Misterium - przykłady, definicja i opis gatunku

Misterium jest jednym z gatunków charakterystycznych dla średniowiecznej dramaturgii. Jego początki datowane są na X stulecie. Natomiast jako źródła podaje się kulturę ludową oraz tradycje klasztorne. Początkowo przedstawienia tego typu miały formułę intermediów, co oznacza, że były krótkimi wstawkami przerywającymi większe całości. Usamodzielnienie się misteriów przypadło najprawdopodobniej na wiek XIV.

Misterium, podobnie jak dramat liturgiczny, nawiązywało tematyką do liturgii kościelnej. Jednakże mogło realizować znacznie szerszy zakres tematyczny - nie ograniczało się do scen ewangelicznych. Często inscenizowano wydarzenia ze Starego Testamentu oraz apokryfów. Początkowo w misteriach udział brali głównie duchowni, a one same wystawiane były głównie w kościołach. Dopiero w późniejszych wiekach doszło do usamodzielnienia się tego gatunku i „opanowania” przezeń miast.

W późnym średniowieczu misteria były niezwykle barwnymi wydarzeniami. Na rynkach ustawiono wielkie mansjony - domy stanowiące sceny. Każdy z nich był inny, zależnie od tego, co miał przedstawiać (piekło, niebo itp.). Wokół gromadzili się liczni widzowie, a na scenach pojawiali się aktorzy. Istniały misteria, które przedstawiały historię w sposób chronologiczny, ale bardzo popularne były także przedstawienia innego rodzaju – wykorzystujące równocześnie kilka mansjonów.

Misteria były gatunkiem bardzo zróżnicowanym. Zazwyczaj łączyły one elementy religijne z dydaktycznymi, dodając do nich jeszcze motywy społeczne (często charakterystyczne dla danego okresu). Początkowo kwestie wygłaszano po łacinie, jednak wraz z „wyjściem” misteriów do szerszego grona odbiorców zmieniono język na narodowy. Najważniejsze przedstawienia odbywały się w główne święta chrześcijaństwa – Boże Narodzenia oraz Wielkanoc. Mogły one trwać nawet kilka dni, pokazując historię w sposób bardzo wyczerpujący.

Spośród polskich misteriów żadne z tych, które powstały w średniowieczu, nie zachowało się w całości. Istnieją podejrzenia, że „Lament świętokrzyski” stanowi część takiego dzieła scenicznego, lecz brakuje pozostałych części, by ostatecznie rozstrzygnąć ten problem. W XVI w. powstała „Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim” stanowiąca doskonały przykład renesansowej realizacji misterium.

Polecamy również:

  • Dramat liturgiczny - przykłady, definicja i opis gatunku

    Dramat liturgiczny był gatunkiem charakterystycznym dla średniowiecza i najsilniej rozwijającą się wtedy odmianą twórczości scenicznej. Jego początek datowany jest na X stulecie, a najbujniejszy rozwój na okolice XIII w. Więcej »

  • Mirakle - definicja, cechy, przykłady

    Mirakl (słowo to pochodzi od francuskiego "miracle" - cud) to bardzo charakterystyczna odmiana średniowiecznego utworu dramatycznego. Rozwinęła się ona ok. XII stulecia, głównie na terenie zachodniej części Europy. Początkowo była związana z ośrodkami przykościelnymi, jednak bardzo szybko doszło do jej... Więcej »

  • Moralitet - definicja, cechy, przykłady

    Moralitet stanowi jedną z odmian średniowiecznego dramatu. Gatunek ten powstał ok. XIV stulecia w północnej Europie i bardzo szybko zyskał sobie wielką popularność. Jego początki wiązane są ze średniowiecznymi zakonami – dominikanami i franciszkanami. Mnichowie chcieli w jakiś sposób urozmaicić... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 2 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54