Oda - definicja, cechy, przykłady

Termin wywodzi się z języka greckiego: gr. aide znaczy tyle co „pieśń”, „śpiew”. Jest to gatunek liryczny o rodowodzie antycznym, który, jak podaje „Słownik terminów literackich”, był odmianą greckiej liryki chóralnej. Oda posiada więc cechy charakterystyczne dla poezji melicznej: ma charakter stroficzny i rymowany.

Ponadto istotnym wyznacznikiem tego gatunku jest jego podniosły nastrój. Oda to bowiem utwór najczęściej pochwalny, którego funkcją jest opiewanie jakiegoś ważnego wydarzenia lub bohatera. Istotnymi motywami tematycznymi są tu elementy mitologiczne.

Za najważniejszego prekursora gatunku uważa się Pindara, który pisywał tak zwane „epinikiony”, czyli ody na cześć igrzysk. Po gatunek ten sięgali najwybitniejsi poeci greckiej starożytności, np. Safona lub Anakreont. Oda została przejęta przez lirykę rzymską, stała się częstą formą poetycką w twórczości Horacego (cykl „Carmina”).

Utwór ten stanowi klasyczny gatunek poetycki epok, w których dominują prądy klasycyzmu. Stąd można zauważyć jego dużą popularność w renesansie – zarówno w odmianie łacińskiej, jak i narodowej. W języku polskim renesansowe ody tworzył np. Jan Kochanowski i Mikołaj Sarbiewski. W oświeceniu twórcą znanych ód był Adam Naruszewicz oraz Stanisław Trembecki. W nurcie klasycyzmu warszawskiego trzeba wymienić Kajetana Koźmiana i Franciszka Wężyka. Ody w ich wykonaniu przybierały najczęściej formę panegiryku okolicznościowego, np. Oda „Balon” Naruszewicza opiewała lot balonem.

W literaturze powszechnej przedstawicielami tego gatunku byli Nicolas Boileau, Wolter czy Aleksander Pope. Romantyczne ody tworzyli natomiast Adam Mickiewicz (słynna „Oda do młodości”) czy Juliusz Słowacki. W literaturze natomiast ważne miejsce zajmują ody Jarosława Iwaszkiewicza lub Tadeusza Peipera.

Polecamy również:

  • Sielanka - definicja, cechy, przykłady

    Sielanka inaczej zwana bukoliką, idyllą, pastorałką – gatunek literatury pastoralnej, którego zawartość treściowa koncentruje się wokół rodzajowych scen z życia pasterzy czy rolników. Forma ta ma rodowód antyczny, wywodzi się z twórczości Teokryta (III w. p. n. e.). Może ona... Więcej »

  • Tren - definicja, cechy, przykłady

    Tren podobnie jak epitafium jest odmianą literatury funeralnej (pogrzebowej). Tren wywodzi się ze starożytnej Grecji, za prekursorów gatunku uznaje się Pindara i Simonidesa z Keos. Jest to utwór żałobny, pisany po śmierci bliskiej osoby, wyrażający uczucia i refleksje cierpiącego podmiotu, ale też... Więcej »

  • Anakreontyk - definicja, cechy, przykłady

    Utwór liryczny, którego nazwa wywodzi się od Anakreonta – greckiego poety żyjącego w VI w. p. n. e. Najbardziej charakterystyczną cechą tego gatunku jest posługiwanie się stałym zespołem motywów: biesiada, wino, kobieta, lira, pieśń. Anakreontyk posiada wesoły i beztroski nastrój... Więcej »

  • Elegia - definicja, cechy, przykłady

    Według „Słownika terminów literackich” wywodzi się z Azji Mniejszej (Jonii), a jej rozkwit w poezji greckiej przypadł na przełom VII i VI w. p. n. e. Elegia jest to „gatunek liryki żałobnej, pieśń lamentacyjna bliska trenowi, śpiewana podczas pogrzebu”. Forma ta pojawiła się już w... Więcej »

  • Epigramat - definicja, cechy, przykłady

    Nazwa wywodzi się z greckiego słowa epigramma, które znaczy tyle co „napis”. Jest to krótki wierszowany utwór liryczny, najczęściej o lekkiej, żartobliwej treści. Epigramat często ma charakter satyryczny lub filozoficzny. Charakterystyczną cechą tego gatunku jest posługiwanie się... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 2 =
Ostatnio komentowane
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39
Ciekawe jak daleko czasowo sięgają Politycy. 2050 ? Czyli doprzodu do tyłu 2023. Grolsz...
Nick Radek • 2021-06-27 07:22:58