Budowa DNA i funkcje

DNA, czyli kwas deoksyrybonukleinowy jest związkiem organicznym, będącym makrocząsteczką. DNA zbudowany jest z nukleotydów, czyli podstawowych jednostek, które łącząc się ze sobą wiązaniami fosfodiestrowymi tworzą łańcuch polinukleotydowy.

W skład każdego nukleotydu wchodzi:

1. Zasada azotowa
Zasady azotowe dzielimy na puryny (dwupierścieniowe) i pirymidyny (jednopierścieniowe). Do pierwszych z nich zaliczamy adeninę (A) i guaninę (G), a do drugich tyminę i cytozynę (C).
2. cukier pięciowęglowy (pentoza) – deoksyryboza
3. reszta kwasu fosforowego

Model cząsteczki DNA została przedstawiony w 1953 roku przez Jamesa Watsona i Francisa Cricka. Zgodnie z nim cząsteczkę DNA tworzą dwie nici polinukleotydowe skręcone są sobą w kształt podwójnej helisy, w której zasady azotowe skierowane są do wnętrza, a łańcuch cukrowo-fosforanowy znajduje się na zewnątrz powstałej w ten sposób struktury przestrzennej.

Dwie nici DNA są utrzymywane ze sobą dzięki oddziaływaniu zasad azotowych, które łączą się ze sobą zgodnie z zasadą komplementarności. Naprzeciw adeniny zawsze znajduje się tymina, a na przeciw cytozyny guanina. Pierwsza para łączy jest podwójnym wiązaniem wodorowym, a druga potrójnym. Komplementarność nici DNA ma zasadnicze znaczenie w powieleniu informacji genetycznej, bowiem sekwencja nukleotydów jednej nici wyznacza kolejność ułożenia nukleotydów drugiej nici.

W łańcuchu polinukleotydowym cząsteczki cukru ułożone są na przemian z resztami kwasu fosforowego, który łączy ze sobą dwa różne atomy węgla kolejnych cząsteczek cukru oznaczonych jako 5’ i 3’. Nici DNA biegną w przeciwnych kierunkach (są antyrównoległe), co oznacza, że naprzeciwko siebie leżą dwa różne końce – koniec 5’ jednej nici i koniec 3’ drugiej nici.

Prawie cały DNA występujący we wszystkich komórkach organizmów żywych ma postać helisy prawoskrętnej. Jeden skręt helisy zawiera 10 par nukleotydów. 

Polecamy również:

  • Replikacja DNA – przebieg, etapy, znaczenie

    Replikacja jest to proces powielania DNA, w wyniku którego z jednej cząsteczki DNA powstają dwie identyczne kopie. W czasie replikacji dochodzi do rozplecenia podwójnej helisy i dobudowania do każdej starej nici (służącej jako matryca) nowej nici komplementarnej. Takisposób... Więcej »

  • RNA - budowa, funkcje, rodzaje

    RNA, czyli kwas rybonukleinowy jest polimerem utworzonym przez połączone ze sobą monomery zwane nukleotydami. Choć RNA budową przypomina kwas DNA, to jednak istnieją pomiędzy tymi dwiema cząsteczkami zasadnicze różnice. W przeciwieństwie do DNA, który jest dwuniciowy, RNA tworzy... Więcej »

  • Porównanie DNA i RNA

    Cecha DNA RNA cukier deoksyryboza ryboza zasady azotowe adenina (A) , tymina (T), cytozyna (C), guanina (G) adenina (A) , uracyl (U), cytozyna (C), guanina (G) struktura dwuniciowa helisa pojedyncza nić wielkość... Więcej »

  • Organizacja materiału genetycznego

    Genom jest to całość kwasu nukleinowego lub inaczej komplet wszystkich genów, który stanowi informację genetyczną organizmu. Wielkość genomu zazwyczaj określa się ją poprzez podanie liczby par zasad (nukleotydów) tworzących cały DNA. U większości organizmów genom przybiera postać... Więcej »

  • Cechy kodu genetycznego

    Kod genetyczny jest to reguła, która wyznacza sposób zapisu aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym przy użyciu nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe: DNA, a potem mRNA. Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 1 + 2 =
RAitaN
2020-11-21 11:38:37
Szkoda, że guanina nie łączy się adeniną. Adenina z tyminą a guanina z cytozyną.
Gość
2020-10-05 17:23:16
Super opis.
Ostatnio komentowane
ok
ktostam • 2021-06-19 15:17:37
Tak
Tak • 2021-06-17 07:30:57
spoko
:) • 2021-06-16 20:42:56
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39