Chrystianizacja w średniowieczu

Chrystianizacją nazywa się wprowadzanie  w społeczeństwach niechrześcijańskich wiary i norm etycznych zgodnych z nauką Jezusa Chrystusa.

Chrystianizacja Bułgarii

Chrystianizacja Bułgarii była efektem politycznych niepowodzeń chana Borysa (852-889) w walce z Bizancjum. W czasie ustaleń pokojowych z cesarzem Michałem III, chan zobowiązał się bowiem do chrztu i chrystianizacji swojego kraju. Misjonarzy przysłał patriarcha Focjusz, a Borys przyjął chrzest i imię Michał 25 maja 864 r. Jego gest spotkał się z opozycją miejscowych możnych, którzy obawiali się wzrostu wpływów bizantyjskich. Z tego względu chan postanowił zmienić politykę i zwrócił się wówczas do cesarza zachodniego, Ludwika Niemieckiego i papieża Mikołaja I z prośbą o misjonarzy z Kościoła rzymskiego. Stolica Apostolska spełniła życzenie władcy Bułgarii, jednak ociągała się z utworzeniem osobnej metropolii na tamtejszych terenach. W takiej sytuacji chan Borys postanowił ponownie zwrócić się do Bizancjum i na soborze konstantynopolitańskim czwartym (869-870) Bułgaria została oficjalnie włączona do patriarchatu Konstantynopola. Od tej pory religijnie i kulturalnie Kościół w Bułgarii związany był ze wschodnim chrześcijaństwem. Do dziś, pomimo trwającej 500 lat okupacji przez muzułmańską Turcję, dominującym wyznaniem w tym kraju jest prawosławie.

Chrystianizacja Moraw – Cyryl i Metody

Cyryl i Metody, obecnie uznawani za Patronów Europy, byli braćmi z Salonik (dzisiejsza Grecja). Żyli w IX w. Dali się poznać przede wszystkim jako misjonarze, Apostołowie Słowian. Na Morawy (obecnie wschodnie tereny Czech) zostali wspólnie wysłani z Bizancjum w 863 r. Od początku przyjęli zasadę przemawiania i odprawiania liturgii w języku słowiańskim, który oboje znali. Potrzebowali jednak ksiąg liturgicznych w tym języku. Aby je spisać, Cyryl ustalił alfabet słowiański, czyli głagolicę. Z tego pisma wykształciła się cyrylica. Cyryl przetłumaczył również Pismo Święte na język starocerkiewno-słowiański.

Pomyślny rozwój misji na Morawach przez trzy lata skłonił obu braci do podróży do Konstantynopola w celu sprowadzenia pomocników. Ich plany zmieniło zaproszenie papieża Mikołaja I do Rzymu, z którego postanowili skorzystać.  Wiedzieli bowiem, że  duży sprzeciw w Kościele zachodnim wzbudzał wprowadzony do liturgii na Morawach język słowiański, a tym samym brak łaciny. Zostali oskarżeni niemal o herezję. Mikołaj I zmarł jednak zanim bracia zdążyli stawić się przed nim w celu wyjaśnienia sprawy. Jego następca Hadrian II (Adrian) podszedł ze zrozumieniem do metod stosowanych w pracy misyjnej przez Cyryla i Metodego i zezwolił na wyświęcenie ich uczniów  na kapłanów. Z jego rozkazu księgi liturgiczne spisane w głagolicy zostały umieszczone w bazylice Matki Bożej Większej. Wkrótce potem św. Cyryl wstąpił do jednego z rzymskich klasztorów, gdzie odszedł do Pana w dniu 14 lutego 869 r. Jego ciało spoczywa w bazylice św. Klemensa w Rzymie.

Po śmierci Cyryla Metody został arcybiskupem Moraw i Panonii (Węgier). Jego jurysdykcji podlegała także wschodnia Austria i Słowenia. Na podległych mu terenach kontynuował dzieło rozpoczęte z bratem. Był prześladowany i oskarżany o herezje przez kler niemiecki, a następnie uwięziony jednym z bawarskich klasztorów w latach 870-872.  Niemniej jego działalność była popierana przez kolejnych papieży. Udało mu się m.in. ochrzcić w 880 r. księcia czeskiego Borzywoja i jego żonę Ludmiłę. Podróżował także do Słowian bałkańskich. Zmarł w Welehradzie ma Morawach 6 kwietnia 885 r.

Chrystianizacja ludów północnych

Chrystianizację państwa duńskiego, utworzonego około 900 r., umożliwiła zwycięska wyprawa cesarza niemieckiego Henryka I w 934 r. Wówczas władca południowej Jutlandii, Gunpa, został nakłoniony do przyjęcia chrztu. Misjonarze niemieccy zaczęli aktywnie działać, tworząc biskupstwa zależne od metropolii w Hamburgu-Bremie. Kościół duński cieszył się poparciem cesarza Ottona I przede wszystkim ze względów politycznych. Pod wpływem tego władcy chrzest w 965 r. przyjął Harald Sinozęby (uznaje się, że to właśnie Harald wprowadził do Danii chrześcijaństwo). Na pamiątkę swego chrztu postawił kamień z odpowiednim napisem i wyobrażeniem Chrystusa (kamień z Jelling). Kościół duński umocnił się za panowania Kanuta Wielkiego (1016–1035).

Do Norwegii wprowadził chrześcijaństwo Hakon Dobry (król w latach 933-961), który został wychowany i ochrzczony na dworze króla angielskiego. Sprowadził do kraju misjonarzy anglosaskich. Jednak pełna chrystianizacja Norwegii była dziełem króla Olafa II Haraidsona (1016-1030) i jego syna, Magnusa I Dobrego (1035-1047). Olaf został uznany za świętego i stał się patronem państwa, a jego kult czynnikiem integrującym naród.

Islandia, decyzją starszyzny rodowej na wiecu centralnym (tzw. Althing), przyjęła chrześcijaństwo ok. 1000 r. Pierwsze biskupstwo utworzono w Skalhot w 1056 roku. Zasługi w rozwoju organizacji kościelnej, podobnie jak w Norwegii, przypisuje się misjonarzom angielskim.

O systematycznej chrystianizacji Szwecji można mówić od panowania Olafa III Skötkonnung (995-1020), który przyjął chrzest w 1008 r. Pierwsze biskupstwo powołano w miejscowości Skara. Ludność szwedzka była jednak mocno przywiązana do pogaństwa, co było przyczyną licznych buntów. Dopiero przy końcu XI wieku można mówić o umocnieniu chrześcijaństwa w tym kraju.

Chrystianizacja Czech

Po upadku państwa wielkomorawskiego, w Czechach utworzono ośrodek politycznego działania dynastii Przemyślidów, którzy narzucili swe zwierzchnictwo innym plemionom czeskim. Pierwszym historycznie znanym władcą z tej dynastii był Borzywoj. Przyjął on chrzest najprawdopodobniej z rąk samego św. Metodego w 884 bądź 885 r. Na początku X w. doszło jednak do reakcji pogańskiej, która była powiązana z polityczną opozycją przeciwko wpływom niemieckim. W 929 (lub 935 r.) roku zginął książę Wacław, czczony od tej pory jako święty (męczennik) i patron Czech. Jego następca, Bolesław I (929-972) uznał zwierzchnictwo cesarskie i pozostał przy chrześcijaństwie. Jedna z córek Bolesława, Dąbrówka, wyszła za Mieszka I i odegrała wielką rolę w chrystianizacji Polski.

Chrystianizacja Rusi

Za oficjalną datę początków chrystianizacji Rusi podaje się 988 r., kiedy to chrzest przyjął książę Włodzimierz Wielki (978-1015). Potrzebował on wówczas pomocy militarnej i zwrócił się w tej sprawie do Bizancjum. Zawierając małżeństwo z Anną, siostrą cesarza, automatycznie zobowiązywał się do chrystianizacji swojego państwa. Dziełem tym zajęli się zarówno misjonarze obrządku wschodniego, jak i wysłannicy Stolicy Apostolskiej. Wprowadzono na Rusi liturgię w języku słowiańskim i dokonano tłumaczeń greckich ksiąg, stosując cyrylicę, przyniesioną z Bułgarii. Szybko rozwinął się również monastycyzm bizantyjski.

Polecamy również:

  • Justynian Wielki - kim był, osiągnięcia. Cezaropapizm - co to jest, cechy.

    W wyniku problemów wewnętrznych i wędrówki ludów cesarstwo zachodniorzymskie upadło w 456 r. Na mapie świata pozostało zatem tylko cesarstwo wschodnie ze stolicą w Konstantynopolu. Więcej »

  • Monoteletyzm - doktryna, definicja, znaczenie

    Monoteletyzm (z gr. monos – jeden, thelo – chcę, mam wolę) to herezja głosząca, że Chrystusowi, mimo że miał ludzką naturę, brakowało ludzkiej woli i że miał On tylko jedną (boską) wolę przejawiająca się w działaniu. Więcej »

  • Ikonoklazm - historia, ruch, definicja

    Ikonoklazmem (inaczej: obrazoburstwem) nazywa się ruch religijny zwalczający kult obrazów sakralnych. Najsilniej rozwinął się on w Bizancjum w VIII i IX w. Stanowił wówczas odpowiedź na przesadną cześć ikon, która przejawiała się m.in. w powstawaniu legend o cudownych obrazach Chrystusa. Więcej »

  • Wielka schizma wschodnia - przyczyny, historia, skutki

    Wielką Schizmą Wschodnią nazywa się najpoważniejszą schizmę w chrześcijaństwie – schizmę między katolickim Zachodem a prawosławnym Wschodem. Za datę rozłamu oficjalnie przyjęto 16 lipca 1054 r., ale ma ona charakter umowny. Więcej »

  • Reforma gregoriańska - na czym polegała?

    Reformą gregoriańską określa się szereg działań reformatorskich, które Kościół katolicki podjął na przestrzeni XI-XII w. Ich celem było m.in. usunięcie symonii (czyli handlu godnościami oraz stanowiskami kościelnymi), wprowadzenie celibatu, a przede wszystkim powstrzymanie ingerencji... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 3 =
ADMIN
2016-01-08 11:40:51
@Kaś, to nie do końca błąd - źródła podają, że data śmierci to 929 lub 935 - nie ma jednoznacznej odpowiedzi.
Kaś
2016-01-04 16:47:31
uwaga błąd! Wacław zginął z rąk Bolesława w 935 r.
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42
Mógłby być jeszcze do tego cały utwór napisany.
• 2024-06-03 19:41:43
ok
• 2024-05-20 16:01:25