Jan Matejko Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem - opis, interpretacja i analiza obrazu

„Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” to obraz Jana Matejki, który powstał w 1873 r. Artysta namalował go techniką olejną na płótnie mierzącym 225 x 315 cm. Jak wskazuje tytuł, dzieło nawiązuje do jednego z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów w polskiej historii – Mikołaja Kopernika, który publikując „O obrotach sfer niebieskich”, przyczynił się do jednej z najważniejszych rewolucji naukowych w dziejach świata.

Jan Matejko Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem opis obrazu
Jan Matejko „Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem”

 

„Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” - opis obrazu

Na pierwszym planie widać postać tytułowego astronoma. Znajduje się on drewnianym podeście stojącym na jednej z baszt miejskich, która była jego własnością. Poza, w jakiej został przedstawiony, wskazuje na to, iż musiało właśnie wydarzyć się coś niezwykłego. Być może odziany w czarną szatę mężczyzna dokonał jakiejś przełomowej obserwacji, a być może przyczyn jego zadziwienia trzeba szukać gdzie indziej – ponad gwiazdami.

Ukazany w pozycji półstojącej, z jedną nogą lekko wysuniętą do przodu, badacz gwiazd wznosi prawą rękę do góry, a lewą – w której trzyma cyrkiel – właśnie oderwał od księgi. Na jego twarzy maluje się zdziwienie pomieszane ze strachem, wzrok kieruje on ku górze, lekko w lewą stronę.

Obok Kopernika znajdują się rozmaite przyrządy potrzebne astronomowi do pracy. Są to: księgi, mierniki (m.in. kwadrant i triquertum), tablice oraz kaganek. Sprawiają wrażenie niedbale rozrzuconych po podłodze – najpewniej to właśnie badacz strącił je w popłochu, gdy coś przykuło jego wzrok. W oddali, na drugim planie malują się wieże fromborskiej katedry, natomiast nad całą sceną rozciąga się przejrzyste, ciemnogranatowe niebo z rozsianymi na nim gwiazdami.

Kolorystyka dzieła Jana Matejki opiera się na kontraście ciemnego nocnego tła z niezwykle mocno oświetloną postacią Mikołaja Kopernika. Dalszy plan, jak łatwo się domyślić, spowity jest mrokiem, a kontury budynku tracą ostrość. Z kolei sam astronom, choć brany jest w czarną szatę, przedstawiony został pośrodku potężnego słupa światła, którego blask potęgowany jest przez podłogowe deski i jasną tablicę znajdującą się u boku bohatera.

„Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” - interpretacja

Mikołaj Kopernik był człowiekiem o niezwykle szerokim spektrum zainteresowań. Najbardziej zajmowała go astronomia, w tej dziedzinie odniósł także najbardziej spektakularne sukcesy. Dodatkowo angażował się w politykę i ekonomię, tłumaczył włoską poezję oraz zajmował się medycyną. Symbolem jego olbrzymiej wiedzy i wielkich zdolności jest paląca się latarnia, która znajduje się nieopodal tablicy. A jednak człowieka tak doskonale znającego świat i potrafiącego objąć go rozumem coś zdołało zaskoczyć.

Tytuł dzieła Jana Matejki – „Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem” – nasuwa interpretację zdziwienia i lęku tytułowego bohatera jako spowodowanych dostrzeżeniem czegoś, co wymyka się nauce, a więc ludzkiemu rozumowi. Przypomnienie przez artystę faktu, iż Kopernik był duchownym, może sugerować, że wiedza i wykształcenie wcale nie nakazują odrzucić istnienie Boga. Myśl pozytywistyczna zazwyczaj chciała zniwelować wszelkie spekulacje i opierać się na tym, co jest pewne, powtarzalne i sprawdzalne. W światopoglądzie człowieka wykształconego i wyznającego kult nauki nie było miejsca dla bytów, których istnienia nie sposób wykazać. Matejko – umieszczając na obrazie wybitnego wszak naukowca i odkrywcę – sugeruje również, iż, jak powiedział Szekspir, „są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom”, wobec których nawet ludzie wielcy stają się nikli, podobnie jak ich wiedza.

Jan Matejko był wielkim patriotą i człowiekiem wierzącym w siłę narodu polskiego. Za nierozłączną część tej potęgi uważał silny związek Polaków z Bogiem, jaki wielokrotnie potwierdzała historia. Dlatego był on głęboko przekonany, iż dobre wykształcenie i podążanie za nowoczesnymi teoriami nie wyklucza wiary w Boga, wypełniania Jego woli oraz życia zgodnego z zasadami religii.

Polecamy również:

Komentarze (6)
Wynik działania 1 + 2 =
majcia
2022-02-03 17:42:00
super
Max
2021-05-05 15:28:57
Dzienks
ADMIN
2018-03-26 11:55:06
@seb, dziękujemy za sprostowanie. Poprawiliśmy błędną informację.
seb
2018-03-06 21:31:56
Kopernik nie znajduje się na krużganku katedry we Fromborku - nota bene widać ją w tle - tylko na drewnianym podeście zbudowanym na jednej z baszt miejskich, którą zakupił.
Jan Kochanowski
2018-02-05 06:38:29
Bardzo słaby obraz
darek
2017-04-11 16:27:21
Dzięki
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
kys(keepurselfsafe)
• 2024-02-28 14:36:21
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44
Ok
• 2024-02-27 09:29:45