Malarstwo i rzeźba renesansu w Polsce - przykłady, opis i cechy dzieł

Głównym ośrodkiem rozwoju kultury renesansowej w Polsce był Kraków. Tu przybywali wybitni artyści z Europy Zachodniej i tu kształciły się najwybitniejsze umysły. W Krakowie powstał też pierwszy warsztat architektoniczno-rzeźbiarski. W XV w. z inicjatywy króla Zygmunta Starego powołano do życia ośrodek, który dał początek polskiej sztuce renesansowej.

Rzeźba renesansu w Polsce

W Polsce szczególnie popularna była rzeźba nagrobkowa. Początkowo dominował nurt gotycki z dynamicznym ujęciem postaci, później zwrócono się w kierunku nagrobków wielokondygnacyjnych. Przykładem takiej piętrowej kompozycji jest nagrobek Zygmunta Starego wykonany przez Bartłomieja Berrecciego. W niszach umieszczone zostały postaci świętych, zaś śpiący król spoczywa na sarkofagu. W późniejszym czasie sprowadzono wiele nagrobków przyściennych (nagrobek w postaci łukowatej wnęki z wizerunkiem zmarłego), by zastąpić gotyckie sarkofagi. Ciekawym przykładem połączenia gotyckiego baldachimu z renesansową rzeźbą zmarłego jest nagrobek Baltazara z Promnic w Nysie.

Nagrobek Zygmunta Starego
Nagrobek Zygmunta Starego

 

Artystą przez pewien czas działającym w Krakowie był Santi Gucci, autor nagrobków Stefana Batorego na Wawelu oraz Branickich w Niepołomicach. Z kolei rodzimym wybitnym twórcą tego okresu był Jan Michałowicz.

Rzeźbiarze renesansowi korzystali głównie z kamienia, który do Polski trzeba było sprowadzać (czasem wykorzystywano też rodzime wapienie i piaskowce, jednak najszlachetniejszy był marmur). To znacznie podnosiło koszty wykonania, prawdopodobnie z tej przyczyny w Polsce nie powstawały tak monumentalne pomniki jak np. we Włoszech.

Malarstwo renesansu w Polsce

Podobnie jak w całej Europie, malarstwo w Polsce straciło swój uprzedni sakralny charakter. Dynamicznie rozwijało się za to malarstwo portretowe. Stanowiło to przejaw humanistycznego zainteresowania człowiekiem. Portrety zamawiają królowie, magnaci, a nawet zamożni mieszczanie. Człowiek ma prawo do uwiecznienia swojego wizerunku, nie jest to uznawane za grzech pychy. W tej dziedzinie zasłynął Samostrzelnik, cysters z klasztoru w Mogile, tworząc wizerunki postaci „nieuwikłanych” w tło, samodzielne przedstawienia bez powiązań z kontekstem, np. biblijnym, jak to było wcześniej praktykowane. Przykładem takiego ujęcia jest portret biskupa Tomickiego.

Najważniejszym twórcą tego gatunku był Marcin Kober. Przybyły z Magdeburga artysta, jest autorem portretów m.in.: Zygmunta III, Anny Austriaczki, Anny Jagiellonki, Stefana Batorego (portret trumienny).

Ożywienie nastąpiło w warsztatach miniatorskich. Powstały wówczas takie miniatury jak: „Graduał Jana Olbrachta” (prawdopodobnie autorstwa Macieja z Drohiczyna) czy „Pontyfikat Erazma Ciołka”. Wybitnym przedstawicielem tej dyscypliny był Stanisław Samostrzelnik. Jego iluminacje ozdabiają m.in „Przywilej opatowski” (dokument), modlitewnik Zygmunta Starego, Żywoty arcybiskupów gnieźnieńskich.

Z 1515 roku pochodzi obraz „Bitwa pod Orszą” – dzieło nieznanego artysty, który zapoczątkował malarstwo historyczne w Polsce.

Polecamy również:

  • Architektura renesansu w Polsce - przykłady zabytków, cechy i opis

    Tendencje renesansowe w architekturze polskiej pojawiły się stosunkowo wcześnie, a to za sprawą Kallimacha (Filippo Buonacorsi), który przybył do Krakowa w 1470 roku. Kazimierz Jagiellończyk powierzył mu wychowanie swojego syna, Jana Olbrachta. Przebywający stale na Wawelu, włoski humanista propagował na... Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 4 + 1 =
CatKot
2023-04-12 16:52:30
Ciewy tekst dziękuję.
GIMPER213
2020-09-24 12:25:30
dzieki
ADMIN
2020-03-25 08:20:04
Mart - dziękujemy za zwrócenie uwagi, zdjęcie zostało poprawione. Pozdrawiam
Mart
2020-03-24 21:17:31
Jesteście pewni, że to nagrobek Zygmunta Starego a nie jego syna?
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
okokok
• 2024-02-22 15:33:45
OK
• 2024-02-21 20:23:35
dziękuję bardzo ratujecie mnie
• 2024-02-21 19:08:12
i
• 2024-02-20 09:57:14
Bardzo pomogło mi w zadaniu domowym
• 2024-02-18 10:48:52