Jan Matejko, Konstytucja 3 maja - opis, interpretacja i analiza obrazu

Jan Matejko, Konstytucja 3 maja
Jan Matejko „Konstytucja 3 maja” (1891)

 

„Konstytucja 3 Maja 1791 roku” to olej na płótnie o wymiarach 247x446 cm. Jan Matejko rozpoczął pracę nad obrazem w styczniu 1891 roku, a ukończył dopiero w październiku. Jednak już w maju, podczas oficjalnych obchodów setnej rocznicy uchwalenia konstytucji, dokonano prezentacji niemal gotowego dzieła. Odsłonięto go na wystawie w Sukiennicach, obecnie obraz znajduje się w Warszawie, w zbiorach Zamku Królewskiego.

Obraz Matejki to scena zbiorowa ukazująca uczestników pochodu zmierzającego do Kolegiaty św. Jana, by zaprzysiąc tekst nowej konstytucji. Tło stanowi tu ulica Świętojańska, u jej wylotu widoczna jest fasada Zamku Królewskiego, gdzie obradowali posłowie. Posłom towarzyszy wiwatujący tłum warszawiaków, widać też postacie żołnierzy, którzy ochraniają pochód.

Matejko sportretował tu wiele znanych osobistości. Mistrz posłużył się symboliką i nie zawsze pozostawał do końca wierny faktom historycznym, nadrzędnym celem dzieła było bowiem ukazanie doniosłości wydarzenia.

W centralnej części obrazu znajduje się Stanisław Małachowski, pełniący wówczas funkcję marszałka sejmu. Marszałek, niesiony przez posłów Aleksandra Linowskiego i Ignacego Zakrzewskiego, dumnie unosi w prawej ręce tekst Konstytucji 3 maja, w lewej zaś dzierży laskę, symbol władzy marszałkowskiej. Jego jasna sylwetka wyraźnie odcina się na ciemniejszym tle. Limanowski i Zakrzewski to posłowie z ziemi krakowskiej i poznańskiej, reprezentują więc najważniejsze ziemie ówczesnej Rzeczpospolitej.

Nieco z tyłu, poniżej prawej ręki Małachowskiego znajduje się postać z opatrunkiem na głowie, przypominająca Tadeusza Kościuszkę. Owe bandaże to najprawdopodobniej symbol jego późniejszej ofiarnej walki i ran odniesionych w bitwie pod Maciejowicami.

Po lewej stronie widać godnie kroczącego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, ubranego w czerwony płaszcz koronacyjny. Jest to kolejny przejaw inwencji artysty, ponieważ wiadomo, że tego dnia król nie miał na sobie tych uroczystych szat.

Przy drzwiach kolegiaty czeka na króla w lekkim ukłonie prezydent miasta, Jan Dekert z córką Marianną. Postać ta jest przedstawicielem mieszczan – warstwy, która dzięki konstytucji uzyskała nowe prawa. Jan Dekert nie mógł być obecny podczas rzeczonej uroczystości, ponieważ zmarł przed uchwaleniem konstytucji, Matejko chciał jednak poprzez przywołanie jego osoby podkreślić znaczenie całego stanu społecznego.

Z uchwaleniem konstytucji wiąże się też pewien drastyczny epizod. Jak podają niektóre źródła, Jan Suchorzewski, poseł ziemi kaliskiej, na propozycję zaprzysiężenia konstytucji ograniczającej swobody szlacheckiej miał wyjąć nóż i zagrozić, że zabije swojego kilkuletniego synka, by nie musiał on żyć w takim kraju. Choć scena tam musiała rozegrać się na Zamku Królewskim, Matejko przedstawił ją na ulicy, by z kolei ukazać gwałtowność sprzeciwu opozycji.

Na obrazie można rozpoznać kilkanaście postaci historycznych, wśród nich znajdują się m.in.: Kazimierz Nestor Sapieha (niesiony na ramionach posłów), Andrzej Zamoyski, Stanisław Staszic, Józef Poniatowski, Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki.

Polecamy również:

  • Stanisław Leszczyński- biografia, poglądy i reformy

    Stanisław Leszczyński urodził się w 1677 roku we Lwowie jako syn podskarbiego wielkiego koronnego Rafała Leszczyńskiego i Anny z Jabłonowskich. Zgodnie ze zwyczajem przyjętym w magnackich rodach, naukę pobierał w domu, gdzie sprowadzano nauczycieli także z zagranicy. Kontynuował ją w protestanckim gimnazjum w... Więcej »

  • Stanisław Staszic - biografia, poglądy i reformy

    Stanisław Staszic urodził się w 1755 roku w Pile w rodzinie mieszczańskiej. Jego ojciec pełnił funkcję burmistrza miasta. Do seminarium duchownego uczęszczał Staszic w Poznaniu i w 1779 r. uzyskał świecenia kapłańskie, jednak nigdy nie sprawował funkcji kapłańskich. Naukę kontynuował w College de France, gdzie... Więcej »

  • Hugo Kołłątaj - biografia, poglądy i reformy

    Hugo Kołłątaj urodził się w rodzinie szlacheckiej w 1750 roku. Edukację rozpoczął w szkole w Pińczowie, po czym kontynuował na Akademii Krakowskiej. Uzyskał tam w 1768 roku stopień doktora filozofii. Następnie kształcił się na Uniwersytecie w Wiedniu (1770-1774) i w Rzymie, gdzie przyjął świecenia kapłańskie, a... Więcej »

Komentarze (8)
Wynik działania 4 + 2 =
2137
2022-01-03 12:02:30
Papież gwałcił małe dzieci
rychu
2019-05-02 19:04:05
Ja zawsze oglądając obrazy Matejki znajduję inne ciekawe postacie. Moim zdaniem za Hugonem Kołłątajem stoi Fryderyk Chopin. W lewym dolnym rogu widać twarz syna Jana Matejki a w prawym dolnym rogu patrzy na nas sam malarz. Ale to są tylko moje domysły :)
dobry
2018-04-25 18:04:41
pomogłeś bo mogłeś
bla blua
2016-10-10 16:28:45
no ok
kamaska29
2016-10-10 16:25:08
spoczko
Jula
2016-05-10 15:44:13
Bardzo ciekawe Pozdrawiam
.
2016-04-10 14:05:51
moglibyście wyłączyć autoodtwarzanie reklam? uwierzcie, że to bardzo irytujące :))) pozdrawiam
oooooooooo
2015-04-13 15:23:30
super
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54