Budowa i funkcje jamy ustnej

Jama ustna stanowi początkowy odcinek przewodu pokarmowego. Dzielimy ją na przedsionek (przednia część) oraz właściwą jamę ustną (tylna część), które oddzielone są od siebie łukami zębowymi oraz wyrostkami zębodołowymi.  Jama ustna ograniczona jest wargami, policzkami i podniebieniem, które tworzy sklepienie i oddziela jamę ustną od nosowej. Podniebienie dzielimy na podniebienia twarde i podniebienie miękkie. Podniebienie twarde, które tworzy przednią część, zbudowane jest z wyrostków podniebienny szczęk oraz blaszek poziomych kości podniebiennych. Podniebienie miękkie, które stanowi tylną część, jest fałdem mięśniowym pokrytym błoną śluzową i zakończonym wyrostkiem zwanym języczkiem. O tyłu jama ustna graniczy z gardłem, z którym łączy się za pomocą otworu zwanego cieśnią gardzieli.

W łukach zębowych jamy ustnej znajdują się zęby, które zróżnicowane są na siekacze, kły zęby przedtrzonowe i trzonowe.  Takie uzębienie charakterystyczne dla wszystkich ssaków nazywamy heterodontycznym. Początkowo występują zęby mleczne, które wyrzynają się w pierwszym roku życia (ok. 6miesiąca), a wymieniana są pomiędzy 6–13 na zęby stałe. Dzieci trzyletnie powinny posiadać pełne uzębienie mleczne, na które składa się 20 zębów (po 10 w szczęce i żuchwie) – w każdej połowie górnego i dolnego łuku zębowego są 2 siekacze, 1 kieł i 2 zęby trzonowe: (2+1+2) x 2 x 2. Uzębienie stałe stanowią 32 zęby – w każdej połowie górnego i dolnego łuku zębowego są: 2 siekacze, 1 kieł, 2 zęby przedtrzonowe, 3 zęby trzonowe: (2+1+3+2)  x 2 x 2.

Każdy ząb składa się z trzech części:

korony – pokryta szkliwem części zęba, która znajduje się ponad dziąsłem;
szyjki – część łącząca koronę z korzeniem;
korzenia – pokryta cementem części zęba, która znajduje się poniżej dziąsła.

Pod szkliwem (w obrębie korony) i cementem (w obrębie korzenia) znajduje się zębina, która stanowi podstawową masę zęba. Wnętrze zęba zajmuje jama zęba (w części korony nosi nazwę komory, a w części korzenia kanału) wypełniona łącznotkankową miazgą z naczyniami krwionośnymi i nerwami.

Budowa zęba

Budowa zęba – przekrój

Język jest fałdem mięśniowym pokrytym błoną śluzową, która zawiera drobne wyniosłości o różnych kształtach zwane brodawkami językowymi (nitkowate, grzybowate, okolone, liściaste). W brodawkach znajdują się kubki smakowe, które umożliwiają odbieranie czterech podstawowych smaków (gorzki, słony, kwaśny, słodki) oraz ich kombinacji.

Do jamy ustnej uchodzą przewody wyprowadzające trzech par dużych gruczołów zwanych śliniankami. Są to ślinianki przyuszne, podżuchwowe i podjęzykowe. Ponadto błona śluzowa jamy ustnej zawiera drobne gruczoły wargowe, policzkowe, podniebienne i językowe.  Ślina, produkowana głównie w śliniankach,  zwilża pokarm, przez co ułatwia jego połykanie. Ponadto zawiera enzymy rozpoczynające trawienia cukrów (amylazy ślinowe) oraz  substancje odpornościowe stanowiące ochronę przed infekcjami.

Funkcje jamy ustnej:

pokarmowa i trawienna – jama ustna umożliwia początkową obróbkę pokarmu: jego rozdrobnienie, wstępne trawienie (cukry) i połykanie;
zmysłowa – odbieranie wrażeń smakowych (kubki smakowe) a także ciepła, zima, bólu, dotyku;
artykulacyjna – wydawanie dźwięków;
obronna – jama ustna stanowi barierę dla drobnoustrojów i ciał obcych, ma szereg mechanizmów obronnych np. obecność komórek odpornościowych, stałe wydzielanie śliny, regularnie złuszczający się nabłonek oraz nieprzepuszczalna błona śluzowa (z wyjątkiem wirusów).

Polecamy również:

  • Budowa przełyku

    Przełyk jest długiem, wąskim przewodem, pośredniczącym w przekazywaniu pokarmu z gardła do żołądka. Biegnie wzdłuż lini pośrodkowej ciała pomiędzy tchawicą a kręgosłupem i ciągnie się od VI kręgu szyjnego do X-XI kręgu piersiowego. Ma długość około 25-30 cm i średnicą od 13... Więcej »

  • Budowa i funkcje żołądka

    Żołądek to umięśniony, rozciągliwy worek położony w jamie brzusznej w okolicy nadpępkowej. Żołądek może osiągać do 30 cm długości i 15 cm szerokości, a jego pojemność sięga do 2,5 litra. Wielkość i położenia żołądka zmienia się w zależności od jego wypełnienia, napięcia ścian, położenia... Więcej »

  • Budowa i funkcje jelita cienkiego

    Jelito cienkie to najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego leżący pomiędzy żołądkiem a jelitem grubym. Średnica jelita, która na początku mierzy około 40 mm zmniejsza się wraz ze zbliżaniem się do jego końca, gdzie wynosi około 25 mm. Długość jelita jest zmienna i zależy od różnych... Więcej »

  • Budowa i funkcje jelita grubego

    Jelito grube to końcowy odcinek przewodu pokarmowego o długości około 150 cm i szerokości 75 mm. Wyróżnić w nim możemy: kątnicę, okrężnicę i odbytnicę. Kątnice (jelito ślepe) tworzy wypuklenie długości 7 cm, leżące w prawym dole biodrowym przy tylnej ścianie jamy... Więcej »

  • Budowa i funkcje wątroby

    Wątroba jest największym gruczołem znajdującym się w organizmie człowieka, funkcjonalne należący do układu pokarmowego. Ma czerwonobrunatne zabarwienie, co związane jest z dużą ilością krwi przez nią przepływającą. Wątroba jest podwójnie unaczyniona: odżywczo przez tętnicę... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
Ostatnio komentowane
Fajne
BOBBB • 2021-01-18 08:36:01
Dzięki
Daria • 2021-01-17 19:29:14
mozna dac tu problematyke?
kugucik • 2021-01-17 12:08:01
okej dzk
uga buga • 2021-01-15 10:25:25
piotr - dziękujemy za zwrócenie uwagi - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-01-15 08:15:00