Renesans jako epoka odkryć - teoria heliocentryczna, odkrycia geograficzne

Bez przesady można uznać, że największym odkryciem epoki renesansu był... dorobek starożytności. Wiedza i kultura antyku przez stulecia pozostawały zapomniane, niedocenione i dostępne tylko niewielkiej grupie ludzi wykształconych. Renesans to czas fascynacji dorobkiem antyku – jego sztuką, filozofią, nauką i historią. Renesans to jednak również epoka wielkich artystów, myślicieli, odkrywców i wynalazców, myślących nowatorsko i niezależnie.

Renesansowe odkrycia naukowe

Heliocentryzm

Milowym krokiem w rozwoju astronomii było odkrycie Mikołaja Kopernika. Do czasu opublikowania jego dzieła „O obrotach sfer niebieskich” (1543), na wszystkich uniwersytetach wykładano teorię geocentryczną Ptolemeusza, wychodzącą z założenia, że to Ziemia stanowi centrum Wszechświata. Co ciekawe, heliocentryzm był znany już starożytnym, a jednym z jego zwolenników był Arystarch z Samos. Choć jego pisma nie zachowały się do czasów nowożytnych, teorię Arystarcha znano w renesansie za pośrednictwem innych greckich uczonych.

Zasługą Mikołaja Kopernika było wnikliwe zbadanie wszystkich znanych wówczas koncepcji i udowodnienie słuszności teorii heliocentrycznej, zakładającej że nie Ziemia, lecz Słońce znajduje się w centrum Wszechświata, a Ziemia je wyłącznie – podobnie jak inne ciała niebieskie – obiega. Sprzeciwił się on tym samym większości uczonych i duchownych, co wymagało nie lada odwagi.

Jan Matejko Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem
Jan Matejko „Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” (1872 r.)

 

Jatrochemia

Jatrochemia to dział alchemii zajmujący się medycyną. Wybitnym przedstawicielem taj dziedziny był żyjący w epoce renesansu doktor nauk medycznych Paracelsus. Uważał on, że celem alchemii winno być, nie – jak dotąd uważano – uzyskanie złota, ale przede wszystkim lekarstw. Paracelsus zajmował się badaniem wpływu rożnych substancji na organizm ludzki („Cóż jest trucizną? Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja nie jest trucizną”). Stosował różne nowatorskie metody badania i leczenia. Jedną z nich była... obserwacja.

Renesansowe odkrycia techniczne

Druk

Trudno przecenić znaczenie tego wynalazku. Niewątpliwie druk zadecydował o kształcie całej epoki, a także o rozwoju kultury w ogóle. Możliwość szybkiego powielania tekstów pozwoliła na sprawną wymianę myśli między uczonymi z całego świata. Ponadto, drukowane teksty zawierały mniej błędów niż manuskrypty przepisywane przez mnichów.

Wynalezienie ruchomej czcionki przypisuje się niemieckiemu kowalowi Janowi Gutenbergowi, choć sama idea była znana już wcześniej. W Chinach już nawet w XI w., a w Europie na początku XV w. stosował ją holenderski drukarz L.J. Coster. Prawdopodobnie zainspirowany jego drukiem, Gutenberg sworzył własną technikę składania.

Renesansowe odkrycia geograficzne

Wiek XV to czas intensywnego odkrywania świata. Europa – tzw. Stary Kontynent – dzięki rozwojowi floty poznawała nowe lądy. Świat powoli się rozszerzał – potrzeba było dwóch wieków, by odkryć niemal wszystkie lądy i stworzyć ich mapy.

Sebastial del Piomba - portret Krzysztofa Kolumba
Sebastian del Piomba, portret Krzysztofa Kolumba

Odkrycie Ameryki

W 1492 r. Krzysztof Kolumb dotarł do Ameryki. Datę tę przyjmuje się niekiedy za początek epoki renesansu. Wyprawa prowadzona przez genueńczyka miała na celu wytyczenie nowej drogi handlowej do Indii. Nieznany dotąd Europejczykom ląd został więc odkryty przypadkowo.

Droga do Indii

To, co nie udało się Kolumbowi, powiodło się Portugalczykowi – Vasco da Gamie, który w 1497 r. wyruszył z Europy i drogą morską dotarł do Indii (1498 r.).

Opłynięcie Afryki

Niemal od początku XV w. Portugalczycy intensywnie eksplorowali zachodnie wybrzeża Afryki. W efekcie w 1488 r. Bartolomeu Dias zdołał opłynąć południowy kraniec tego kontynentu.

Podróż dookoła świata

Naturalną konsekwencją i zwieńczeniem wszystkich wielkich odkryć geograficznych była wyprawa Ferdynanda Magellana. Ten hiszpański żeglarz opłynął kulę ziemską. Wyprawa trwała ponad 3 lata, od 1519 r. do 1522 r.

Polecamy również:

  • Wynalezienie druku i jego skutki dla rozwoju kultury

    Oficjalnie wynalezienie druku przypisuje się Janowi Gutenbergowi i datuje na rok 1450, jednak wiadomo, że wcześniej był on znany – choć w innej formie – w Chinach, a także w Holandii. Nie ulega jednak wątpliwości, że wynalazek ten miał ogromne znaczenie dla przemian kulturalnych, społecznych i... Więcej »

  • Mecenat i mecenasi w renesansie - definicja, znaczenie, przykłady

    W renesansie odrodziła się idea mecenatu, czyli opieki możnych nad artystami. Chlubne początki mecenatu w tej epoce dała rodzina Medyceuszy – możny florencki ród wspierał artystów takich jak: Filip Brunolleschi, Donatello, Botticelli czy Michał Anioł. Więcej »

  • Kultura renesansu w Polsce - charakterystyka

    Renesans w Polsce rozpoczął się nieco później niż w Europie, bo dopiero w 2. połowie XV w., jego rozkwit przypadł zaś na wiek XVI. Był to jednak „złoty wiek kultury polskiej”. Dzięki małżeństwu króla Zygmunta Starego z Boną Sforza ożywiły się kontakty z Włochami. Prężnie działał... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 2 =
Ostatnio komentowane
By
• 2022-09-28 17:03:33
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03