Forma w Ferdydurke

Naczelnym problemem „Ferydurke”, jak również całej późniejszej twórczości Witolda Gombrowicza jest zagadnienie Formy. Autor tworzy swoistą filozofię, której założenia odnoszą się zarówno do świata realnego, jak i czysto literackiego. W sensie socjologicznym, obyczajowym i etycznym Forma oznacza pewien schemat zachowania, w którym uwięzieni są wszyscy członkowie danej zbiorowości. Forma jest bowiem żywiołem międzyludzkim, czymś, co nie istnieje w oderwaniu od relacji międzyosobowych. Określoną Formę przybiera się bowiem zawsze dla kogoś i w czyjejś obecności. Co więcej, inni narzucają nam Formę, która jest zawsze inna w zależności od kontekstu sytuacyjnego.

I tak główny bohater „Ferdydurke” Józio Kowalski pragnie uwolnić się od formy człowieka niedojrzałego, za jakiego uważa go całe jego otoczenie. Zjawia się jednak profesor Pimko, który doczepia mu „pupę” i sprowadza tym samym do jeszcze bardziej infantylnego poziomu ucznia. Gombrowicz na przykładzie Józia pokazuje, w jaki sposób Forma nas zniewala. Oto Józio, który ma trzydzieści lat, wędruje posłusznie do szkoły i uczestniczy w lekcjach wraz z innymi uczniami. Mimo że człowiek ma świadomość, iż nie jest tożsamy z przybraną przez siebie Formą, wbrew sobie jej ulega. Tak właśnie wygląda cały obraz stosunków międzyludzkich w „Ferdydurke”. Młodziakowie pod wpływem mody przybierają „gębę” ludzi nowoczesnych, dla których ciąża nastoletniej córki nie stanowi żadnej rewelacji, mimo że w głębi duszy żywią zupełnie inne przekonania. Miętus z kolei może się zbratać z pożądanym parobkiem tylko za pomocą złamania obowiązującej konwencji w stosunkach między państwem i służbą. Krótko mówiąc, Walek musi „dać mu po mordzie”, żeby postawić się w jego roli, a równocześnie, żeby on sam wszedł w rolę parobka.

Zdemaskowanie Formy obnaża jednocześnie ludzką niedojrzałość. Co więcej, jedyną bronią wobec zniewolenia Formy jest właśnie zachowanie wobec niej komicznego dystansu dziecka. „Ferdydurke” walcząc z Formą, jednocześnie pokazuje, że nie ma od niej żadnej ucieczki. Ludzie żyjąc w przestrzeni społecznej, są niejako na nią skazani. Nieustannie więc ktoś przyprawia nam: „pupę”, „gębę” albo „łydkę”.

Gombrowiczowska gra z Formą przekłada się również na plan literacki. Autor konstruuje swoją powieść w wyraźnej opozycji do tradycyjnego wzorca tego gatunku. Nosi ona znamiona awangardowe. Można tu odnaleźć wielość różnorodnych konwencji rodzajowych i stylistycznych. Niejednokrotnie również Gombrowicz posługuje się parodią i kpiną. Jerzy Kwiatkowski nazywa „Ferdydurke” „nową odmianą filozoficzno-satyrycznej groteski”.

Polecamy również:

  • Ferdydurke – plan wydarzeń

    1. Józio robi bilans swojego życia.2. Bohater postanawia wyrazić siebie poprzez pracę twórczą.3. Józia odwiedza dawny nauczyciel, który przyłapuje go na niewiedzy. Więcej »

  • Ferdydurke - opracowanie (geneza, czas i miejsce akcji, motywy)

    „Ferdydurke” powstało w 1937 roku. Miało być odpowiedzią na nieprzychylną krytykę, a stało się dziełem traktującym o schematach i maskach narzucanych jednostce przez środowisko. Jej przesłanie jest aktualne do dziś. Więcej »

  • Ferdydurke - problematyka

    „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza to jedna z najważniejszych powieści awangardowych polskiego międzywojnia. Jej problematyka skupia się wokół zagadnienia dojrzewania, które postrzega się przez pryzmat konieczności ustosunkowania się do Formy (różnorodnie pojmowanej). Więcej »

  • Ferdydurke – bohaterowie

    Główny bohater powieści. Józio ma lat trzydzieści i w chwili, gdy robi rozrachunek ze swoim życiem, pojawia się u niego jego były nauczyciel, który pod pozorem konieczności uzupełnienia edukacji zabiera go z powrotem do szkoły, gdzie wszyscy widzą w nim gimnazjalistę. Więcej »

  • Ferdydurke – znaczenie tytułu

    Od momentu wydania „Ferdydurke” krytyka i czytelnicy zastanawiali się nad sensem tego słowa. Powstało wiele teorii na ten temat. Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 2 + 2 =
czarne 7 retro
2020-05-02 12:43:41
fajne
pingwin
2019-01-13 17:58:25
tak jest
krokodyl
2019-01-13 17:57:17
0/10
anakonda
2019-01-13 17:56:13
super
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42