Dziura ozonowa - przyczyny, skutki, zapobieganie

W atmosferze otaczającej kulę ziemską na wysokości od 20-35 km (maksimum koncentracji na wysokości 23km) występuje warstwa ozonowa (ozonosfera). Jest to powłoka ochronna, w której znajduje się największe zagęszczenie ozonu – odmiany tlenu o trójatomowych cząsteczkach (O3). Choć mówimy o warstwie ozonowej w istocie powinniśmy użyć sformułowania warstewka, gdyż  cały ozon w temperaturze 0°C i przy ciśnieniu 1 atmosfery utworzyłby powłoczkę o grubość zaledwie 3 mm.  Umownie przyjęło się używać, że warstwa ozonu ma grubość 300 jednostek Dobsona.

Pomimo tego, że ilość ozonu w stratosferze (część atmosfery sięgająca do wysokości około 50 km) jest niewielka, to jego znaczenie jest nieocenione. Ozon pochłania promieniowanie ultrafioletowe , którego działanie jest bardzo szkodliwe dla człowieka i innych organizmów żyjących na Ziemi. Niestety w przeciągu ostatnich 50 lat zawartość ozonu gwałtownie spada. Zjawisko zmniejszenia koncentracji O3 w ozonosferze Ziemi nazywamy dziurą ozonową.

Dziura ozonowa nad Antarktydą (zdjęcia z roku 2006)

Dziura ozonowa nad Antarktydą (zdjęcia z roku 2006)

Dziura ozonowa powstaje pod wpływem niszczenia warstwy ozonowej przez uwalniane do atmosfery związków chemicznych zwanych freonami i halonami. Są to chloro-fluoro-bromo-pochodne węglowodorów (a w szczególności metanu i etanu), które miały rozpraszać się w środowisku i być nieszkodliwe dla organizmów żywych. Rzeczywistość okazała się inna. Freony mogą być przenoszone na bardzo duże odległości i utrzymywać się w atmosferze nawet do 100 lat. Pod wpływem promieniowania UV z freonów uwalnia się chlor, który  wchodzi w reakcje łańcuchową z ozonem. W jej wyniku powstaje jedna cząsteczka dwuatomowego tlenu (O2) i jedna cząsteczka tlenku chloru. Aktywny tlenek chloru atakuje kolejne cząsteczki ozonu dając następny atom chloru, który znów reaguje z ozonem (i tak w kółko).

Freony są używane w:

• urządzeniach chłodzących (w lodówkach, zamrażalkach) i klimatyzacyjnych;
• produkcji kosmetyków (dezodorantów, lakierów do włosów i innych aerosoli);
• produkcji pianek z poliuretanu i polistyrenu (np. w tkaninach ociepleniowych, materacach);
• produkcji niektórych farb i klejów;

Halony są używane w produkcji gaśnic.

Skutki powstawania dziury ozonowej:

• wzrost zachorowania na choroby nowotworowe;
• wzrost zachorowania na kataraktę;
• możliwość wystąpienia oparzeń słonecznych;
• wzrost śmiertelności fitoplanktonu;
• negatywny wpływ na sinice wiążące azot;
• spadek plonów niektórych roślin uprawnych;

Aby zapobiec powstawaniu dziury ozonowej należy wykluczyć, a przynajmniej ograniczyć używanie freonów i halonów w produkcji chemicznej. Niezbędne jest w tym celu wprowadzenie jednoznacznych przepisów prawnych regulujących tą kwestię.

 

 

Polecamy również:

  • Wpływ człowieka na środowisko

    Ludzie korzystając z dobrodziejstw środowiska naturalnego stopniowo przyczyniają się do jego zubożenia i niszczenia. Podejmowane przez nich działania mają olbrzymi wpływ na pogorszenie się stanu czystości powietrza, wód, gleb oraz zmniejszenie różnorodności biologicznej organizmów żywych. W... Więcej »

  • Ochrona powietrza, wód i gleb

    Powietrze:• wykorzystywanie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł (energia wiatru, wody, słońca, geotermalna) – zastępowanie elektrowni opalanych węglem nowoczesnymi elektrowniami wiatrowymi, wodnymi, słonecznymi i geotermalnymi;• wykorzystywanie paliw uwalniających mniejsze ilości... Więcej »

  • Efekt cieplarniany - przyczyny, skutki, zapobieganie

    Promieniowanie słoneczne (o stosunkowo niedużej długości fali) w pewniej mierze odbija się od atmosfery.  Pozostała  jego część przenika przez atmosferę i dociera do powierzchni Ziemi, gdzie zostaje pochłonięta. Ziemia natomiast wysyła energię w postaci promieniowania... Więcej »

  • Kwaśne deszcze – powstawanie, skutki

    Kwaśne deszcze to opady atmosferyczne o kwaśnym odczynie pH, niższym niż 5,6 (normalnie deszcz jest lekko kwaśny ze względu na obecność w powietrzu dwutlenku węgla, który w reakcji z wodą daje kwas węglowy).  Powstają  one w wyniku reakcji obecnej w atmosferze wody z gazami zanieczyszczającym... Więcej »

  • Formy ochrony przyrody w Polsce

    Park narodowy jest to najwyższa forma ochrony przyrody, która obejmuje obszar o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,  naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi. Parki narodowe tworzone są w celu zachowania lub... Więcej »

Komentarze (7)
Wynik działania 1 + 3 =
Nika
2021-01-26 07:21:32
Nie ma zapobiegania !!!!!!
ktos
2020-12-15 16:36:56
a zapobieganie xd ?
tfujtatamabrata
2020-12-10 17:47:15
ja się pytam GDZIE JEST ZAPOBIEGANIE
ZOśka
2020-11-22 16:24:36
a przyczyny gdzie? potrzebuje przyczyny a tu są tylko skutki?
tfujstary
2020-11-17 16:47:36
no nic nie pomogło
nonwmogółem
2020-03-26 14:05:52
rly?
klaudi
2016-09-23 17:22:13
beznadzieja
Ostatnio komentowane
dodawanie
mrkesg • 2021-12-02 12:08:28
nice
Katto • 2021-12-01 09:44:14
To super że nagle Rz zmienia się w Rs bez żadnego powodu :/
Anonim • 2021-11-28 11:37:17
Git
Franek to nie ja • 2021-11-27 17:22:35
Spoko
Kowal • 2021-11-24 18:52:36