Renesansowym humanizm - definicja i cechy

Humanizm to pojęcie bardzo szerokie, obejmujące cały nurt myślowy obecny w kulturze od  XV wieku, aż po czasy współczesne. Jego pierwsze przejawy można odnaleźć już u schyłku średniowiecza, kiedy wzrastać zaczyna zainteresowanie literaturą starożytną i językami klasycznymi. Jednak formalnie narodziny i rozkwit idei humanistycznych przypadają na czas renesansu. Humanizm jest głównym nurtem myślowym tej epoki, odciskającym piętno na jej sztuce i życiu społecznym.

Termin ten ma etymologię łacińską: homo oznacza człowiek, humanus – ludzki. Humanizm jest więc nurtem skoncentrowanym na człowieku i jego sprawach. Sam termin powstał dopiero w XIX wieku. Jako pierwszy użył go K. Hagen w odniesieniu do twórczości Dantego, Boccaccia i Petrarki. W szerszym znaczeniu – jako prądu umysłowego – wprowadził go dopiero G. Voigt w 1859 r. W renesansie funkcjonował jednak termin „humanista” na określenie człowieka wykształconego, znającego kulturę i języki starożytne.

Humanizm zrodził się w opozycji do średniowiecznego teocentryzmu. Literatura, sztuka, nawet nauka wieków średnich skupia się na Bogu, to on jest głównym przedmiotem poznania. Bogu poświęca się dzieła sztuki, artyści na ogół nawet ich nie podpisują, tworząc na chwałę Bożą i nie dbając o własną sławę. Humanizm nobilituje człowieka. Słowa rzymskiego komediopisarza Terencjusza: „Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce”, doskonale oddają założenia renesansowych humanistów.

Już na początku XIV wieku we Włoszech rosło zainteresowanie pismami starożytnych. Na nowo odkrywano Platona, Kwintyliana, Homera czy Cycerona. Humaniści dążyli do poznania człowieka, określenia jego miejsca we wszechświecie. Średniowieczna, a więc katolicka wizja człowieka jako istoty marnej, słabej i uzależnionej w pełni od Boga przestała im wystarczać. Stworzyli więc nowy ideał człowieka – rozumnego, niezależnego, pełnego godności i godnego szacunku. Obowiązkiem człowieka był rozwój intelektualny i poznawanie świata. Przytaczano słowa „Poznaj samego siebie”, widniejące nad wejściem do delfickiej świątyni Apolla. Ludzie renesansu, tacy jak Leonardo da Vinci, Michał Anioł czy Erazm z Rotterdamu są wszechstronnie wykształceni i obyci.

We wczesnej fazie swojego rozwoju humanizm łączył się z filozofią horacjańską. Głosił pochwałę życia, radości, jaką daje wino, towarzystwo, śpiew. Popularne stało się hasło: „Carpe diem”, zachęcające do korzystania z życia. W sztuce głoszono antyczną zasadę mimesis, czyli naśladownictwa. Zadaniem sztuki miało stać się wierne oddawanie rzeczywistości. Rzeźbiarze i malarze tworzą realistyczne wizerunki, starając się jednak ukazać piękno ludzkiego ciała. W literaturze i teatrze dążono do przekazania prawdziwych doświadczeń, ukazania prawdy o człowieku bez uciekania się do fantastyki. Nawet architektura odwoływała się do porządku planet i praw natury. W każdej dziedzinie sztuki przestrzegano za starożytnymi umiaru, proporcji i stosowności.

Humanizm stał się również ojcem filologii, czyli nauki o tekstach. Zainteresowanie literaturą i filozofią starożytną skłaniało myślicieli renesansowych do studiowania hebrajskiego, greki i łaciny. Warto zauważyć, że nie chodzi bynajmniej o współczesną grekę ani kościelną łacinę. Łacina kościelna jako język martwy znajdowała się w pogardzie pośród renesansowych filologów. Od starożytnych uczono się sposobu konstruowania wypowiedzi, retoryki, naśladowano też Horacjańskie metrum.

Polecamy również:

  • Blaise Pascal, Myśli – streszczenie

    Francuski filozofii podzielił swoje dzieło na pięć części. Pierwsza z nich traktowała o religii i próbowała udowodnić, że religia i rozumowe postrzeganie świata nie wykluczają się wzajemnie. Więcej »

  • Giovanni Pico della Mirandola - biografia, twórczość

    Urodził się 24 lutego 1463 roku w Mirandoli (Włochy). Był filozofem, humanistą, poetą teologiem, ale zajmował się także naukami ścisłymi – matematyką, astronomią i przyrodą. Był przedstawicielem włoskiego odrodzenia. Więcej »

  • Antropocentryzm - definicja i charakterystyka poglądu

    „Człowiek jest miarą wszechrzeczy” – napisał Protagoras. Słowa te bardzo dobrze oddają ideę antropocentryzmu, czyli poglądu, który zakłada, iż w centrum wszechświata znajduje się człowiek. Sam termin, wywodzący się z greki, tak właśnie można tłumaczyć: człowiek w centrum (anthropos –... Więcej »

  • Humanizm chrześcijański - definicja i cechy

    Humanizm chrześcijański stanowi próbę połączenia idei humanistycznych z wiarą chrześcijańską. Odróżnia go to od humanizmu filologów i psychologów. Choć zasadniczo idee humanistyczne nie stoją w sprzeczności z religią, sam humanizm miał charakter świecki. Postawienie spraw ludzkich na... Więcej »

  • Erazm z Rotterdamu - poglądy i dzieła

    Erazm z Rotterdamu jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli myśli odrodzenia. Ten autor wielu ważnych dzieł brał czynny udział w życiu politycznym, społecznym i religijnym. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 2 =
Pat
2018-04-04 19:17:50
Przyda się, dzięki :D
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42