Nie-Boska komedia jako dramat romantyczny

„Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego to przykład dramatu romantycznego, choć można w nim dostrzec elementy różniące dzieło od innych realizacji gatunku.

Otwarta kompozycja

Romantyczną cechą „Nie-Boskiej komedii” jest z pewnością jej otwarta struktura. Nie pojawia się zatem ekspozycja akcji wyjaśniająca przeszłość hrabiego. Ponadto mamy tu do czynienia z zakończeniem, które nie stanowi jednoznacznego finału, ale pozostawia odbiorcy pole do domysłów. Zjawienie się Chrystusa-Mściciela może bowiem oznaczać zarówno nadejście nowej ery ludzkości, jak i koniec dziejów. Ponadto elementem otwartej kompozycji jest luźny, epizodyczny charakter akcji. Poszczególne sceny nie zawsze są zatem powiązane ciągiem przyczynowo-skutkowym.

Zerwanie z zasadą trzech jedności

Oprócz rozbicia jednolitości akcji „Nie-Boska komedia” zrywa również z innymi zasadami, a więc jednością czasu i miejsca. Część I i II rozgrywa się w ciągu kilkunastu lat pomiędzy ślubem Henryka i Marii, śmiercią żony, narodzinami Orcia i jego dorastaniem. Z kolei część III i IV to późniejsze losy hrabiego Henryka obejmujące prawdopodobnie kilka lat od początku rewolucji do zwycięstwa demokratów. Akcja rozgrywa się również w różnych miejscach, co podkreśla już sama dwudzielna kompozycja dramatu. Mamy tu do czynienia z przestrzenią prywatną (kościół, dom, szpital, ogród) i publiczną (góry, okopy Świętej Trójcy).

Niejednolitość stylistyczna i gatunkowa

W „Nie-Boskiej komedii” widoczna jest również inna romantyczna cecha, a mianowicie synkretyzm stylistyczny i gatunkowy. Mamy tu więc do czynienia z nastrojem grozy, ale też elementami komicznymi (np. orgia w obozie rewolucjonistów). Ponadto oprócz wyróżników dramatu, można zaobserwować wyznaczniki liryczne i epickie.

Na tym poziomie widać jednak wyraźną różnicę pomiędzy Krasińskim a innymi romantykami. Mianowicie poeta wprowadza do dramatu postać narratora, który ujawnia swoją kreacyjną funkcję w utworze. Mówi się więc o „Nie-Boskiej komedii” jako o dramacie epickim.

Ponadto Krasiński odchodzi od romantycznej retoryki i wielkich monologów postaci. Pisarz buduje sceny niesłychanie lapidarne, czasem składają się one zaledwie z kilku zdań. Warto też zwrócić uwagę, że poeta odchodzi w wielu fragmentach od prozy poetyckiej i wprowadza wypowiedzi realistyczne. Widać to zwłaszcza w prostym, dosadnym języku rewolucjonistów.

Metafizyczny plan zdarzeń

Podobnie jednak jak inne dramaty romantyczne „Nie-Boska komedia” rozgrywa się na dwóch poziomach: realnym i metafizycznym. Elementami fantastycznymi są np. Dziewica, duchy, głosy, aniołowie czy Chrystus. Metafizyka określa sens zarówno prywatnej, jak i publicznej części biografii bohatera.

Kreacja bohatera

W dramacie występuje też oczywiście typowy bohater romantyczny – skrajny indywidualista i marzyciel, samotny obrońca rycerskiego honoru. Najbardziej znamienną cechą bohatera jest jego wyobcowanie zarówno w związku z kobietą, jak i w planie historycznym. Hrabia Henryk pomimo że walczy bowiem po stronie arystokratów, nie utożsamia się w pełni z jej ideałami. Jest więc postacią podwójnie wyalienowaną.

Polecamy również:

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 3 =
kirol
2015-03-25 17:45:41
fajna strona......... reklama zasłania polowe tekstu i nie da sie czytać
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42