Kultura renesansu w Polsce - charakterystyka

Renesans w Polsce rozpoczął się nieco później niż w Europie, bo dopiero w 2. połowie XV w., jego rozkwit przypadł zaś na wiek XVI. Był to jednak złoty wiek kultury polskiej”. Dzięki małżeństwu króla Zygmunta Starego z Boną Sforza ożywiły się kontakty z Włochami. Prężnie działał Uniwersytet Krakowski, który wydał takich uczonych jak Kopernik i wielkich poetów, np. Jana Kochanowskiego. Były to czasy względnego spokoju wewnętrznego, rozkwitu kultury szlacheckiej i chlubnej tolerancji religijnej.

Centrum kulturalne Rzeczpospolitej stanowił Kraków i Akademia Krakowska, skupiająca najwybitniejsze umysły tej epoki. Do grona jej studentów zaliczają się: Mikołaj Kopernik, Jan Kochanowski, Jan Dantyszek, Mikołaj Sęp Szarzyński czy Andrzej Frycz Modrzewski – ludzie, którzy kształtowali oblicze polskiej kultury renesansowej. Akademia była ośrodkiem nowatorskich myśli, dyskutowano tam nad pismami Lutra, przekładano starożytne teksty – to tu rodziła się polska literatura. Przez krótki czas funkcjonowała także Akademia Zamojskich, która mogła konkurować nie tylko z krakowska uczelnią, ale i z europejskimi uniwersytetami.

Zygmunt Stary Zygmunt II August 
Zygmunt Stary  Zygmunt II August

 

Odrodzenie przyniosło też pozytywne zmiany w edukacji na niższym poziomie. Tworzono wówczas gimnazja, szkoły o charakterze świeckim, rozwijała się też sieć szkół parafialnych.

Wiek XVI okazał się złoty także dla języka polskiego. Podobnie jak w innych krajach Europy, w Polsce wraz z reformacją pojawiały się liczne przekłady Pisma Świętego. Do najwcześniejszych należy kalwińska „Biblia brzeska”, wydana w 1563 r. Dla rozwoju języka literackiego kluczowe znaczenie miała twórczość takich pisarzy jak Jan Kochanowski czy Mikołaj Rej.

Publikacje w języku polskim wymagały ustanowienia reguł pisowni – polszczyzna była wszak językiem mówionym. Pierwszy traktat o polskiej ortografii autorstwa Jakuba Parkoszowica, pochodzący z połowy XV wieku, zapoczątkował debatę na temat polszczyzny. Niedługo potem Jan Mączyński wydał pierwszy słownik łacińsko-polski (1564 r.), a w 1568 r. Piotr Stratorius opublikował podręcznik gramatyki. W ten sposób język polski został wstępnie skodyfikowany.

Dla rozwoju kultury istotne znaczenie miała działalność mecenasów. Ten starożytny obyczaj odrodził się wraz z innymi ideałami i umożliwił działalność takim twórcom jak Kochanowski, Górnicki, Rej czy Janicki. Najpotężniejszym mecenasem nauki i sztuki był w Polsce Jan Zamojski. Ważną rolę odegrali także królowie: Zygmunt Stary i Zygmunt August.

W sztuce dominował klasycyzm renesansowy, styl oparty na antycznym ideale piękna, a więc: harmonii, proporcjach, prostocie i symetrii. W tym duchu powstawały zabudowania Zamościa czy zachodnie skrzydło zamkowe na Wawelu. Te same zasady obowiązywały w literaturze. W utworach Kochanowskiego, Reja, Modrzewskiego można znaleźć pochwałę umiaru, cnotliwego życia i dobrych obyczajów.

Polecamy również:

  • Wynalezienie druku i jego skutki dla rozwoju kultury

    Oficjalnie wynalezienie druku przypisuje się Janowi Gutenbergowi i datuje na rok 1450, jednak wiadomo, że wcześniej był on znany – choć w innej formie – w Chinach, a także w Holandii. Nie ulega jednak wątpliwości, że wynalazek ten miał ogromne znaczenie dla przemian kulturalnych, społecznych i... Więcej »

  • Renesans jako epoka odkryć - teoria heliocentryczna, odkrycia geograficzne

    Bez przesady można uznać, że największym odkryciem epoki renesansu był... dorobek starożytności. Wiedza i kultura antyku przez stulecia pozostawały zapomniane, niedocenione i dostępne tylko niewielkiej grupie ludzi wykształconych. Renesans to czas fascynacji dorobkiem antyku – jego sztuką, filozofią, nauką i... Więcej »

  • Mecenat i mecenasi w renesansie - definicja, znaczenie, przykłady

    W renesansie odrodziła się idea mecenatu, czyli opieki możnych nad artystami. Chlubne początki mecenatu w tej epoce dała rodzina Medyceuszy – możny florencki ród wspierał artystów takich jak: Filip Brunolleschi, Donatello, Botticelli czy Michał Anioł. Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 2 + 1 =
Gotiq
2021-05-03 15:11:39
słabe 1
asadsffgg
2020-12-02 07:44:11
słabe
1234567890to kot
2020-11-13 10:43:08
słabe buuu!
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24
Bardzo przydatne!
• 2024-03-24 16:49:06
Dziękujemy. Przydało się nam na historię podczas sprawdzianu. ;)
• 2024-03-21 18:20:09