Dramat szekspirowski - definicja, cechy, przykłady

W czasach, kiedy tworzył Szekspir, w Europie triumfy świecił dramat klasyczny, ściśle wzorowany na tragedii antycznej. Dramaturg ze Stratfordu pogwałcił większość obowiązujących w nim zasad i kierując się własną wyobraźnią i potrzebami nowej publiczność, stworzył nowy typ dramatu, nazwany od jego nazwiska „szekspirowskim”.

Cechy dramatu szekspirowskiego

Dramat szekspirowski zrodził się w opozycji do dramatu klasycznego, dlatego rozpatruje się go w zestawieniu z tą odmianą dramatu.

Szekspir zerwał z obowiązującą wcześniej zasadą trzech jedności. Akcja jego dramatów rozgrywa się w różnych miejscach, zarówno w plenerze, jak i we wnętrzach. Wydarzenia rozciągają się czasem nawet na kilka lat i obejmują wiele wątków. Poeta wprowadza liczne dygresje, sceny epizodyczne spowalniające akcję, nierzadko wnoszące do niej dawkę humoru.

To przemieszanie tragizmu z komizmem to kolejna charakterystyczna cecha twórczości dramatycznej Szekspira. Humor pojawia się najczęściej za sprawą postaci niskiego stanu, np. Odźwiernego w „Makbecie” czy Grabarza w „Hamlecie”. Postacie niskiego pochodzenia pojawiały się w dramacie klasycznym tylko wyjątkowo – w roli sługi czy posłańca – i nie były dopuszczane do głosu. Szekspir pozwala im przemówić i to ich własnym barwnym potocznym językiem. Naruszeniem zasady stosowności (decorum) było też ukazywanie na scenie śmierci, często brutalnej. Doskonałym przykładem jest ostatnia scena „Hamleta”, w której ginie większość bohaterów i to śmiercią gwałtowną i krwawą. Ten zabieg prawdopodobnie był gestem w stronę oczekiwań nie zawsze wybrednej publiczności.

W przeciwieństwie do dramatu antycznego podporządkowanemu osiągnięciu katharsis, Szekspir unikał moralizatorstwa, jasnego wykładania wartości etycznych. Jego utwory bywają niejednoznaczne, widz sam musi uporać się z ich oceną i interpretacją. Nie ma tu także (poza nielicznymi wyjątkami) chóru, który komentowałby wydarzenia i je oceniał. O ile w tragedii antycznej los bohatera z góry był przesądzony, decydowało o nim boskie Fatum, o tyle angielski dramaturg pozostawia swoim bohaterom wolność wyboru. To oni sami, ich cechy charakteru i określone postępowanie, sprowadzają na siebie tragiczny koniec.

Szekspir wymagał od swych widzów dużej wyobraźni, odchodząc od zasady mimesis zmuszał ich, by podążali za szybkimi zwrotami akcji, zmianami miejsca i przeskokami w czasie. Co więcej, wprowadzał na scenę postaci fantastyczne: duchy, upiory, wiedźmy. Wyzwaniem dla widzów i twórców teatralnych były także sceny zbiorowe, często liczące kilkudziesięciu aktorów. W „Hamlecie” umieścił Szekspir nawet scenę przedstawiającą spektakl teatralny; na scenie obecni są więc także aktorzy odtwarzający role aktorów i widzów.

Dramat szekspirowski tak dalece odszedł od założeń klasycznych, że można go uznać za początek nowej epoki w teatrze europejskim. Z dorobku Stratfordczyka czerpali inspiracje twórcy romantyczni, jeszcze dalej odchodząc od antycznego wzoru.

Polecamy również:

  • Traktat - definicja, cechy, przykłady

    To dzieło o charakterze naukowym, obszerna rozprawa naukowa, obejmująca szczegółowe opracowanie jakiegoś tematu. Traktat zmierza do jasnego i pełnego ujęcia zagadnienia, grupuje i hierarchizuje wiedzę z danego zakresu. Więcej »

  • Dramat klasyczny - cechy i geneza

    Dramat klasyczny to forma dramatu ukształtowana w renesansie, na wzór dramatu antycznego. Charakterystyczną cechą odrodzenia było sięganie do starożytnych ideałów – kulturę antyczną uważano za wzór doskonałości. Ta ostatnia oznaczała zaś harmonię, zachowanie proporcji, stosowność oraz... Więcej »

  • Esej - definicja, cechy, przykłady

    Essai po francusku oznacza „próbę” – od tego też słowa wywodzi się nazwa gatunku. Jest on gatunkiem z pogranicza literatury pięknej i naukowej, wypowiedzią prezentującą pogląd autora w jakiejś kwestii. Najczęściej wyraża jego punkt widzenia na tematy filozoficzne, artystyczne, czasami... Więcej »

  • Fraszka - definicja, cechy, przykłady

    Nazwa gatunku wywodzi się od włoskiego słowa frasca, które oznacza „gałązkę”, a więc coś drobnego, błahego. Literacka fraszka to taki właśnie niewielkich rozmiarów utwór literacki. Więcej »

  • Kazanie - definicja i cechy

    Kazanie należy do tzw. literatury stosowanej, jest to wypowiedź jakiegoś autorytetu, najczęściej osoby duchownej, w kwestiach moralnych. Wyróżnia się dwa rodzaje kazań: tematyczne i homilię. Kazanie tematyczne tzw. contio (mowa) lub sermo (gawęda) to utwór oparty na zasadach retoryki, mający... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 4 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54