Bereza Kartuska - historia, pojęcie, ofiary

Przejęcie władzy, dokonane w roku 1926 przez Piłsudskiego i jego popleczników nie spotkało się, z oczywistych względów,  z pełną akceptacją wielu środowisk zajmujących wrogie stanowisko wobec Marszałka i jego idei politycznych. Lista przeciwników rządów sanacyjnych jest długa i obejmuje zarówno polskie partie prawicowe, socjalistów, którzy czuli się „zdradzeni” przez Piłsudskiego, jak również różnorakie ukraińskie organizacje niepodległościowe. Coraz trudniejsza walka z przecwnikami politycznymi powodowała, że rządy sanacyjne stawały się coraz brutalniejsze (chociaż nigdy nie przybrały takiej formy, jak chociażby w III Rzeszy czy ZSRR). Jednym z symboli walki Sanacji z opozycją był słynny Obóz Odosobnienia w Berezie Kartuskiej, służący do bezkrwawego eliminowania szczególnie niebezpiecznych opozycjonistów.

W czerwcu 1934 roku doszło do zabójstwa jednego z bardziej znanych polityków sanacyjnych, ministra spraw wewnętrznych Bronisława Piernackiego. Zamachu dokonał przedstawiciel radykalnych środowisk ukraińskich. Wydarzenie to wywołało oburzenie w kołach rządowych. Wtedy to też powstał projekt stworzenia specjalnej placówki, w której można by umieszczać szczególnie niebezpieczne dla władzy jednostki, wyłączając je tym samym z życia politycznego. Projekt ten został poparty przez prezydenta Ignacego Mościckiego, wkrótce zaś marszałek Piłsudski wyraził swoją niechętną zgodę na utworzenie takiej placówki.

Obóz w Berezie rozpoczął swoją działalność jeszcze w czerwcu 1934 roku. Więziono w nim przedstawicieli różnych ugrupowań opozycjnych, od ONR-u po PSL, komunistów, nacjonalistów ukraińskich, ale i zwyczajnych przestępców. Do dzisiaj trwają spory na temat warunków przetrzymywania więźniów. Niektórzy historycy uważają, że więzienie to było celowo zaprojektowane w sposób mający łamać wolę więźnia, podczas gdy inni uznają, że złe warunki bytowe były wyłącznie zasługą obsługi obozu. Faktem pozostaje jednak, że miejsce odosobnienia w Berezie cieszyło się złą sławą. W czasie działalności obozu (1934 – 1939) doszło w nim do kilkunastu przypadków zgonów więźniów, głównie politycznych.

Ocena działalności Berezy jest zadaniem trudnym. Jedni widzą w niej polski odpowiednich obozów koncentracyjnych i sowieckich łagrów, podczas gdy wielu historyków uważa Berezę za zwyczajne więzienie dla przeciwników politycznych. Na pewno jednak samo istnienie Berezy położyło się cieniem na działalność kół rządowych, okrywając je złą sławą i powodując nieprzychylne spojrzenie na rządy Piłsudskiego, jak również jego następców.

Polecamy również:

  • Józef Piłsudski - biografia i działalność

    Józef Piłsudski urodził się w 1867 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie. Jego ojciec brał udział w powstaniu styczniowym, był komisarzem Rządu Narodowego w powiecie rosieńskim. Józef miał jedenaścioro rodzeństwa. W 1874 roku majątek Piłsudskich spłonął w pożarze, w skutek czego musieli się przenieść do Wilna. Więcej »

  • Rządy pułkowników w Polsce. Józef Beck, Walery Sławek i inni bliscy współpracownicy Piłsudskiego

    W rezultacie zamachu majowego w roku 1926 władzę w Polsce przejęła grupa radykalnych polityków skupionych wokół osoby marszałka Józefa Piłsudskiego. Ów wybitny, ale i kontrowersyjny przywódca doprowadził dosyć szybko do wytworzenia się nowego systemu politycznego w Polsce –... Więcej »

  • Opozycja antysanacyjna w Polsce - historia, ugrupowania

    Już od pierwszych dni po przejęcie władzy przez Józefa Piłsudskiego i obóz sanacyjny istniejące dotychczas frakcje polityczne podjęły walkę z nowymi porządkami, ustanowionymi przez „puczystów”. Opozycjoniści uważali, że zamach majowy w roku 1926 był pogwałceniem zasad suwerenności i... Więcej »

  • Wybory brzeskie i ich konsekwencje - historia

    W roku 1930 opozycja antysanacyjna powoli otrząsała się z pierwszego szoku wywołanego zamachem majowym i przygotowywała się do walki o legalne odzyskanie władzy i usunięcie wpływów Piłsudskiego. Po czterech latach wzajemnych rozmów i zbliżenia się partii centrowych i lewicowych uformowały one potężną... Więcej »

  • Proces brzeski - przyczyny, opis

    Lata 1929 – 1930 okazały się przełomowym momentem dla obozu sanacyjnego i jego przywódcy, Józefa Piłsudskiego. Mimo wszelkich starań ekipy rządzącej i zakrojonej na szeroką skalę działalności propagandowej wydawało się, że władza zdobyta tak ciężko w wyniku zamachu majowego w roku 1926 wymyka... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 3 =
Ostatnio komentowane
hf
mmmichal • 2021-04-11 18:02:47
lol
epickitim • 2021-04-11 15:27:03
hahaha
haha • 2021-04-10 18:34:49
pozdrawiam 7 b
radek skora • 2021-04-10 11:33:47
nwm
xd • 2021-04-10 11:29:34