Społeczeństwo starożytnego Rzymu - struktura, patrycjusze i plebejusze

Podział społeczeństwa w Starożytnym Rzymie, podobnie jak w całym świecie antycznym, dzielił obywateli na biednych i bogatych. Jednak dopiero wśród rzymian ten podział był daleko posunięty, niewystępujący w takiej skali w żadnej dotychczasowej cywilizacji ani kulturze.

Obywatele Rzymu w większości zamieszkiwali wsie. Społeczeństwo rzymskie, przez cały okres trwania państwa, miało przeważający charakter rolniczy. Większość stanowili małorolni chłopi, co nawet przy licznych podbojach oraz wzrastającej liczby arystokracji, sprowadzało Rzym do republiki chłopskiej. W poszczególnych okresach przejawiał się w różnych formach, jednak zawsze stanowił podstawę bytu społecznego.

Cechą charakterystyczną ówczesnego społeczeństwa rzymskiego, była nieograniczona władza ojca. Ojciec decydował o życiu i śmierci członków swojej rodziny. Prawo pozwało mu nawet na sprzedaż w niewolę członków własnej rodzinny.

Społeczeństwo Starożytnego Rzymu – Patrycjusze i Plebejusze

Społeczeństwo rzymskie dzieliło się na dwie grupy. Jedną z nich stanowili pełnoprawni obywatele, do których należeli najlepiej urodzeni, najbogatsi przedstawiciele poszczególnych rodów – patrycjusze (łac. Patres – ojciec). Patrycjusze byli uprzywilejowaną grupą społeczną, zwłaszcza w początkowym okresie republiki rzymskiej.

Drugą grupę stanowili tak zwani obywatele niepełnoprawni, czyli plebejusze. Była to zdecydowana większość całego ówczesnego społeczeństwa rzymskiego. Plebejusze stanowili warstwę społeczną, która w większości wywodziła się z ludów podbitych przez rzymian. Byli oni wolnymi ludźmi, jednak do pewnego momentu w historii Rzymu, pozostawali pozbawieni praw obywatelskich.

W roku 450 p.n.e. wprowadzono zakaz małżeństw między tymi dwiema grupami. W V w. p.n.e. użytkowanie ziemi należącej do państwa oraz najwyższe urzędy pozostawały w rękach patrycjuszy.

Zmagania tych dwóch odmiennych w prawach i możliwościach grup społecznych rozciągnął się na cały wiek V p.n.e. i IV p.n.e., ich zakończenie przypada dopiero na początek III w. p.n.e.. Całość konfliktu miała charakter czysto polityczny, plebejusze zmęczeni życiem zdominowanym przez patrycjuszy, rozpoczęli walkę o własne prawa.

Pierwszym osiągnięciem plebejuszy było ustanowienie funkcji trybunów, którzy mieli reprezentować ich szeroko pojęte interesy. Głównie chodziło o nadużycia, jakich patrycjuszowscy urzędnicy dopuszczali się względem najniższych warstw społecznych.

Społeczeństwo Starożytnego Rzymu – Nobilis

Pod koniec IV i w III w. p.n.e. zaczęła się wyodrębniać nowa grupa społeczna zwana nobilitas (nobilis – szlachetnie urodzony, znakomity). Warstwa ta jeszcze bardziej oddzielała się od plebsu. Stanowili rodzaj nowej arystokracji w Starożytnym Rzymie. Posiadali wielkie majątki ziemskie, które stanowiły ich główne źródło utrzymania. Ich kontakty z innymi grupami społecznymi były sprowadzone do minimum i bardzo źle widziane wśród innych „szlachetnie urodzonych”.

Społeczeństwo Starożytnego Rzymu – Niewolnicy

Pomimo ciężkiej sytuacji plebsu, daleko mu było do najniższej grupy społecznej jaką stanowili niewolnicy. Stosunek do nich najlepiej obrazuje wypowiedz jednego z pisarzy rzymskich Warona, który nazwał niewolników „narzędziem mówiącym”.

Niewolników najczęściej zatrudniano w gospodarstwach domowych. Ze względu na rolniczy charakter państwa, większość z nich kończyła pracując na roli w najgorszych warunkach.

Lepiej przedstawiła się sytuacja niewolników żyjących w miastach. Niektórzy z nich, oczywiście pod stało opieką swojego pana, mogli liczyć na niewielką niezależność np. w prowadzeniu jego interesów.

Dużą część niewolników stanowili ludzie dobrze wykształceni (pochodzący głownie z Grecji). Zajmowali oni często wysokie i cenione stanowiska. Jako przykład można podać czytanie i pisanie korespondencji przez starożytnych rzymian, którzy nigdy nie robili tego sami, wykorzystywali w tym celu swoich niewolników. Była to dość ironiczna sytuacja, gdyż większość społeczeństwa rzymskiego stanowili analfabeci.

Polecamy również:

  • Republika rzymska a demokracja ateńska - porównanie

    „Demokracja, z greckiego „demos” – lud i „kratos” – władza, określa rodzaj rządów, w którym władza należy do obywateli danego państwa”. Jej podstawy oraz pierwotna forma (według niektórych najdoskonalsza) powstały w V w. p.n.e. w greckim polis... Więcej »

  • Prawo rzymskie - geneza, cechy, zasady. Prawo XII Tablic

    Ustanowienie Republiki Rzymskiej, której naczelną pozycję zajęli dwaj patrycjuszowscy konsulowie, wywołało zaostrzenie walk klasowych. Zrujnowani przez ciągłe wojny i zadłużenia u bogatszych warstw społecznych plebejusze, żądali dla siebie udziałów w gruntach zdobywanych ustawicznie na nieprzyjacielu.... Więcej »

  • Bracia Grakchowie - kim byli, reformy

    W Starożytnym Rzymie jednym z najważniejszych czynników wpływających na życie społeczne, polityczne oraz ekonomiczne, była ziemia. Posiadanie ziemi uprawnej stało się konfliktem patrycjuszy z plebejuszami, który stawał się z biegiem lat coraz intensywniejszy. Całemu konfliktowi sprzyjał kryzys... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 1 + 1 =
cae
2019-11-03 13:08:20
Miałem nadzeje ze bedzie to cokolwiek innego niz z wikipedi
Ostatnio komentowane
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39
Ciekawe jak daleko czasowo sięgają Politycy. 2050 ? Czyli doprzodu do tyłu 2023. Grolsz...
Nick Radek • 2021-06-27 07:22:58