Stepan Bandera - biografia, działalność

Stepan Andrijowycz Bandera urodził się 1 stycznia 1909 roku we wsi Uhrynów Stary, na terytorium obecnej Ukrainy, ówcześnie zaś Cesarstwa Austro-Węgier. Pochodził z religijnej rodziny grekokatolickiego popa, uważającej siebie za Ukraińców. Było to w ówczesnych czasach ewenementem, bowiem ukraiński ruch narodowy dopiero się kształtował i większość osób nie rozróżniała Ukrainy od innych terytoriów Rusi. Niewątpliwie postawa rodzinna musiała wpłynąć na kształtowanie się młodego Bandery. W 1919 roku rozpoczął naukę w Stryju. W 1928 roku podjął studia we Lwowie, jednakże nie obronił dyplomu. W tym czasie działał już w organizacjach skautowskich i legalnych stowarzyszeniach paramilitarnych.

Od drugiej połowy lat 20.  działał aktywnie w nielegalnych ukraińskich organizacjach niepodległościowych, działających na terytorium II Rzeczpospolitej.  Liczyły one na to, że po wybuchu spodziewanej wojny z ZSRR i/lub Niemcami możliwe będzie zbrojne wywalczenie sobie niepodległości. Stąd też szeroko przygotowany program powstania zbrojnego, dywersji i terroryzmu, szkolenia przyszłych oddziałów wojskowych itp. Ukraińcy nawiązali też wtedy kontakty z wywiadem niemieckim – Abwehrą, która była zainteresowana wspieraniem separatyzmów w Polsce. Tymczasem Stepan Bandera stopniowo zdobywał rozgłos i szacunek członków organizacji niepodległościowych, jako radykalny, ale bardzo aktywny działacz. W 1936 za swoją działalność został aresztowany i skazany na śmierć, wyrok złagodzono do dożywotniego więzienia. Mury więzienne opuścił we wrześniu 1939, w związku z wybuchem wojny. Udało mu się dosyć prędko przedrzeć na Ukrainę i wrócić do czynnej pracy w organizacjach nacjonalistycznych.

Istotnie, już w roku 1939 ukraińskie oddziały atakowały czynnie wycofujące się jednostki polskie, nie zdecydowano się jednak na otwarty konflikt z Sowietami. Po inwazji III Rzeszy na ZSRR w czerwcu 1941 roku istotnie doszło do współpracy ukraińskiego podziemia i Niemców, jednakże dosyć prędko okazało się, że Niemcy nie są zainteresowane tworzeniem niezależnego państwa ukraińskiego. Doprowadziło to do ostrego kryzysu w samym łonie ukraińskiego ruchu narodowego. Część działaczy uważała, że należy mimo wszystko kontynuować współpracę z Niemcami. Radykalne skrzydło, którego przywódcą był Stepan Bandera, uznało, że Ukraińcy powinni walczyć ze wszystkimi okupantami – Sowietami, Niemcami i Polakami – i odłączyło się od reszty ruchu, tworząc Ukraińską Powstańczą Armię (UPA). W 1941 roku Bandera został przez Niemców aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym, jednakże wyszedł z niego w roku 1944. Prawdopodobnie władze niemieckie chciały go skłonić do współpracy przeciwko Sowietom.

W 1943 roku UPA rozpoczęła akcję „oczyszczania” Podola i zwłaszcza Wołynia z rodzin polskich, które uważano za ostoję polskości i „obcych” na ziemiach traktowanych przez Ukraińców za ich rdzenne terytoria. Początkowo zachęcano do zmuszania Polaków do „dobrowolnej” emigracji, już wkrótce jednak akcja wymknęła się spod kontroli. Na Wołyniu dochodziło do makabrycznych i niezwykle okrutnych pacyfikacji całych wiosek, ilość zamordowanych polskich ofiar szacuje się na około 100 tysięcy. Doszło do tego, że w walce z UPA sojusze zawierali partyzanci AK i sowieccy, a nawet lokalne niemieckie garnizony. Rola Stepana Bandery w czasie owej zbrodni jest do dzisiaj niejasna i jest on broniony przez ukraińskich historyków, prawdopodobnie jednak wiedział i przyzwalał on na takie działania swoich żołnierzy, być może nawet do nich zachęcając.

W roku 1945, gdy stało się już jasne, że UPA przegra wojnę o Ukrainę, Bandera uciekł na Zachód. Udało mu się przedrzeć do stref zachodnich Niemiec i tam osiąść w Monachium, ukrywając się przed radzieckim wywiadem i po cichu budując swoją pozycję w środowisku emigracyjnym Ukraińców. KGB wydało jednak na niego wyrok śmierci. Po zlokalizowaniu jego kryjówki agent radzieckiego wywiadu zamordował Banderę  15 października 1959 roku.

Polecamy również:

  • Geneza zbrodni wołyńskiej

    Rzeż wołyńska to czystka etniczna ludności polskiej dokonana przez skrajny odłam ukraińskiego nacjonalizmu, na Kresach Wschodnich, szczególnie na Wołyniu, gdzie straty wśród Polaków były największe, podczas okupacji Polski przez Niemcy Hitlerowskie, w latach 1943 do 1945. Rzeż wołyńska miała... Więcej »

  • Organizacja Ukraińskiej Armii Powstańczej

    Podstawową jednostką wojskową UPA była sotnia, czyli kompania. Dzieliła się ona na trzy czoty, czyli plutony. Czoty z kolei dzieliły się na trzy roje, czyli drużyny. W obrębie roju występowały dwa łanki, czyli sekcje. Łanka zaś liczyła od 4 do 6 żołnierzy. Rój zaś liczył 8-12 osób. Żołnierze uzbrojeni... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42