Jana Kochanowskiego spór z filozofią stoicką w Trenie IX i innych

Jan Kochanowski w pisanych pieśniach i fraszkach często nawiązywał do filozofii stoickiej, polecając ją jako najwłaściwszą postawę wobec wyroków losu. W Pieśni IX pisał na przykład: „Lecz na szczęście wszelakie/ Serce ma być jednakie”. Za stoikami głosił on, że człowiek musi przyjąć to, co zsyła mu Fortuna, nie tracąc przy tym nadziei:

(…) Nie porzucaj nadzieje,/ Jakoć sie kolwiek dzieje:/ Bo nie już słońce ostatnie zachodzi,/ A po złej chwili piękny dzień przychodzi (…).

Wydaje się, że słowa te były jego życiowym mottem, które propagował w pisanych przez siebie utworach. Jednak kiedy los doświadczył go wyjątkowo dotkliwie, filozofia stoicka okazała się bezużyteczna. W napisanych po śmierci córeczki Trenach poeta podejmuje polemikę z głoszonymi wcześniej ideałami.

Pierwsze wątpliwości co do wartości stoickich nakazów pojawiają się już początkowym utworze cyklu:

(…) „Prózno płakać” - podobno drudzy rzeczecie./ Cóż, prze Bóg żywy, nie jest prózno na świecie ?/ Wszytko prózno! (…).

Owi „drudzy” to prawdopodobnie stoicy, mistrzowie poety z młodych lat. Kochanowski odcina się tutaj od filozofii umiaru i stałości serca, na ich stwierdzenie odpowiada pełnymi rozpaczy słowami: „Wszytko prózno!”.

Polecamy również:

  • Jan Kochanowski, Tren XVI – analiza i interpretacja

    Wszystkie treny autorstwa Jana Kochanowskiego stanowią m.in. zapis jego refleksji i rozmyślań na temat życia. Więcej »

  • Jan Kochanowski, Tren XVII – analiza i interpretacja

    Tren XVII jest jednym z utworów, które najmocniej poruszały temat ludzkie zwątpienia, wywołanego żałobą. Zasadniczym tematem utworu jest człowiek jako jednostka i jej sposoby zmagania się z bólem i cierpieniem. Więcej »

  • Treny - interpretacja cyklu

    „Treny” Jana Kochanowskiego to bodaj najpopularniejsze polskie dzieło dotyczące problematyki śmierci, utraty ukochanej osoby. Zgodnie z wymogami gatunku, w całym cyklu pojawiają się kolejno wątki: żalu, opłakiwania straty, pochwał zalet zmarłej, pocieszenia i ukojenia bólu (napomnienia). Więcej »

  • Treny - motywy literackie

    Cierpienie to oczywisty wątek, związany z założeniami samego gatunku, jakim jest tren. Żal, rozpacz, opłakiwanie straty – wszystkie je odnajdziemy w większości utworów cyklu. Więcej »

  • Tren I - interpretacja i analiza

    Pierwszy utwór z cyklu XIX Trenów Jana Kochanowskiego w pewnym stopniu wprowadza odbiorcę w sytuację liryczną i zapowiada dalszy ciąg. Już w tym utworze podmiot liryczny daje się poznać jako nieszczęśliwy ojciec, poeta i filozof. Te trzy role będą nieustannie obecne w całym cyklu. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 5 =
Ostatnio komentowane
hahaha
haha • 2021-04-10 18:34:49
pozdrawiam 7 b
radek skora • 2021-04-10 11:33:47
nwm
xd • 2021-04-10 11:29:34
dzięki za podpowiedź
KAMIL • 2021-04-10 10:33:38
d
dx • 2021-04-09 16:38:27