Onomatopeja - definicja, zastosowanie

Definicja

Onomatopeja to inaczej wyraz dźwiękonaśladowczy. Polega na dobieraniu słów w taki sposób, by w swoim brzmieniu naśladowały odgłosy jakiegoś zjawiska lub postaci. Mogą to być dźwięki np. dźwięk klaksonu lub odgłosy naturalne np. szczekanie psa.

Zastosowanie i przykłady

Onomatopeja jako figura retoryczna najczęściej stosowana jest w poezji. Autor decyduje się na jej użycie po to by np. wywołać u odbiorcy pożądany nastrój np. grozę, obawę, zaciekawienie.

Onomatopeja jest oparta na słownictwie, które oddaje odgłosy przyrody, jednak nie musi się ona ograniczać do jednego wyrazu. Może obejmować cały utwór i skupiać pewne dźwięki w przestrzeni całego tekstu np. oddać grzmienie burzy poprzez zastosowanie zestawień głosek zwarto-wybuchowych lub szum wiatru dzięki głoskom szczelinowym. Nagromadzenie odpowiednich głosek, instrumentacja czy rytmizacja wzmacniają efekt onomatopei.

Najlepiej widać to na przykładzie wiersza Juliana Tuwima Lokomotywa, w którym poeta wybrał taki czasowniki i wykrzykniki dźwiękonaśladowcze, że czytelnik wręcz odczuwa ciężar pociągu:

Stoi na stacji lokomotywa,
Ciężka, ogromna i pot z niej spływa:
Tłusta oliwa.
Stoi i sapie, dyszy i dmucha,
Żar z rozgrzanego jej brzucha bucha:
Buch – jak gorąco!
Uch – jak gorąco!
Puff – jak gorąco!
Uff – jak gorąco!
Już ledwo sapie, już ledwo zipie,
A jeszcze palacz węgiel w nią sypie.

Jednosylabowe onomatopeje oddające wprowadzenie lokomotywy w ruch robią równie dynamiczne wrażenie na odbiorcy.

Innym przykładem onomatopeizacji jest wiersz Leopolda Staffa Deszcz jesienny.

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 3 =
Olga
2020-04-22 11:48:12
Super, a czy można wypisać więcej więcej wyrazów, ale w linii lub rzędzie? Moim zdaniem jest ich tu trochę za mało
Ostatnio komentowane
???
??? • 2020-09-23 19:46:43
nie wiem
linia brzegowa(półwyspy, wyspy, morza i oceany) • 2020-09-23 16:23:59
ez
tak o • 2020-09-23 15:28:13
adł w końcu stoła, Podparł się w boki jak basza: »Hulaj dusza! hulaj!« woła, Ś...
 Jedzą, piją, lulki palą, Tańce, hulanka, swawola; Ledwie karczmy nie rozwalą, Cha, cha! chi, chi! hejża! hola!  Twardowski si • 2020-09-23 09:50:19
dzięki wielkie!
xayoo • 2020-09-21 12:24:47