Michał Anioł Pieta - opis, interpretacja piety


„Pieta watykańska” to rzeźba w marmurze autorstwa Michała Anioła, przez wielu znawców uważana za jego najdoskonalsze dzieło. Przez samego autora prawdopodobnie także była wysoko ceniona, ponieważ jest to jedyna praca, którą sygnował własnym nazwiskiem (podpis widnieje na szarfie przepasającej postać Matki Boskiej). Pieta powstała w latach 1498-1500 w Rzymie na zamówienie francuskiego kardynała Jeana Bilheresa de Lagraulasa. W całości wykonana z marmuru, mierzy 174 cm. Obecnie znajduje się w Watykanie w Bazylice św. Piotra.

Pieta, czyli wizerunek Matki Boskiej z ciałem Jezusa, to znany w sztuce motyw, jednak kompozycja Michała Anioła jest wyjątkowa pod wieloma względami. Maryja ujęta w pozycji siedzącej, trzyma bezwładne ciało syna wsparte na swoich kolanach. Jej ręce jednocześnie podtrzymują zmarłego i wysuwają go w stronę widza, jakby skłaniały do oddania hołdu Chrystusowi. Cała konstrukcja ma kształt piramidalny: u podstawy leżą szeroko rozciągnięte szaty Matki Boskiej, zaś wierzchołek stanowi jej drobna głowa.

Między obiema postaciami widoczny jest kontrast. Matka Boska siedzi wyprostowana, podczas gdy ciało jej syna spoczywa bezwładnie. Ona skromnie spuszcza wzrok, jakby chciała uniknąć kontaktu wzrokowego z widzem, a Chrystus jest wysunięty na plan pierwszy. Ona okryta szatami, Jezus niemal nagi. Ciało Chrystusa wydaje się lekkie, unoszone w ramionach matki, ledwie jedna stopą dotyka ziemi, postać Maryi zdaje się zaś ciężka ze względu na spore fałdy udrapowanej materii. Ta materia trzyma ją mocno przy ziemi.

Kardynał zamówił „Pietę” do swojej kaplicy prawdopodobnie jako część dekoracji nagrobnej. Nie wiadomo, gdzie dokładnie była miała się ona znaleźć, prawdopodobnie jednak być umieszczona na podwyższeniu, co tłumaczyłoby zaburzenie proporcji ciała Maryi, które mimo iż skryte pod materią, jest za duże. Jeśli rzeźba miała być widziana z dołu, taki zabieg służył zniwelowaniu perspektywy.

Istotnym szczegółem jest też wyjątkowo młoda twarz Matki Boskiej, która w chwili śmierci Jezusa musiała już być niemłodą kobietą. Zabieg ten bywa różnie interpretowany. Według niektórych, młodość jest tu przejawem czystości i niewinności, inni twierdzą z kolei, że jest to hołd złożony Dantemu (wiadomo, że Michał Anioł bardzo cenił sobie „Boską Komedię”), który pisał o Maryi: „Matko Dziewico, córko swego Syna”. Ponadto twarz Maryi jest wyjątkowo spokojna, bez emocji, których można by się spodziewać w tej sytuacji.

Michał Anioł był mistrzem w ukazywaniu nagiego ciała. Tu jego kunszt również widoczny jest w każdym szczególe. Dłonie Chrystusa opadają bezwładnie, widać na nich ślady po gwoździach, a także przebijające się przez skórę naczynia krwionośne. Rany po ukrzyżowaniu zostały zaznaczone bardzo dyskretnie, jakby artysta nie chciał naruszać doskonałości ciała; gwoździe nie przeszły nawet na wylot stóp Chrystusa.

Giorgio Vasari nie krył zachwytu dla talentu artysty:

(...) Żaden zmarły nie może być bardziej prawdziwy niż ta postać. A jednak mimo to, wszystkie jego członki są niezwykle piękne. Nieskończenie łagodny jest wraz tej twarzy. Żyły pokazane zostały sposób tak kunsztowny, że nie można wyjść z podziwu, iż ręka mistrza mogła dokonać czegoś tak bosko pięknego (...).

Podpis artysty na szarfie powstał pod wpływem impulsu i urażonej dumy. Podobno autor usłyszał, że dzieło przypisywane jest Christoforo Solari, dlatego wyrył na nim własne nazwisko. Potem miał tego pożałować i dlatego nie podpisywał więcej żadnych swoich prac.

Michał Anioł Pieta watykańska opis 
 Michał Anioł „Pieta watykańska” (1498-1500)/ commons.wikimedia.org

Polecamy również:

  • Michał Anioł Stworzenie Adama - opis, interpretacja i analiza fresku

    „Stworzenie Adama” to renesansowy fresk Michała Anioła, stanowiący fragment większego dzieła zdobiącego Kaplicę Sykstyńską w Pałacu Watykańskim. Freski powstały na początku XVI w. na zlecenie papieża Juliusza II. „Stworzenie Adama” to malowidło przedstawiające początkową partię Księgi... Więcej »

  • Michał Anioł Sąd ostateczny - opis, interpretacja i analiza fresku

    Michał Anioł, który był przede wszystkim rzeźbiarzem, przyjął zlecenie na „Sąd Ostateczny” od papieża Klemensa VII bez entuzjazmu, wręcz niechętnie, kontrakt zaś podpisał przekornie: „rzeźbiarz Michał Anioł”. Papież powierzył mu pokrycie ściany ołtarzowej Kaplicy Sykstyńskiej ogromnym... Więcej »

  • Michał Anioł Dawid - opis, interpretacja rzeźby

    Michał Anioł pracował nad „Dawidem” przez kilka lat (1501-1504). Dzieło mierzy 4,34 m wysokości i jest jedną z najdoskonalszych prac tego artysty, a także tej epoki. Gotowy posąg został umieszczony na placu Signiorii, przy wejściu do Pałacu Starego. Więcej »

  • Michał Anioł Wygnanie z raju - opis, interpretacja i analiza fresku

    „Wygnanie z raju” to jeden z fresków namalowanych przez Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej na początku XVI w. Malowidło zostało skomponowane przez artystę na zasadzie symetrii i kontrastu. Układ fresku jest wyraźnie dwudzielny: widać tu dwie biblijne sceny rozdzielone sylwetką drzewa,... Więcej »

  • Michał Anioł, Stworzenie Ewy – opis obrazu, interpretacja

    Michał Anioł przedstawił moment stworzenia Ewy za pomocą fresku, który umieszczony został w Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie. Jego powstanie datuje się na pierwszą połowę XVI wieku – artysta stworzył malowidło na zlecenie panującego wówczas papieża - Juliusza II. Więcej »

Komentarze (5)
Wynik działania 3 + 4 =
nikt
2020-12-16 18:16:24
pomocne:)
Katarzyna
2018-10-08 15:10:18
Hmm czy na pewno Maryja? Jak na wątek interpretacja- jak szanowny autor nie pokusił się nic a nic na zgłębienie tematu, dotyczącego tego arcydzieła.
caro
2018-03-23 17:09:57
Jednak autor tego tekstu, miał trochę wstydu nie podpisując się.
zss
2016-10-16 13:43:04
dla mnie bomba na j.polski
Ja
2015-12-17 15:52:46
dla mnie ok
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54