Kazania gnieźnieńskie - opracowanie (geneza, autorstwo, znaczenie)

Rękopis „Kazań gnieźnieńskich” zachowały się do dzisiejszych czasów w Bibliotece Katedralnej w Gnieźnie. Zbiór ten zawiera 10 kazań w języku polskim, 95 w łacinie, a także nieliczne fragmenty „Złotej legendy” Jakuba da Voragine'a.

Geneza „Kazań gnieźnieńskich”

Autorstwo „Kazań gnieźnieńskich” przypisuje się Łukaszowi z Wielkiego Koźmina – bakałarzowi Uniwersytetu Praskiego (odpowiednik dzisiejszego licencjata) oraz magistrowi sztuk wyzwolonych. Ten drugi tytuł zdobył on na Akademii Krakowskiej, której rektorem został w 1411. Pochodził on z Wielkopolski, a język kazań jest charakterystyczny właśnie dla tego regionu średniowiecznej Polski.

Kazania powstały na początku XV stulecia (najpewniej krótko po 1409 r.). Badacze uważają, że spisane zostały one w Krakowie, gdzie przebywał Łukasz z Wielkiego Koźmina. Był to zbiór utworów homiletycznych skierowanym do prostego odbiorcy. Inspiracją do ich stworzenia stała się działalność wybitnych średniowiecznych kaznodziejów, np. Peregryna z Opola, Hieronima z Pragi, Jakuba da Voragine oraz Konrada Waldhausena.

„Kazania gnieźnieńskie” - charakterystyka

W skład „Kazań gnieźnieńskich” wchodzi 95 tekstów łacińskich. Siedemdziesiąt jeden z nich jest odpisem z dwóch zbiorów autorstwa Peregryna z Opola: „De sanctis” i „De tempore”.

Znacznie ważniejsze dla badaczy polszczyzny są kazania polskojęzyczne, których jest łącznie 10. Te stworzone zostały w języku potocznym, a w większości z nich widoczne są nawiązania do twórczości homiletycznej wspomnianych wcześniej Peregryna z Opola i Hieronima z Pragi. O tym, że skierowane były one do niewykształconego, masowego odbiorcy świadczy nie tylko potoczny język pełen charakterystycznych zwrotów (np. „dziatki miłe” – stała apostrofa rozpoczynająca kazania). Teksty zostały skomponowane w taki sposób, by przywoływać jak najwięcej przykładów (np. przywołanie w kazaniu o św. Marii Magdalenie św. Pawła i św. Macieja jako nawróconych grzeszników).

W skład zbioru wchodzą następujące homilie polskojęzyczne: na Boże Narodzenie (x4), o św. Marii Magdalenie, o św. Janie Chrzcicielu, o św. Bartłomieju oraz o św. Janie Ewangeliście (x2). Zawierają one w sobie liczne przesłania, tak aktualne w epoce średniowiecza (o śmiertelności człowieka, konieczności miłowania Boga itp.).

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 4 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24
Bardzo przydatne!
• 2024-03-24 16:49:06
Dziękujemy. Przydało się nam na historię podczas sprawdzianu. ;)
• 2024-03-21 18:20:09