Bogurodzica - archaizmy w utworze

Definicja słownikowa podaje, iż archaizm to „wyraz, forma wyrazu, konstrukcja składniowa, które wyszły z użycia”. Tekst „Bogurodzicy” – polskiej pieśni religijnej powstałej na przestrzeni XI-XIII wieków – zawiera wiele takich form, które dziś mogą wydawać się już niezrozumiałe. Część wyrazów z tego wiersza przestarzała była już nawet w XVI stuleciu!

Podział archaizmów i ich przykłady na podstawie „Bogurodzicy”

Archaizmy leksykalne – dawne wyrazy, które wyszły z użycia. Najliczniejsza grupa archaizmów wchodzących w skład „Bogurodzicy”.

- „dziela” – dla
- „Gospodzin” – Pan, Gospodarz
- „zbożny” – dostatni, pomyślny
- „przebyt” – bytowanie, przebywanie
- „bożyc” – Syn Boga
- „jegoż” – czego, o co
- „jąż” – którą

- „zwolena” – wybrana


Archaizmy fonetyczne – związane z dawną wymową określonych słów (np. udźwięczniającą).

- „Krzciciela” – chrzciciela
- „sławiena” – wsławiona (forma ta do Polski przybyła najprawdopodobniej z Czech)

Archaizmy słowotwórcze – związane z praktykowanym w dawniejszych czasach sposobem tworzenia wyrazów.                 

- „Bogurodzica” – Matka Boga (forma ta powstała przez stosowaną w średniowieczu formę: matka (komu?) Bogu),
- „Bożyc” – Syn Boga (jak księżyc = syn króla)
- Archaizmy składniowe – wiążące się z niepraktykowanym już sposobem łączenia wyrazów w zdaniach
- „Bogiem sławiena” – przez Boga sławiona lub sławiona ze względu na Boga (którego Syna narodziła)
- „twego dziela” – dla twego

Archaizmy fleksyjne – wyrazy odmieniane według dawnych wzorców, przez co zawierają archaiczne końcówki.

- „zyszczy” – pozyskaj
- „raczy” – racz
- „spuści” – ześlij

- "napełń" - napełnij

Polecamy również:

  • Bogurodzica - opracowanie (autorstwo i czas powstania)

    „Bogurodzica” to pieśń religijna, będąca arcydziełem polskiej literatury średniowiecznej  oraz pierwszym – zachowanym – polskim tekstem poetyckim. Więcej »

  • Znaczenie Bogurodzicy dla kultury polskiej

    „Bogurodzica” jest jednym z najważniejszych zabytków języka polskiego. Ta pieśń religijna powstała najprawdopodobniej między XI a XIII stuleciem. Jej najstarszy znany zapis, pochodzący z XV w. połączony jest z nutami, co oznacza,  że dzieło to przeznaczone było do śpiewania. Badacze... Więcej »

  • Motyw deesis w Bogurodzicy

    Słowo deesis oznacza z języka greckiego prośbę, modlitwę. Używa się go do nazwania motywu, który po raz pierwszy użyty został na wschodzie (ok. VI/VII stulecia) i wkrótce rozprzestrzenił się na całą średniowieczną Europę.     Więcej »

  • Bogurodzica - tekst

    Bogurodzica Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja! U twego syna, Gospodzina, matko zwolena Maryja! Zyszczy nam, spuści nam. Kirielejson. Więcej »

Komentarze (10)
Wynik działania 3 + 2 =
Mikolajek W
2024-03-07 12:06:28
Bardzo mi pomogło moja pani od polskuiego była w szoku jak umiem takie rzerczy
pawcio
2024-03-07 12:02:13
podoba mi sie ta forma pomocy
ziutek
2022-12-13 15:43:43
jest elegancko dzk z pomoc
Ola
2022-05-10 11:35:36
Super
ala
2021-02-17 13:33:29
dzięki:)
Anonimowy świr
2019-02-19 16:51:14
Całkiem całkiem pzdr
Anonimowy
2019-02-18 18:10:07
Opracowanie zawiera archaizmy składniowe. Nie są jedynie pogrubione
Anonimowy
2019-01-13 12:01:37
Spoko ale wyraz napełń to jaki archaizm?
Dżejsoon
2019-01-08 18:11:23
a gdzie składniowe? :(
stokrotka128
2018-04-24 15:13:59
dzięki ;)
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
lub9ie życię m0i dr0dz3
• 2024-04-14 11:30:33
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24
Bardzo przydatne!
• 2024-03-24 16:49:06