Hans Memling Sąd ostateczny - opis, interpretacja i analiza obrazu

 

„Sąd ostateczny” Hansa Memlinga powstawał w czasie od 1467 do 1471 r. Tryptyk ten namalowany został techniką temperowo-olejną na desce.

Niezwykle ciekawa jest historia tego dzieła autorstwa niderlandzkiego malarza. Memling stworzył je dla Medyceuszy (florencki ród bankierów i kupców), którzy planowali przekazać go do jednej z florenckich świątyń. Obraz transportowany był drogą morską, a wiozący go okręt został zaatakowany przez gdańskiego kapra (korsarza) – Piotra, który tryptyk przekazał tamtejszemu Kościołowi Mariackiemu. Dzieło wielokrotnie zmieniało jeszcze właścicieli (m.in. w czasie II wojny światowej), jednak ostatecznie wróciło do Gdańska i znajduje się w Muzeum Narodowym.

Opis obrazu

Dzieło Memlinga utrzymane jest ciemnej tonacji kolorystycznej. Podobnie do innych tryptyków przedstawiających Sąd Ostateczny, ma ono trójdzielną kompozycję – lewe skrzydło: raj, prawe: piekło oraz część centralna: scena sądu.

Część centralna

W punkcie centralnym znajduje się Archanioł Michał okuty w zbroję, który trzyma w ręku wagę – narzędzie oddzielające ludzi dobrych od grzeszników. Dookoła kotłują się ludzie, a o ich dusze toczy się walka między aniołami a diabłami; diabły przeciągają ich na prawą stronę obrazu, anioły – na lewą stronę. Ponad scenami rozgrywającymi się na ziemi przedstawione zostało niebo. W jego centrum znajduje się Chrystus w czerwonej szacie, który siedzi na tęczy (symbol przymierza Boga z ludźmi, jakie zostało zawarte po potopie), a stopy trzyma na złotej kuli (symbol świata). Ręce Zbawiciela ułożone są w sposób charakterystyczny dla tego typu obrazów: prawa wzniesiona jest w górę (znak zbawienia), lewa opuszczona (znak potępienia). Obok znajdują się apostołowie oraz Matka Boża. Nad tymi postaciami górują anioły. Przy głowie Chrystusa znajdują się dwa bardzo ważne symbole: biała lilia (zbawienie) oraz krwawy miecz (potępienie). Wszystko to osadzone jest na tle koloru złotego – barwy władzy.

Prawe skrzydło

Prawe skrzydło tryptyku Hansa Memlinga przedstawia sferę piekła. Jego kompozycja jest bardzo dynamiczna, a w kolorystyce dominują czerń i czerwień (kolor płomieni). Można tutaj zobaczyć ludzi strącanych w wieczny ogień piekielny. Niektórzy lecą bezwładnie, inni starają się jeszcze bronić. Ci, którzy próbują pozostać na twardym gruncie, są bezlitośnie popędzani przez odrażające demony, stanowiące także alegorie grzechu; np. diabeł o skrzydłach ćmy – nieczystość, diabeł o skrzydłach motyla – niestałość). Nad wszystkim góruje anioł znajdujący się w lewym rogu tej części.

Lewe skrzydło

Lewe skrzydło przedstawia monumentalną bramę niebios, przed którą stoi wiele osób. Szczęśliwcom tym udało się uniknąć ogni piekielnych i otrzymali możliwość dołączenia do grona zbawionych. W górę prowadzą ich wielkie kryształowe schody – symbol czystości. U ich stóp znajduje się św. Piotr witający kolejnych sprawiedliwych. Przy samej bramie rozstawieni są aniołowie wręczający ludziom szaty.

Interpretacja obrazu

„Sąd ostateczny” Hansa Memlinga jest jednym z najbardziej znanych dzieł tego typu. Na uwagę zasługuje iście mistrzowska kompozycja tryptyku, pełna alegorii i symboli, które stanowią także element dydaktyczny – przestrzegają przed grzechami oraz zachęcają do dobrych uczynków (np. kwiaty rozłożone pod kryształowymi schodami symbolizują skromność, pokorę, wyrzeczenia).

Dzieło Memlinga pokazuje także, że wszyscy ludzie zostaną sprawiedliwie osądzeni (Archanioł Michał trzymający wagę), nic nie ukryje się przed Bogiem - każdy otrzyma nagrodę zależną od jego ziemskiego życia (o czym świadczy różnorodność ludzi znajdujących się zarówno w niebie, jak i w piekle).

Hans Memling Sąd Ostateczny (całość)
Hans Memling „Sąd ostateczny” - tryptyk

Polecamy również:

  • Hieronim Bosch - biografia i twórczość

    Hieronim Bosch, właściwie Hieronymus (Jeroen) Anthoniszoon van Aken, pochodził z północnej Brabancji, urodził się około roku 1450 w mieście `s-Hertogenbosch. Stąd nazwisko Bosch, którym sygnował część prac. Jego rodzina znana była z malarstwa już od pokoleń. Więcej »

  • Albrecht Durer - biografia i twórczość

    Albrecht Dürer żył w latach 1471-1528. Urodził się w Norymberdze jako trzecie z osiemnaściorga dzieci Albrechta Dürera (ojca). Już we wczesnej młodości rozpoczął naukę w warsztacie złotniczym. W wieku 13 lat wykonał rysunek popiersia, a rok później namalował „Madonnę z dwoma aniołami”.... Więcej »

  • Peter Bruegel - biografia i twórczość

    Peter Bruegel urodził się w Broghel w 1525 roku. Najpierw kształcił się u Petera Coecka van Aelsta, później u Claude'a Doriziego w Mechelen. W 1551 roku stał się członkiem cechu malarzy w Antwerpii i przysługiwał mu tytuł mistrza. Malarstwa uczył się także podczas swoich podróży po Włoszech, Francji i... Więcej »

  • Leonardo da Vinci - biografia i twórczość

    Leonardo da Vinci, uznawany za największego artystę epoki renesansu, urodził się we Włoszech, w Anchiano w pobliżu Vinci w roku 1452. Jego matka pochodziła z chłopskiej rodziny, ojcem był notariusz Pier da Vinci. Leonardo był nieślubnym dzieckiem, na chrzcie nadano mu jednak imię po ojcu: Leonardo di ser Piero da... Więcej »

  • Tycjan - biografia i twórczość

    Tiziano Vecelli, bo tak brzmiało prawdziwe nazwisko malarza, urodził się ok. 1490 roku w Pieve di Cadore. Jego ojciec, kapitan Gregorio di Conte dei Vecelli, wysłał swoich synów do Wenecji, by kształcili talenty artystyczne. Francesco i Tiziano zamieszkali u swojego wuja, Antonio Vecellego. Tycjan został... Więcej »

Komentarze (11)
Wynik działania 3 + 2 =
Igor
2022-06-07 20:14:27
dzieki
Igor
2021-06-10 07:49:32
Dzięki
igor
2021-03-22 19:23:55
dzięki
igor
2021-03-18 19:09:28
ale i tak dzięki
igor
2021-02-10 11:48:30
sorka missclick parę razy wysłałem
igor
2021-02-10 11:47:21
dzięki
Igor
2020-12-09 13:10:57
Dzięki
Igor
2020-12-01 09:09:37
dzięki
igor
2020-11-27 08:27:46
dzięki
igor
2020-10-14 19:18:19
dzięki
igor
2020-04-23 14:54:15
dzięki
Ostatnio komentowane
Śkad wziął się taki wynik?
• 2022-12-05 21:24:47
Ok
• 2022-12-05 13:53:43
ok
• 2022-12-02 16:29:38
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39