Zygmunt III Waza - panowanie (polityka wewnętrzna, zewnętrzna)

Zygmunt III Waza – syn króla szwedzkiego Jana III oraz Katarzyny Jagiellonki, panował w Polsce w latach 1587 – 1632. Od roku 1592 był również królem Szwecji, aż do detronizacji w roku 1599. Natomiast drogę do tronu Rzeczpospolitej w dużej mierze utorował mu Jan Zamoyski, pierwsza osoba po monarsze w państwie, która piastowała dwa istotne urzędy – kanclerza koronnego oraz hetmana wielkiego koronnego.

Zygmunt III Waza – Polityka zagraniczna

Wykorzystując okres zamętu w Rosji – wielka smuta, Zygmunt III Waza podjął działania, których celem miało być opanowanie tronu carskiego. Nie licząc się z wolą sejmu ani też nie czekając na jego zgodę, w roku 1609 król Polski rozpoczął interwencje w Moskwie. Rozpoczęła się ona od oblężenia Smoleńska – został zdobyty w roku 1611.

Następnie w bitwie pod Kłuszynem, w roku 1610 wojska polskie pod dowództwem Żółkiewskiego rozbiły sprzymierzone siły rosyjsko – szwedzkie. Po tym wydarzeniu hetman wkroczył i opanował Moskwę. Pomimo, iż bojarzy wysunęli propozycje oddania tronu moskiewskiego synowi Zygmunta Wazy – Władysławowi, w zamian za jego przejście na prawosławie, monarcha polski odrzucił tę propozycje. Ostatecznie przeciwko polakom wybuchł ogólnonarodowy bunt, po którym Polacy opuścili Moskwę, a nowym carem został Michał Romanow.

Jednocześnie poza konfliktami z Rosją, Rzeczpospolita stanęła również przed zagrożeniem szwedzkim. Poza kwestią Infant, o które walczyły wszystkie kraje nadbałtyckie, dochodziły również sprawy dynastyczne. Zygmunt III Waza utracił bowiem na rzecz swojego stryja Karola IX koronę szwedzką. W tej sytuacji król polski ogłosił inkorporacje Estonii do Rzeczpospolitej – obiecaną w jego pacta conventa.

Wywołało to opór ze strony szwedzkiej – Karol IX zaatakował polskie Inflanty. Pomimo, iż strona polska nie była przygotowana na ten atak, wojskom Rzeczpospolitej udało się rozbić silniejszą armię Szwedów – bitwa pod Kircholmem w roku 1605.

W okresie panowania Zygmunta Wazy Rzeczpospolita pośrednio była również uwikłana w wojnę trzydziestoletnią. Opowiedziała się po stronie Habsburgów – w roku 1619 miała miejsce tzw. pierwsza odsiecz wiedeńska. Strona polska była również zaangażowana poprzez kolejną wojnę ze Szwecją oraz Rosją, która była z nimi wówczas sprzymierzona.

Zygmunt III Waza – Polityka wewnętrzna

W swoich działaniach Zygmunt Waza opowiadał się zdecydowanie za obozem prohabsburskim. Jego obydwie żony pochodziły z tej dynastii – Anna oraz Konstancja. W efekcie takiej orientacji króla nie tylko narastał konflikt między nim a Zamoyskim, ale również wzmocniło to obóz kontrreformacji w kraju.

Ponadto jeszcze na początku swoich rządów w Rzeczpospolitej, monarcha miał prowadzić tajne rozmowy z Habsburgami – w zamian za pomoc finansową, która była mu niezbędna w walce o tron szwedzki, miał im odstąpić koronę polską. Jednak wkrótce po tym tron szwedzki zajął jego stryj – Karol IX.

Na okres rządów pierwszego przedstawiciela dynastii Wazów w Polsce przypada również tzw. rokosz zebrzydowskiego. Była to reakcja opozycji wobec planów reform króla, które według stanu szlacheckiego miały zagrozić jego wolności.

Na czele rokoszu stanęli wówczas Mikołaj Zebrzydowski oraz Janusz Radziwiłł. Rokosz swój finał miał w lipcu w roku 1607 – bitwa pod Guzowem. Zakończyła się ona zwycięstwem sił królewskich. Ostatecznie rokosz zakończył się kompromisem. Król zrezygnował wówczas z planów reformy sejmu.

Polecamy również:

  • Bitwa pod Kircholmem - przyczyny, przebieg, skutki

    W czasie wojen polsko – rosyjskich, jeszcze jedno znaczące państwo włączyło Siudo sporu o Inflanty oraz do walki o dominium Maris Baltici – Szwecja. Poza kwestią supremacji w obszarze basenu Morza Bałtyckiego, rywalizacja między stroną szwedzką a Rzeczpospolitą dotyczyła również tronu... Więcej »

  • Rokosz Zebrzydowskiego - przyczyny, przebieg, skutki

    Po sukcesach militarnych oraz politycznych – zwycięska bitwa pod Kircholmem oraz objęcie władzy przez Dymitra I Samozwańca w Moskwie, został zwołany nowy sejm, przed którym postawiono program istotnych reform. Postulowano wówczas zasadę ograniczenia jednomyślności na sejmach oraz zwiększenie... Więcej »

  • Wojny polsko-rosyjskie w XVII w. - przyczyny, przebieg, skutki

    Do najważniejszych przyczyn wybuchu konfliktów polsko – rosyjskich należy zaliczyć próby wykorzystania tronu carskiego przez Zygmunta III Wazę do odzyskania korony szwedzkiej. Natomiast magnateria w tym okresie pragnęła nowych latyfundiów. Ponadto Kościół dążył do podporządkowania... Więcej »

  • Unia brzeska - historia (przyczyny, postanowienia, skutki)

    Kościół prawosławny stanowił drugi co do wielkości Kościół chrześcijański na obszarze Rzeczypospolitej. Na jego pozycji negatywnie odbił się przede wszystkim upadek Cesarstwa Bizantyjskiego. Ponadto prawosławiu zagrażały również postępy reformacji. Dodatkowo w sytuacji, kiedy szlachta ruska... Więcej »

  • Pierwsze konflikty polsko-tureckie w XVII w. - przyczyny

    Już w XV w. współdziałanie polskich oraz węgierskich Jagiellonów dotyczyło wspólnej polityki wobec Turcji. W stosunku to tego ostatniego państwa starano się zawierać wspólne rozejmy. Po stronie węgierskiej jednak silniej występowały tendencje do walki z państwem osmańskim. Z drugiej... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 5 =
Ostatnio komentowane
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39
Ciekawe jak daleko czasowo sięgają Politycy. 2050 ? Czyli doprzodu do tyłu 2023. Grolsz...
Nick Radek • 2021-06-27 07:22:58