Medaliony jako literatura faktu

Termin „literatura faktu” używany był przez krytyków okresu międzywojennego w odniesieniu do pisanych prozą utworów narracyjnych o charakterze dokumentalnym. Fikcja literacka była w nich zastępowana rzeczywistością wykreowaną w oparciu o fakty. Autorzy literatury faktu często stosowali jednak różne zabiegi artystyczne, beletryzując swoje dzieła, w ten sposób pozostawały one nadal w styczności z literaturą.

„Medaliony” Zofii Nałkowskiej napisane zostały w 1946 r., a impulsem do ich stworzenia była działalność autorki przy Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. W ich trakcie uzyskała ona niezbędne informacje, korzystając ze sporządzonych dokumentów oraz rozmawiając z ofiarami nazistowskiej agresji. Podstawą dzieła były więc wydarzenia autentyczne, w dodatku potwierdzone przez odpowiednią instytucję.

Warto zwrócić uwagę na narrację opowiadań Zofii Nałkowskiej. Prowadzona jest ona w sposób bardzo oszczędny, wyciszone zostały tu wszelkie emocje. Autorka stara się nie zakłócać ani nie zniekształcać prawdziwego obrazu. Nie formułuje więc sądów, nie żałuje ofiar, nie ocenia oprawców. Zadanie to spoczywa na czytelniku, który, stojąc naprzeciw surowych faktów, sam wystawia ocenę przedstawionej rzeczywistości i jej uczestnikom. Dodać należy także, iż narratorka jest osobą z zewnątrz (nie brała udziału w opisywanych wydarzeniach), więc jej relacja nabiera dodatkowego obiektywizmu, nie zostaje zniekształcona przez osobiste bóle, cierpienie czy resentymenty.

Język „Medalionów” jest bardzo ascetyczny, nie ma tu środków typowych dla literatury pięknej. Nadrzędnym celem autorki był bowiem jak największy weryzm, pragnienie, by spisane fakty dobrze wybrzmiały, nie zostały zagarnięte przez język literacki.

Dzieło Zofii Nałkowskiej wielokrotnie przywołuje autentyczne miejsca: obozy koncentracyjne, getta, więzienia, niemieckie placówki. Wydarzenia opisywane przez autorkę osadzone zostały więc w konkretnym i możliwym do zweryfikowania świecie. Na kartach kolejnych opowiadań pojawiają się prawdziwe postaci – np. profesor Spanner, Michał P., Dwojra Zielona – choć tożsamość niektórych nie zostaje ujawniona. Wszystko, o czym pisze Nałkowska, potwierdzone jest zeznaniami uczestników i naocznych świadków.

W „Medalionach” wielokrotnie wykorzystywana jest technika reportażu – wiele opowiadań ma charakter reportażowy. Nie są to jednak tylko relacje świadków lub uczestników. W tekście pt.: „Profesor Spanner” odtworzona została wizja lokalna odbywająca się w niemieckim instytucie, w trakcie której członkowie komisji poszukiwali informacji o Spannerze.

Podsumowując, w tomie Zofii Nałkowskiej prawda historyczna odgrywa nadrzędną rolę. Zostaje jej podporządkowana narracja, przez co najważniejszym zadaniem osoby opowiadającej staje się sam dobór faktów; osobą kwestią jest, rzecz jasna, stopień subiektywizmu w ich wyborze.

Polecamy również:

  • Medaliony - plan wydarzeń

    Profesor Spanner - 1. Komisja ogląda Instytut Anatomiczny i palarnię, gdzie wytwarzano z ludzi mydło 2. Preparator zwłok podaje w zeznaniach szczegóły procederu 3. Gdańszczanin zdaje się być nieświadomy przestępstwa Więcej »

  • Medaliony - geneza

    „Medaliony” ukazują przeżycia Nałkowskiej, która przetrwała okupację, jej lata spędziła w Warszawie. Po wojnie pisarka brała udział w pracach Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskiej w Polsce. Więcej »

  • Medaliony - opracowanie (problematyka, czas i miejsce akcji, motywy)

    Opowiadania Zofii Nałkowskiej dotykają przede wszystkim problematyki moralnej. Ukazują amoralność hitlerowskich zbrodniarzy, patologiczny sposób ich myślenia oraz działań. Niezwykle wymowne jest w tym kontekście motto tomu: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”. Czytelnik otrzymuje skondensowany i... Więcej »

  • Medaliony - bohaterowie

    Profesor Spanner – tytułowy bohater pierwszego opowiadania, postać tajemnicza, znana czytelnikowi tylko z relacji jego współpracowników. Od 1943 r. zajmował się produkowaniem mydła z ludzkiego tłuszczu, o czym zabraniał mówić swoim podwładny. Był lekarzem patologiem, postacią cieszącą się... Więcej »

  • Medaliony - znaczenie tytułu

    „Medaliony” Zofii Nałkowskiej stanowią swoisty pomnik dla ofiar niemieckich obozów zagłady w Polsce. Są wyrazem pamięci oraz przestrogą. Swoim cyklem opowiadań autorka złożyła hołd wszystkim pomordowanym oraz byłym więźniom. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
.
• 2024-04-20 13:13:09
bez marii bylby nikim, bez pozdra
• 2024-04-18 17:47:36
walter white heisenberg?
• 2024-04-18 17:47:07
walter white?
• 2024-04-18 17:46:34
bARDZO FAJY TEKST! POWIEM SZCZERZE, ŻE MIAŁEM WZWÓD W TEMACIE PANIEN pOCKICH, ZWŁasza ...
• 2024-04-18 14:07:19