Powieść realistyczna - definicja, cechy, przykłady

Powieść realistyczna – geneza

Powieść realistyczna narodziła się w XIX-wiecznej Francji. Po raz pierwszy terminu tego użyto w 1826 r. w trzynastym numerze „Mercure français du XIX siecle”. Stanowiło ono wtedy synonim tzw. „literatury prawdy”, miało jednak znaczenie pejoratywne, gdyż kojarzyło się z tym, co jest przyziemne, prozaiczne i pozbawione wartości artystycznych.

Dopiero w 1857 r. pojęcie to zredefiniował James Champlfleury, publikując „Le réalisme” oraz „Wielkie postacie dnia wczorajszego i dzisiejszego” (1861).

Realizm w literaturze narodził się jako odpowiedź na charakterystyczny dla romantyzmu indywidualizm. Zwolennicy nowego nurtu zaprzeczali wszystkiemu, co niesprawdzalne, subiektywne i wzniosłe, stawiając nacisk na realizowanie zasady mimesis oraz stosowanie w swoich dziełach kryterium prawdy.

Powieść realistyczna - cechy i założenia

Narracja powieści realistycznych prowadzona jest przede wszystkim w trzeciej osobie liczby pojedynczej (wyjątkiem są przytaczane fragmenty listów itp.). Narrator jest wszechwiedzący, a jego zadanie polega na jak najdokładniejszym opisywaniu mających miejsce wydarzeń. Aby osiągnąć ten cel, narrator musi wyzbyć się emocjonalnego stosunku do zdarzeń i postaci, prowadząc relację w sposób iście kronikarski (obiektywizm).

Fabuła powieści realistycznych zazwyczaj jest skonstruowana w sposób przyczynowo-skutkowy. Tło dla niej stanowił świat dokładnie znany autorowi – uwzględniano całość społeczeństwa, starając się dokładnie mu się przyjrzeć i jak najpełniej oddać jego właściwości i przedstawić jego potencjalny wpływ na głównego bohatera (stąd w analizach powieści realistycznych często mówi się o panoramie społecznej).

Postaci kreowane w powieściach realistycznych miały cechować się jak największym prawdopodobieństwem, dlatego też nie były to wybitne jednostki, lecz zwykli przedstawiciele danej społeczności, którzy podlegali tym samym zasadom, co inni jego członkowie. Sposób ich przedstawienia balansował na granicy typizacji (ukazania zbioru najczęściej spotykanych cech) i indywidualizacji.

W powieściach realistycznych rezygnowano z wysokiego stylu literackiego na rzecz języka bardziej pospolitego, charakterystycznego dla ukazywanych warstw społecznych. Wszystkie elementy dzieła musiały pozostawać w jak największej zgodności ze światem prawdziwym.

Twórcy związani z nurtem realistycznym postulowali przede wszystkim konieczność nadania sztuce wartości poznawczych. Ich praca artystyczna miała nosić znamiona naukowości i dokładnie ukazywać rzeczywistość, pozwalając odbiorcy na analizowanie go i wyciąganie wniosków. Dobór tematów był kwestią dowolną – najczęściej sięgano właśnie po te, które znajdowały się najbliżej realnego życia.

Pisarze, których dzieła określa się mianem realistycznych, przed przystąpieniem do tworzenia dokonywali długotrwałych obserwacji, starając się jak najlepiej poznać ukazywane przez nich realia. Stąd ich utwory często cechują się wielką dokładnością w oddawaniu przestrzeni miejskiej i zawierają pełne, szczegółowe opisy grup społecznych, środowisk itd.

Powieść realistyczna - twórcy i przykłady

Honoré de Balzac – cykl „Komedia ludzka”;

Marie-Henri Beyle – znany jako Stendhal – „Czerwone i czarne”, „Pustelnia parmeńska”;

Karol Dickens – „David Copperfield”, „Klub Pickwicka”;

Lew Tołstoj – „Wojna i pokój”, „Anna Karenina”.

W Polsce technikami charakterystycznymi dla realizmu posługiwali się:

Bolesław Prus („Lalka”), Eliza Orzeszkowa („Nad Niemnem”) oraz Henryk Sienkiewicz („Rodzina Połanieckich”).

Polecamy również:

  • Powieść naturalistyczna - definicja, cechy, przykłady

    Powstanie naturalizmu jako nurtu w literaturze ściśle wiąże się z postacią francuskiego pisarza Emile'a Zoli. Prekursorami nowego prądu byli m.in. Gustaw Flaubert i bracia Goncourt (w przedmowie do „Germinie Lacerteux” apelowali oni o absolutną naukowość literatury i kliniczne badanie zachowań... Więcej »

  • Powieść tendencyjna - definicja, cechy, przykłady

    Powieść tendencyjna była gatunkiem literackim charakterystycznym dla polskiego pozytywizmu. Wraz z nadejściem nowej epoki zmianie uległ również obowiązujący światopogląd, a więc pożądane idee i wartości. Aby kształtować u ówczesnych określone cechy (patriotyzm, odpowiedzialność za siebie i innych,... Więcej »

  • Powieść przygodowa - definicja, cechy, przykłady

    Powieść przygodowa narodziła się w XVIII w. W jej powstaniu znaczącą rolę odegrały pamiętniki, dzienniki i różnego rodzaju relacje przedstawiające wydarzenia, jakich uczestnikami byli ich autorzy. Powieść przygodowa często łączona jest z powieścią podróżniczą – przedstawianie bohaterów... Więcej »

  • Powieść historyczna - definicja, cechy, przykłady

    Nowoczesna powieść historyczna narodziła się w XIX stuleciu, jednak jej początków badacze doszukują się już w starożytnych eposach, których akcja rozgrywa się na tle ważnych i znaczących wydarzeń dziejowych („Iliada”, „Eneida” itp.) oraz w średniowiecznych romansach rycerskich. Więcej »

  • Powieść podróżnicza - definicja, cechy, przykłady

    Powieść podróżnicza to jeden z typów powieści wyodrębniony przy zastosowaniu kryterium tematycznego. Dominujący jest tu topos podróży, fabuła koncentruje się wokół jakiejś wyprawy głównego bohatera. Klasyczny schemat powieści podróżniczej obejmuje: podjęcie decyzji o... Więcej »

Komentarze (6)
Wynik działania 2 + 4 =
zdrowy rozsądek
2020-11-23 09:39:15
to używajcie adblocka
XDD
2020-04-02 12:40:14
abc
twoj stary
2019-09-24 17:38:43
:( reklamy 2head
Ebe Ebe
2018-08-27 17:17:45
Jeszcze jak
Ktoś
2016-10-06 18:16:32
Reklamy tak bardzo :(
leokadia
2016-04-22 02:59:11
bardzo denerwujące reklamy
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48