Enzymy restrykcyjne – definicja, zastosowanie

Enzymy restrykcyjne inaczej zwane restryktazami są to endonukleazy, które naturalnie obecne są w komórkach bakterii. Ich zadaniem jest ochrona komórki gospodarza przed wniknięciem obcego DNA np. bakteriofagów. Mają one bowiem zdolność przecinania cząsteczek DNA w obszarach o ściśle określonej sekwencji. Dzięki tej zdolności restryktazy wykorzystywane są do wprowadzenia wyizolowanych genów do wektorów, którymi najczęściej są plazmidy bakteryjne. Wektory zawierające obce DNA mogą być powielane, dlatego restryktazy  odgrywają zasadniczą rolę w procesie klonowania DNA.

Enzymy restrykcyjne rozpoznają sekwencje o określonej długości, która zazwyczaj wynosi od 4-8 nukleotydów. Sekwencje te charakteryzują się szczególną symetrią – w dwóch łańcuchach mają taką samą kolejność nukleotydów czytaną od osi symetrii.  Restryktazy zwykle przecinają DNA w taki sposób, że powstają tzw. „lepkie końce”, czyli jednoniciowe komplementarne odcinki.

Aby połączyć ze sobą dwie różne cząsteczki DNA – obcy fragment DNA zawierający gen, który chcieliśmy wyizolować z wektorem służącym jako nośnik informacji, należy użyć tego samego rodzaju enzymu restrykcyjnego. Pod wpływem restryktazy w obu cząsteczkach powstaną lepkie końce, komplementarne względem siebie. Przy udziale ligazy połączą się one ze one ze sobą dając zrekombinowany DNA. Zdarza się, że dwie różne cząsteczki DNA nie łączą się ze sobą, a kolista cząsteczka wektora odtwarza się na nowo.

Obecnie znanych jest kilkaset różnych restryktaz, które powszechnie używa się w laboratoriach. Jedną z nich jest restryktaza EcoRI, czyli enzym wyizolowany z pałeczki okrężnicy. Nazwy enzymów restrykcyjnych tworzy się od nazw bakterii, z których pochodzą. Literami (lub cyframi arabskimi) oznacza się szczep bakterii, a cyframi rzymskimi kolejność izolacji enzymu. I tak, wiemy że restryktaza EcoRI jest pierwszym enzymem wyizolowanym ze szczepu R Escherichia coli.

Polecamy również:

  • Klonowanie DNA – definicja, etapy, zastosowanie

    Klonowanie DNA jest to techniką, która polega na powieleniu wyizolowanych sekwencji DNA zawierających konkretny gen lub geny. Fragmenty DNA dawcy przed wprowadzenie do komórki biorcy muszą zostać połączone z specjalnym nośnikiem tzw. wektorem. W procesie klonowania DNA niezbędne... Więcej »

  • Organizmy transgeniczne – definicja, przykłady, wady i zalety

    Zgodnie z dyrektywą UE „organizmy, inne niż organizm człowieka, w których materiał genetyczny został zmieniony z wykorzystaniem technik inżynierii genetycznej w sposób nie zachodzący w warunkach naturalnych, na skutek krzyżowania i/lub naturalnej rekombinacji to GMO (organizmy... Więcej »

  • Klonowanie organizmów – definicja, metody, wady i zalety

    Klonowanie organizmów to proces, który polega na tworzeniu kopi oryginału, a więc organizmu o takiej samej informacji genetycznej. Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje klonowania: • poziome – polega na rozdzieleniu równocennych komórek zarodka,... Więcej »

  • Terapia genowa – definicja, zastosowanie, wady i zalety

    Terapia genowa to metoda leczenia chorób genetycznych, która ma na celu zniesienie niepożądanych efektów wywołanych przez mutacje. Polega na wprowadzeniu do komórek pacjentów prawidłowo działających genów w miejsce genów zmutowanych lub kopi... Więcej »

  • Elektroforeza DNA

    Elektroforeza jest techniką rozdziału cząstek np. DNA w porowatym żelu elektroforetycznym pod wpływem pola elektrycznego. Cząsteczka DNA posiada ujemnie naładowane reszty fosforanowe, dzięki którym w żelu przemieszcza się w kierunku elektrody dodatniej. Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 5 =
paweł 11
2018-04-16 19:15:07
Z fartem również pozdrawiam i polecam tego alegrowicza.
koksu 2001
2018-04-16 17:26:09
bardzo dobrze napisane pozdro i z fartem
Ostatnio komentowane
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39
Nie widzę sensu w nauce całej historii rolnictwa, jej początków.
Jakub • 2021-06-13 20:40:42
uważam tekst za odpowiedni i wartościowy przyjemnie i prawidłowo powiedziany
grażyna • 2021-06-10 15:25:04
Super
Żukson • 2021-06-10 09:08:41