Medaliony jako dokument zbrodni hitlerowskich

Wartość „Medalionów” Zofii Nałkowskiej przejawia się nie tylko w walorach literackich tomu, ale także w jego istotnej roli historycznej, dokumentacyjnej. Była to pierwsza tego typu reakcja na okrucieństwa drugiej wojny światowej. Autorka „Medalionów” pracowała w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Posiedzenia tego organu dostarczały Nałkowskiej bardzo wartościowych informacji, badanie dało również możliwość zobaczenia na własne oczy tego, co przez niecałe sześć lat uczynili naziści.

W opowiadaniach wchodzących w skład „Medalionów” środki charakterystyczne dla literatury pięknej nie przysłaniają czytelnikowi faktów. Nałkowska prowadzi narrację w sposób oszczędny, surowy, niemal całkowicie pozbawiony emocji. Nie rozpacza nad losem bohaterów, nie komentuje, nie ocenia. Wycofuje się na drugi plan, dając dojść do głosu bohaterom – świadkom bądź uczestnikom tragicznych wydarzeń. Odbiorca postawiony zostaje oko w oko z bolesną i ciężką do zrozumienia prawdą. Obserwuje zachowania prezentowanych postaci, zapoznaje się z ich postawami, motywami, niekiedy także z wyznawanymi przez nie poglądami. Nie otrzymuje jednak żadnych odpowiedzi na ewentualne pytania. W tym aspekcie „Medaliony” stają się więc relacją iście historyczną, opartą na dostępnych faktach i pozbawioną tezy przewodniej.

Każde z opowiadań stanowi krótką historię ludzkiego dramatu. Cechuje je spore zróżnicowanie – ukazują zarówno obozy koncentracyjne, pośpiesznie przygotowane ośrodki egzekucji, okolice getta. Są przesiąknięte okrucieństwem, pogardą, nienawiści. Uczucia te przejawiają i nazistowscy oprawcy, i prości ludzie – potencjalne ofiary. Wszystko zależy od tego, na jakiej pozycji obecnie znajduje się obecnie dany człowiek; często z prozaicznego, ale i zrozumiałego, strachu ludzie stawiali po stronie katów. Relacja Nałkowskiej staje się więc wielowymiarowa – nie tylko ukazuje mordercze działania hitlerowców, ale też wpływ ideologii i propagandy, wojny i jej okrucieństw na zwykłych ludzi.

„Medaliony” dostarczają wielu wstrząsających faktów na temat ludobójczych praktyk nazistów. Nie brak w zbiorze relacji z obozów koncentracyjnych, fabryki, instytutu naukowego, o których czyta się jak o okrutnej fikcji, które natomiast fikcją nie są: odrzucające działania profesora Spannera, który wytwarzał mydło z ludzkiego tłuszczu, okrutne są obrazy gazowania Żydów w samochodach, dzieci bawiące się w mordowanie Żydów w obozie koncentracyjnym itd.

Ukazane w „Medalionach” wydarzenia rozegrały się naprawdę. Autorka przeczytała o nich w dokumentach lub też usłyszała od świadków bądź tych, którym udało się przeżyć. Chociaż daty i miejsca nie odgrywają w opowiadaniach najważniejszej roli, przez co zyskują bardziej uniwersalny charakter, „Medaliony” mają niewątpliwie charakter dokumentu historycznego, nie jest to beletrystyka, ale literatura faktu.

Polecamy również:

  • Medaliony - plan wydarzeń

    Profesor Spanner - 1. Komisja ogląda Instytut Anatomiczny i palarnię, gdzie wytwarzano z ludzi mydło 2. Preparator zwłok podaje w zeznaniach szczegóły procederu 3. Gdańszczanin zdaje się być nieświadomy przestępstwa Więcej »

  • Medaliony - geneza

    „Medaliony” ukazują przeżycia Nałkowskiej, która przetrwała okupację, jej lata spędziła w Warszawie. Po wojnie pisarka brała udział w pracach Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskiej w Polsce. Więcej »

  • Medaliony - opracowanie (problematyka, czas i miejsce akcji, motywy)

    Opowiadania Zofii Nałkowskiej dotykają przede wszystkim problematyki moralnej. Ukazują amoralność hitlerowskich zbrodniarzy, patologiczny sposób ich myślenia oraz działań. Niezwykle wymowne jest w tym kontekście motto tomu: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”. Czytelnik otrzymuje skondensowany i... Więcej »

  • Medaliony - bohaterowie

    Profesor Spanner – tytułowy bohater pierwszego opowiadania, postać tajemnicza, znana czytelnikowi tylko z relacji jego współpracowników. Od 1943 r. zajmował się produkowaniem mydła z ludzkiego tłuszczu, o czym zabraniał mówić swoim podwładny. Był lekarzem patologiem, postacią cieszącą się... Więcej »

  • Medaliony - znaczenie tytułu

    „Medaliony” Zofii Nałkowskiej stanowią swoisty pomnik dla ofiar niemieckich obozów zagłady w Polsce. Są wyrazem pamięci oraz przestrogą. Swoim cyklem opowiadań autorka złożyła hołd wszystkim pomordowanym oraz byłym więźniom. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 3 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Błąd w roku urodzenia. Jesienin urodził się w 1895 roku.
• 2024-04-14 15:08:13
lub9ie życię m0i dr0dz3
• 2024-04-14 11:30:33
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24