Składniki pokarmowe – podział i funkcje

Składniki pokarmowe możemy podzielić:

1. pod względem budowy chemicznej na:
organiczne – cukry, tłuszcze, białka
nieorganiczne – woda, sole mineralne

2. pod względem roli jaką pełnią w organizmie na:
budulcowe – zaliczamy tutaj białka i niektóre sole mineralne, które służą jako materiał do budowy organizmu;
energetyczne – zaliczamy tutaj tłuszcze i cukry, które są źródłem energii niezbędnej do przeprowadzenie wszystkich procesów życiowych oraz utrzymania stałej temperatury ciała;
regulujące – zaliczamy tutaj witaminy, a także wodę i sole mineralne, które wpływają na prawidłowy przebieg procesów zachodzących w organizmie oraz regulują funkcjonowanie narządów wewnętrznych;

Omawiając białka obecne w pożywieniu człowieka, warto znać różnice pomiędzy białkami niepełno- i pełnowartościowe. Białka pełnowartościowe zawierają wszystkie aminokwasy egzogenne dla człowieka w odpowiednim wzajemnym stosunku (są to przede wszystkim białka zwierzęce). Białka niepełnowartościowe to białka gównie roślinne, które nie posiadają wcale lub posiadają tylko wybrane aminokwasy egzogennych, lub też posiadają je w nieodpowiednich proporcjach. 

W przypadku tłuszczy ważnych w prawidłowym odżywianiu się człowieka, kluczową rolę odgrywają niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Są to kwasy egzogenne dla ludzi i ich brak w diecie prowadzi do stanów chorobowych. Zaliczane są do nich kwas linolowy (LA, należący do kwasów omega-6), kwas α-linolenowy (ALA, zaliczany do kwasów omega-3), kwas eikozapentaenowy (EPA), kwas dokozaheksaenowy (DHA) i kwas arachidonowy (AA).

Więcej na temat białek, cukrów, tłuszczów, wody oraz soli mineralnych w dziale:
Komórka: Budowa chemiczna (TUTAJ)

Witaminy są to organiczne związki o zróżnicowanej budowie chemicznej, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pod względem rozpuszczalności możemy podzielić je na:

witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E, K;
witaminy rozpuszczalne w wodzie – B1, B2, B6, B11, B12, PP, C.

Witamina

Rola

Źródła

Skutki niedoboru

A

odgrywa istotną rolę w odbieraniu wrażeń wzrokowych;
odpowiada za prawidłowy rozwój kości, skóry, włosów i paznokci;

mleko, masło, jaja, tran, marchew, pomidory, wątroba;

niedowidzenie o zmroku (kurza ślepota);
zmiany skórne;
kruche paznokcie;

D

wpływa na gospodarkę wapniowo-fosforową

wątroba, mleko, jaja, drożdże;

krzywica;
osteoporoza;
osłabienie i wypadanie zębów;

E

utrzymuje prawidłowy stan napięcia mięśni;
odpowiada za prawidłowy przebieg czynności rozrodczych;

oleje roślinne, mleko, jaja, ryby;

osłabienie mięśni;
obniżenie płodności;

K

odpowiada za prawidłowy przebieg procesu krzepnięcia krwi;

brokuły, brukselka, szpinak;

słaba krzepliwość krwi –  podatność na krwotoki;

B1

jest składnikiem enzymów utleniających węglowodany i aminokwasy;

wątroba, mięso, drożdże;

choroba beri-beri;

 

B2

jest składnikiem koenzymu FAD enzymu odpowiedzialnego za prawidłowy przebieg procesu utleniania;

wątroba, sery, jaja, mleko;

przy dużym niedoborze obniżenie sprawności umysłowej;

B6

uczestniczy w przemianach aminokwasów;
poprawia odporność organizmu;

banany, rośliny strączkowe, wątroba, mięso;

niedobór jest rzadko stwierdzany;
stany zapalne skóry; podatność na infekcje;

B 11

wchodzi w składy enzymów odpowiedzialnych za biosyntezę nukleotydów DNA;

wytwarzana przez bakterie flory jelitowej;

zaburzenie produkcji czerwonych krwinek (anemia złośliwa);u kobiet w ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej płodu; 

B 12

wchodzi w składy enzymów przetwarzających zasady azotowe;

wytwarzana przez bakterie flory jelitowej;

anemia złośliwa;

C

niezbędna w syntezie kolagenu; przyspiesza gojenie się ran;
poprawia odporność organizmu;

owoce cytrusowe, porzeczki, truskawki;

szkorbut;
zmniejszenie odporności;

PP

jest składnikiem koenzymów NAD+ i NADP+ wchodzących w skład enzymów odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg procesu utleniania i redukcji;

wątroba, sery, jaja, mleko;

uczucie zmęczenia, depresja, zaburzenia pamięci,pelagra;

Kolejnym ważnym składnikiem pożywienia człowieka jest błonnik, inaczej nazywany włóknem pokarmowym. Jest to mieszanina różnych związków polisacharydowych m.in. celulozy, hemicelulozy, pektyny, gum roślinnych oraz niepolisacharydowych jak ligniny i kutyny, które nie są trawione przez enzymy układu pokarmowego. Błonnik w diecie m.in. zmniejsza wchłanianie się trójglicerydów i cholesterolu, co wiąże się z obniżeniem ciśnienia tętniczego, spowalnia trawienie i wchłanianie węglowodanów, przyspiesza perystaltykę jelit, sprzyja rozwojowi korzystnej mikroflory jelitowej oraz zwiększa sytość posiłków.

Polecamy również:

  • Budowa i funkcje jamy ustnej

    Jama ustna stanowi początkowy odcinek przewodu pokarmowego. Dzielimy ją na przedsionek (przednia część) oraz właściwą jamę ustną (tylna część), które oddzielone są od siebie łukami zębowymi oraz wyrostkami zębodołowymi.  Jama ustna ograniczona... Więcej »

  • Budowa przełyku

    Przełyk jest długiem, wąskim przewodem, pośredniczącym w przekazywaniu pokarmu z gardła do żołądka. Biegnie wzdłuż lini pośrodkowej ciała pomiędzy tchawicą a kręgosłupem i ciągnie się od VI kręgu szyjnego do X-XI kręgu piersiowego. Ma długość około 25-30 cm i średnicą od 13... Więcej »

  • Budowa i funkcje żołądka

    Żołądek to umięśniony, rozciągliwy worek położony w jamie brzusznej w okolicy nadpępkowej. Żołądek może osiągać do 30 cm długości i 15 cm szerokości, a jego pojemność sięga do 2,5 litra. Wielkość i położenia żołądka zmienia się w zależności od jego wypełnienia, napięcia ścian, położenia... Więcej »

  • Budowa i funkcje jelita cienkiego

    Jelito cienkie to najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego leżący pomiędzy żołądkiem a jelitem grubym. Średnica jelita, która na początku mierzy około 40 mm zmniejsza się wraz ze zbliżaniem się do jego końca, gdzie wynosi około 25 mm. Długość jelita jest zmienna i zależy od różnych... Więcej »

  • Budowa i funkcje jelita grubego

    Jelito grube to końcowy odcinek przewodu pokarmowego o długości około 150 cm i szerokości 75 mm. Wyróżnić w nim możemy: kątnicę, okrężnicę i odbytnicę. Kątnice (jelito ślepe) tworzy wypuklenie długości 7 cm, leżące w prawym dole biodrowym przy tylnej ścianie jamy... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 2 =
ola
2017-05-03 14:50:11
bez komentarza
Ostatnio komentowane
Przydały mi się te choroby
• 2022-10-02 10:10:41
Yyy
• 2022-10-01 13:23:41
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04