowiedzialność za siebie i innych,... Więcej »

  • Powieść przygodowa - definicja, cechy, przykłady

    Powieść przygodowa narodziła się w XVIII w. W jej powstaniu znaczącą rolę odegrały pamiętniki, dzienniki i różnego rodzaju relacje przedstawiające wydarzenia, jakich uczestnikami byli ich autorzy. Powieść przygodowa często łączona jest z powieścią podróżniczą – przedstawianie bohaterów... Więcej »

  • Powieść historyczna - definicja, cechy, przykłady

    Nowoczesna powieść historyczna narodziła się w XIX stuleciu, jednak jej początków badacze doszukują się już w starożytnych eposach, których akcja rozgrywa się na tle ważnych i znaczących wydarzeń dziejowych („Iliada”, „Eneida” itp.) oraz w średniowiecznych romansach rycerskich. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 1 + 1 =
xd
2020-03-30 18:04:30
Jerzy Dudek
Ostatnio komentowane
By
• 2022-09-28 17:03:33
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03