Marinizm - definicja, cechy, przedstawiciele

Marinizm jest strategią poetycką opartą na doborze wyszukanej, skomplikowanej formy opartej częstokroć na z góry założonym pomyśle, który w finale ma zaskoczyć czytelnika i wprawić go w stan tzw. „stupore”. Na kanwie tego stylu późniejsze epoki wykształciły konceptyzm korzystający z zasady wejścia z czytelnikiem w pewnego rodzaju grę słowną opartą na szeregu środków poetyckich, przede wszystkim paradoksie i alegorii, ale również korzystającą w nowatorski sposób z anafory i epifory, przestawienia szyku zdania (inwersji), zaskakująco dobranego epitetu, hiperboli i gradacji.

Za osiągnięcie marinizmu uznaje się też wprowadzenie do poetyckiej stylistyki antytezy polegającej na paradoksalnym zestawieniu ze sobą podmiotu i orzeczenia, które w myśl logiki wzajemnie się wykluczają (np. znane z pieśni Franciszka Karpińskiego zestawienie „blask ciemnieje”). Marinizm cechował się również licznymi, rozbudowanymi metaforami, które wprowadzały do tekstu wrażenie przesadnego bogactwa, przepychu; stanowił w tym względzie przedłużenie cech barokowych sztuk plastycznych na sferę literatury.

Nazwa stylu pochodzi od jego twórcy – Giambattisty Mariniego, jednego z najbardziej cenionych poetów włoskiego baroku. To on miał stwierdzić, iż „że poezja ma przede wszystkim szokować i zaskakiwać czytelnika”, stąd też ogromna dbałość o dobór wyszukanej formy jego dzieł, niekoniecznie korespondująca z powagą ich treści. Marini tworzył głównie wiersze o tematyce miłosnej, ale za jego największe dzieło uznaje się poemat mitologiczny pt. „Adonis” (1623), w którym zrealizował założenia poezji wyzwolonej spod jakichkolwiek reguł, skomplikowanej formalnie i przeładowanej złożonymi strukturami stylistycznymi.

W literaturze polskiej marinizm znalazł swą najdoskonalszą realizację w twórczości Jana Andrzeja Morsztyna, który przetłumaczył z resztą jedną z pieśni „Adonisa”. Z włoskiego wzorca zaczerpnął przede wszystkim wyszukaną formę wiersza opartą na zaskakującym pomyśle, bogatą metaforykę, kunsztowną zdobność wypowiedzi oraz tematykę, która oscylowała zazwyczaj wokół tematu miłości. Morsztyn pozostawił po sobie dwa zbiory: „Lutnia” (ok. 1638) oraz „Kanikuła albo Psia gwiazda” (1647), w którym nawet porządek następowania po sobie wierszy został przemyślany i ma swoje znaczenie dla wymowy całego tomu.

Polecamy również:

  • Konceptyzm barokowy - definicja, cechy, przedstawiciele

    Konceptyzm jest nurtem szczególnie popularnym we włoskiej i hiszpańskiej poezji barokowej; jego nazwa wywodzi się od włoskiego sformułowania „concetto” oznaczającego wyszukany pomysł, stąd też oparta na nim strategia stylistyczna polega na skonstruowaniu wypowiedzi lirycznej wedle określonego,... Więcej »

  • Manieryzm - definicja, cechy, przedstawiciele

    Manieryzm był prądem kształtującym się w opozycji do renesansowego klasycyzmu, pierwotnie w sztukach plastycznych, później także w literaturze. Polegał na zarzuceniu ideałów harmonii i ładu na rzecz skomplikowanych form, które miały zaskakiwać widza i poruszać jego wyobraźnię (w czym przybliżał... Więcej »

  • Gongoryzm, eufuizm, préciosité - charakterystyka

    Gongoryzm - styl wywodzący się z barokowej poezji hiszpańskiej, stanowiącym niejako odpowiedź na kształtujący się we Włoszech marinizm oraz angielski eufuizm. Nazwa pochodzi od nazwiska poety Luisa de Góngory: twórcy skomplikowanych, hermetycznych wierszy o silnych akcentach erudycyjnych, które... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48