Bolesław Prus, Jubileusz i współczesność – opracowanie

Geneza

Felieton Bolesława Prusa Jubileusz i współczesność pochodzi ze zbioru Kronik – cyklu tekstów, które pisarz tworzył właściwie przez całe swoje życie, które mocno związał z warszawską prasą. Artykuły ukazywały się w codziennej gazecie pod hasłem „Kroniki Tygodniowe”, a następnie zostały wydane książkowo w trzech tomach. Zakres tematyczny i zróżnicowanie gatunkowe tekstów Kronik były ogromne – dzięki nim Prus został doceniony jako jeden z najbardziej intersujących publicystów swojej epoki.

Wątki tematyczne

Pierwszym wątkiem poruszonym przez Prusa są obchody rocznicy odsieczy wiedeńskiej, dokonanej przez króla Jana III Sobieskiego  w 1683 roku. W chwili pisania felietonu była to dwusetna rocznica wydarzenia. Fakt ten staje się przyczynkiem do refleksji na temat rozwoju cywilizacyjnego austriackiej stolicy oraz polityki i dyplomacji tego państwa, które nie zawsze postępowało uczciwie i sprawiedliwie, zarówno względem swoich sprzymierzeńców, jak i nieprzyjaciół. Bolesław Prus zawiera w tekście również, zabarwione goryczą, westchnienie na temat mocarskości i monumentalności Wiednia, objawiających się w architekturze i atmosferze miasta. Stwierdza, że ofiara jego przodków walczących solidarnie o wyzwolenie Wiednia, stała się dobrym gruntem do zbudowania przez metropolię swojej współczesnej pozycji. Można wyczuć nutę ironii w spostrzeżeniu autora, że trudy Polaków nie poszły na marne, ale stały się jedną ze „składowych sił cywilizacji”.

Prus zgrabnie przechodzi do kolejnego wątku – odwołując się do artykułu przeczytanego w gazecie „Sybir”. Chodzi o dziennik, który ukazywał się w Irkucku. Artykuł ten dotyczył Polaków, którzy po zesłaniu na Sybir po powstaniu styczniowym, uzyskali amnestię i mogli powrócić do kraju. Prus komentuje opisane w gazecie zasługi dla rozwoju pewnych dziedzin życia na Syberii, do czego mieli przysłużyć się jego rodacy, wymienieni nawet z nazwiska. Prus podsumowuje ten fakt w ten sposób, że i w tamtej części świata Polacy spełnili swoją powinność wobec ludzkości i cywilizacji.

Trzecim wątkiem jest współczesny Prusowi problem pomocy dla biednych i „bezsilnych”. Fragment ten dotyczy pozytywistycznych programów pomocy społecznej, wdrażanej w rożnych instytucjach – pisarz odwołuje się w nim do idei pracy u podstaw, charakterystycznej dla epoki pozytywizmu.  

Społeczny wizerunek Polaka

Bolesław Prus w swoim felietonie kreuje wizerunek Polaka w oparciu o historię przodków. Wybierając te momenty dziejowe, w których naród polski brał udział w pomocy w odzyskaniu lub utrzymaniu niepodległości swoich sojuszników lub też bezinteresownie pracował na rzecz ogólnego rozwoju społeczeństwa, podkreśla rolę Polaków w postępie cywilizacyjnym, w perspektywie światowej. Taka postawa niezwykle nasz naród nobilituje ale także zobowiązuje do wyrażania określonego stosunku wobec historii.

Historia a współczesność

Lektura tekstu Prusa rodzi pytanie, czy historia (na przykładzie obchodów jubileuszu odsieczy wiedeńskiej) może stanowić nie tylko źródło współczesności, ale także jej brzemię w przypadku narodu polskiego? Czy działania naszych przodków (przedstawione przez felietonistę w świetle pozytywnym) na rzecz rozwoju i postępu mogą stanowić przekleństwo dla ich współczesnych potomków, powodować określony typ mentalności, prowadzący do uwikłania i licznych ograniczeń?

Autor tekstu dokonuje krótkiego porównania historii i współczesności, w którym czasy obecne wcale nie wypadają gorzej.  Prus podkreśla, że dawniej było lepiej pod względem ilościowym, a obecnie liczy się jakość. Dawnej świat opierał się na orężu i definicji państwowości, po dwustu latach światem rządzi rozum i czucie. Miejsce pierwotnych pobudek jak sława czy chęć zaimponowania, zajęły instynkty o wiele szlachetniejsze. Ta myśl staje się następnie punktem wyjścia do analizy idei pracy organicznej i wsparcia społecznego.

Polecamy również:

  • Bolesław Prus, Placówka – streszczenie

    Głównym bohaterem powieści Bolesława Prusa jest Józef Ślimak, który mieszka nad rzeką Białką. Jest przedstawicielem warstwy chłopskiej i nosi wiele przywar charakterystycznych dla tej warstwy społecznej. Jest raczej zacofany i wierzy w zabobony. Więcej »

  • Lalka - streszczenie

    TOM I Rozdział I Akcja powieści rozpoczyna się w roku 1878. W warszawskiej jadłodajni trwa zażarta dyskusja pomiędzy panem Deklewskim (fabrykant powozów) i radcą Węgrowiczem. Obydwaj mężczyźni spierają się o przyszłe losy niejakiego Stanisława Wokulskiego – właściciela dobrze prosperującego sklepu... Więcej »

  • Bolesław Prus Emancypantki - streszczenie

    W „Emancypantkach” – powieści społeczno-obyczajowej, która po raz pierwszy w formie książkowej wydana została w 1894 r. – Bolesław Prus porusza problem życia XIX-wiecznych kobiet. Akcja dzieła toczy się w Warszawie ok. roku 1870. Jedną z najlepszych szkół w stołecznym mieście... Więcej »

  • Z legend dawnego Egiptu - streszczenie

    Ramzes, król Egiptu, dokonuje żywota. Woła do siebie medyka ze świątyni w Karnakau i prosi go o podanie mu lekarstwa, które bądź to uleczy władcę, bądź go zabije. Lekarz początkowo nie chce podać królowi specyfiku, jednak po usilnych namowach Ramzesa, ulega jego prośbom. Działanie lekarstwa... Więcej »

  • Bolesław Prus, Faraon - streszczenie

    Na początku powieści narrator przedstawia panoramę Egiptu, klimat i jego położenie geograficzne. Odnajdujemy opis dokonań technicznych i budowniczych Egipcjan oraz ich systemu politycznego (państwo złożone z kast). Akcja rozpoczyna się w trzydziestym roku panowania Ramzesa – w tym momencie... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 5 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44