Właściwości stali

Stal jest stopem żelaza, zawierającym niewielki dodatek węgla (do 2%) oraz inne pierwiastki, takie jak np. mangan, chrom, czy molibden. Dzięki obecności tych dodatków, stal wykazuje znacznie lepsze właściwości fizykochemiczne oraz mechaniczne niż pierwiastkowe żelazo: wyższą wytrzymałość mechaniczna i cieplną, większą twardość lub elastyczność, odporność na korozję oraz działanie różnorodnych chemikaliów (bierność chemiczną). Zastosowanie dodatków w postaci metali takich jak chrom, wolfram, wanad, molibden czy cyrkon pozwala uzyskać stal o bardzo dobrych właściwościach, jednak znacząco podnosi cenę stali (wysoki koszt surowców oraz skomplikowanie procesu produkcji). Najtańsze i najszerzej dostępne są tzw. stale niestopowe (stale węglowe). Zawierają one bardzo niewiele dodatków stopowych, najczęściej tylko mangan i węgiel. Droższe stale stopowe wykorzystywane są na ogół w sytuacjach, w których wymagane są specyficzne własności stali (np. stal odporna na korozję, trwała termicznie lub bierna chemicznie). Ogólne podsumowanie właściwości stali w zależności od rodzaju i zawartości dodatków stopowych przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Rodzaje i skład stali oraz ich zastosowanie

Rodzaj stali

Rodzaj i zawartość dodatków

Własności i zastosowania

Stal niskowęglowa

Niska zawartość C (<0,3%)

miękkie i elastyczne gatunki stali, najtańsze i szeroko stosowane

Stal średniowęglowa

Zawartość C od 0,3 do 0,6%

Dobre własności mechaniczne, balans pomiędzy twardością a ciągliwością

Stal wysokowęglowa

Zawartość C od 0,6 do 1%

Gatunki stali o wysokiej wytrzymałości mechanicznej i twardości, wykorzystywane np. do produkcji sprężyn i mocnych drutów stalowych

Stal ultrawysokowęglowa

Zawartość C od 1 do 2%

Najtwardsza (ale też najbardziej krucha) stal używana do produkcji ostrzy noży, dłut

Stal nierdzewna

Co najmniej 10% Cr

Stal odporna na korozję, wykorzystywana do produkcji sztućców naczyń kuchennych, narzędzi chirurgicznych

Stal szybkotnąca

C 0,75-1,3%, Cr 3,5-5,0%, W 6-19%, V 1,0-4,8%, Mo 3,0 do 10%

Stal bardzo twarda, zachowująca wytrzymałość w temp. do 600°C, stosowana do produkcji narzędzi do obróbki skrawaniem takich jak np. wiertła

Komentarze (1)
Wynik działania 1 + 1 =
Lama
2018-03-01 16:35:02
Świetna praca
Ostatnio komentowane
7y6yy
ytyio yguig • 2020-10-28 18:58:23
Tekst jest napisany z błędami. (lata panowania) Hammurabi nie zjednoczył pierwszy Samar...
Historyk • 2020-10-28 17:07:17
To jest 7.
Alice • 2020-10-28 11:43:13
hyggyy
jhfhftu • 2020-10-28 10:30:09
dobre to
Kamil • 2020-10-27 19:39:34