Powieść historyczna - definicja, cechy, przykłady

Powieść historyczna - geneza

Nowoczesna powieść historyczna narodziła się w XIX stuleciu, jednak jej początków badacze doszukują się już w starożytnych eposach, których akcja rozgrywa się na tle ważnych i znaczących wydarzeń dziejowych („Iliada”, „Eneida” itp.) oraz w średniowiecznych romansach rycerskich. Za ojca tego gatunku uważa się Waltera Scotta – wybitnego szkockiego powieściopisarza. W swoich dziełach łączył on realia historyczne z fantastyką wywodzącą się głównie z folkloru.

Zarówno epoka romantyzmu, jak i pozytywizmu w Polsce przyniosły żywe zainteresowanie czasami przeszłymi, co odnowiło popularność tego gatunku. W pozytywizmie np. nacisk kładziono głównie na realizm dzieła i jego wartości poznawcze, dlatego też starannie przedstawiano tło historyczne, ukazując konkretne wydarzenia i punkty zwrotne.

Powieść historyczna - cechy i założenia

Narrator powieści historycznej opowiadał głównie w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Był wszechwiedzący, zaś szczególnie dobrze orientował się w najważniejszych wydarzeniach historycznych i ich konsekwencjach. Na tle określonej, starannie i szczegółowo ukazanej epoki przedstawiano zazwyczaj bohaterów fikcyjnych. Ich losy były ściśle związane z mającymi miejsce wydarzeniami.

Często pod maską historycznych realiów ukazanych w dziele kryła się krytyka pewnych aspektów życia współczesnego. Poprzez wyraźnie zarysowane zbieżności pomiędzy epokami pisarze omijali cenzurę i w sposób zawoalowany dawali wyraz swojemu niezadowoleniu.

Najczęściej mówi się o dwóch rodzajach powieści historycznej. Pierwszy z nich reprezentuje twórczość Aleksandra Dumasa, który w określonych realiach przeszłości umiejscawiał fikcyjnych bohaterów, na pierwszy plan wysuwając ich perypetie i przeżycia.

Drugi typ w polskiej literaturze reprezentowany był przez Józefa Ignacego Kraszewskiego, a polegał on na jak najdokładniejszym i najpełniejszym oddaniu specyfiki danej epoki.

Szczególne miejsce zajmuje w tym kontekście twórczość Henryka Sienkiewicza, który swobodnie poruszał się pomiędzy oboma rodzajami powieści, przedstawiając zarówno wspaniałe przygody wykreowanych przez postaci, jak i ukazując najważniejsze wydarzenia historyczne i umieszczając w swoich dziełach krytykę oraz przemyślenia ich dotyczące.

W wielu powieściach historycznych czytelnik może spotkać się ze stylizacją językową (np. „Krzyżacy” Sienkiewicza). Dzięki takiemu zabiegowi autorowi udawało się uzyskać jak najwierniejszy i najbardziej prawdopodobny obraz opisywanych czasów.

Układ fabularny tego typu dzieł najczęściej miał konstrukcję przyczynowo-skutkową, ściśle połączoną z następującymi po sobie wydarzeniami historycznymi (chronologia).

Powieść historyczna - twórcy i przykłady

Henryk Sienkiewicz – „Ogniem i mieczem” (1884), „Potop” (1886), „Pan Wołodyjowski” (1888), „Krzyżacy” (1900);

Józef Ignacy Kraszewski – „Stara baśń” (1876), „Krzyżacy 1410” (1883);

Walter Scott – „Pieśń ostatniego minstrela” (1805), „Rob Roy” (1817), „Ivanhoe” (1819);

Aleksander Dumas – „Trzej muszkieterowie” (1844), „Hrabia Monte Christo” (1844).

Polecamy również:

  • Oda - definicja, cechy, przykłady

    Termin wywodzi się z języka greckiego: gr. aide znaczy tyle co „pieśń”, „śpiew”. Jest to gatunek liryczny o rodowodzie antycznym, który, jak podaje „Słownik terminów literackich”, był odmianą greckiej liryki chóralnej. Oda posiada więc cechy charakterystyczne... Więcej »

  • Sonet (włoski i francuski) - definicja, cechy, przykłady

    Sonet to gatunek poetycki charakteryzujący się kunsztowną kompozycją. Wiersz składa się z czternastu wersów zgrupowanych w cztery strofy: dwa tetrastychy i dwie tercyny. Zwrotki czterowersowe mają charakter opisowy, zaś trzywersowe – refleksyjny. Pierwsza strofa przedstawia temat utworu, druga odnosi... Więcej »

  • Powieść epistolarna - definicja, cechy, przykłady

    Powieść epistolarna to powieść napisana w formie listów, czasem zawiera ona również fragmenty pamiętników Więcej »

  • Hymn - definicja, cechy, przykłady

    Utwór, którego nazwa pochodzi z języka greckiego: gr. hymnos oznacza „pieśń pochwalną”. Jest to zatem forma liryczna o patetycznym nastroju, której tematyka dotyczy rzeczy najwyższej wagi: np. treści patriotycznych czy religijnych. Hymn to jednocześnie utwór związany z... Więcej »

  • Dramat romantyczny - definicja, cechy, przykłady

    Dramat ukształtowany w romantyzmie, który zrywa z klasycznymi wyznacznikami gatunku, a więc z zasadą trzech jedności, chronologią akcji, zamkniętą kompozycją oraz stylistyczną jednolitością. Tradycjami, do jakich nawiązują romantyczni twórcy, są utwory Williama Szekspira i Calderona.  Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 3 + 1 =
lol xdd
2018-01-14 14:22:32
akurat bardzo mi sie przydalo na sprawdzian z polskiego
bartek piostak
2018-01-02 11:20:54
pomocne
Jerzy
2017-02-19 14:52:08
Beznadzieja
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
fajne :> ciekawe
• 2023-01-28 13:30:03
Rola Francji: Francja była jednym z głównych sprzymierzeńców ruchu zjednoczeniowego i...
• 2023-01-26 11:32:53
dzieki
• 2023-01-26 06:23:39