Kronika - definicja, cechy, przykłady

Mianem kroniki zwykło określać się dzieło historyczne, które opisuje wydarzenia w porządku chronologicznym. Samo słowo „kronika” pochodzi od greckiego rzeczownika chronos – czas.

Kroniki średniowieczne były zazwyczaj pisane zgodnie z zasadami ówczesnego ars dictandi, czyli sztuki dyktowania. Najczęściej w procesie tym wykorzystywano tzw. styl wysoki, kładący silny nacisk na stosowanie rozbudowanych zdań, rytmizację prozy, dźwięczność oraz tworzenie wewnętrznych rymów.

Kronika typowa dla średniowiecza znacznie różniła się od późniejszych realizacji tego gatunku, które były skrupulatnie spisywane i kładły wielki nacisk na zgodność z faktami. Ta średniowieczna była przeważnie utworem epickim łączącym w sobie elementy gesta (z łac. „czyny”) z motywami fantastycznymi i cudownymi. Tego rodzaju dziełem jest „Kronika polska” Galla Anonima.

Opowiada ona dzieje Polski w sposób chronologiczny, lecz nie pojawiają się w nim żadne daty, a treść koncentruje się na opisywaniu dokonań kolejnych władców (stąd „Kronikę polską” często określa się mianem gesta ducorum – czynów książęcych). W dodatku Gall Anonim wplótł w swoje dzieło także wiele elementów fikcyjnych (np. dokumenty, których istnienia nigdy nie zostało potwierdzone) oraz fantastycznych (np. nieludzka wręcz siła Bolesława Chrobrego podczas bitew).

Jeszcze dalej w swojej „Kronice Polski” („Historia Polonica”) poszedł Wincenty Kadłubek. Przedstawił on losy nadwiślańskiego kraju od baśniowych początków po współczesne mu czasy. Dzieło pełne jest wstawek fantastycznych, bajek oraz wtrętów filozoficznych. Dzięki temu praca Kadłubka zyskuje wielką wartość dla badaczy średniowiecznej literatury, lecz staje się bardzo mało użyteczna dla historyków.

Na zupełnie innym biegunie znajduje się trzecia polska kronika średniowieczna – „Kronika” Janka z Czarnkowa. Podkanclerzy koronny pisał dzieło z własnej perspektywy, zawierając w nim tylko te wydarzenia, których był świadkiem. Rzecz jasna, opatrywał je także subiektywnymi sądami. Jego praca stworzona została w niższym stylu niż dwie poprzednie. Autor posługiwał się prostą łaciną, często popełniając błędy w składni.

Średniowieczne kroniki nie były typowymi dziełami historycznymi, jakie znamy z późniejszych epok. W wiekach średnich wiele zależało od autora: jego sposobu patrzenia na świat, przekonań, sympatii. Kroniki często były zamawiane przez władców lub urzędników, którym zależało na poprawie wizerunku (np. „Kronika polska” Galla Anonima). Dlatego historycy z rezerwą odnoszą się do tego rodzaju przekazów, a za najważniejsze dokumenty epoki średniowiecza uważają tzw. annały – roczniki powstające zazwyczaj w kancelariach władców lub biskupów.

Polecamy również:

  • Apokryf - definicja i przykłady

    Słowo apokryf pochodzi od greckiego apokryphos, co oznacza „tajemny”, „ukryty”. Termin ten używany jest do określania tekstów religijnych, które nie zostały włączone przez Kościół do kanonu Pisma Świętego, gdyż nie były uważane za natchnione. Termin ten narodził się już... Więcej »

  • Chanson de geste - definicja, cechy, przykłady

    Chansons de geste, czyli z języka starofrancuskiego „pieśni o czynie” (w języku łacińskim utwory takie określano jako gesta), to gatunek literatury średniowiecznej, który narodził się na terenach dzisiejszej Francji. Dzieła tego typu opowiadały o wspaniałych dokonaniach historycznych oraz... Więcej »

  • Hagiografia - definicja i przykłady

    Termin hagiografia pochodzi z języka greckiego, w którym stanowił złożenie dwóch wyrazów: hagios - święty oraz graphein - pisać. Służy on do określania dzieł wpisujących się w jeden z najważniejszych nurtów literackiej twórczości średniowiecza, opisujący żywoty świętych. Początek... Więcej »

  • Plankt (lamentacja) - definicja i przykłady

    Lamentacja to charakterystyczny dla średniowiecza utwór poetycki, którego zadaniem było wyrażenie żalu, bólu, rozpaczy. Te negatywne uczucia pochodziły zazwyczaj z bezradności i niemożności zmiany zaistniałej sytuacji. Więcej »

  • Legenda - definicja, cechy, przykłady

    Legenda (z łaciny – „to, co powinno być przeczytane”) to gatunek epicki charakterystyczny dla średniowiecza. Dzieła reprezentujące ten nurt piśmiennictwa były zazwyczaj prozatorskimi lub poetyckimi opowieściami o wydarzeniach historycznych. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 4 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Dziękuję ????
• 2024-05-27 05:14:55
y
• 2024-05-26 09:41:20
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16