List 59 - geneza, opis, znaczenie. Zmiany w Konstytucji PRL 1976

Rządy Edwarda Gierka i „wielki skok” ekonomiczny w latach 70. XX wieku są uważane w Polsce za najbardziej łagodny i stabilny okres PRL-u. Nie znaczy to jednak, że państwo „demokracji ludowej” nie było trapione problemami, zarówno w polityce wewnętrznej, jak i zagranicznej. To właśnie połowa lat 70. jest okresem największego nacisku ZSRR na realizowanie tzw. „Doktryny Breżniewa” - w myśl której państwa satelickie Związku Radzieckiego musiały wykazywać względem swojego „Wielkiego Brata” całkowite posłuszeństwo, pod groźbą inwazji zbrojnej.

W roku 1975 do prasy i środowisk intelektualnych wyciekły plany zmian w Konstytucji PRL. W myśl owych projektów miało dojść do uzależnienia praw od obowiązków obywatela, jak również zamieszczenia fragmentów o „przewodniej roli PZPR i „nierozerwalnym sojuszu polsko-radzieckim”. Wymowa owych „dodatków” miała więc charakter całkowicie niedemokratyczny i nie starała się w ogóle zamaskować zależności kraju od władz w Moskwie.

Nowy zapis wywołał drugie, po roku 1968, masowe wystąpienie środowisk intelektualnych przeciwko władzy. Do władz PZPR napłynął szereg listów protestacyjnych. Najważniejszym z nich był List 59, podpisany początkowo przez 59, później zaś 66 polskich artystów, naukowców, literatów i innych sławnych ludzi. Począwszy od stycznia 1976 roku protesty zaczęły napływać szeroką falą. Początkowo władze starały się je ignorować, wkrótce już jednak reakcja taka nie mogła mieć dalej miejsca. Władze po raz pierwszy ugięły się pod wpływem protestów.

Wprowadzone w roku 1976 poprawki do konstytucji miały charakter złagodzony, chociaż ciągle kontrowersyjny. „Sojusz” polsko-radziecki został zastąpiony „przyjaźnią”, a przewodnią rolę zastąpiła „przewodnia siła polityczna”. Mimo to List 59 i towarzyszące mu akcje można uznać za pierwszy tego typu sukces polskiej inteligencji w walce z ustrojem. Okazało się, że masowe akcje protestacyjne mogą mieć jednak wpływ na władzę i zmieniać jej decyzje.

Polecamy również:

  • Edward Gierek - biografia, rządy. Dekada Gierka - charakterystyka, konsekwencje dla Polski

    Edward Gierek urodził się w rodzinie górniczej w Porąbce na Śląsku, 6.01.1913 roku. W młodości stracił ojca, matka ponownie wychodziła za mąż. W okresie międzywojennym rodzina Gierka wyjechała za pracą za granicę, a młody Edward pracował w różnych krajach europejskich (Belgia, Francja) Więcej »

  • Grudzień 1970 na Wybrzeżu - przyczyny, ofiary, skutki (znaczenie)

    Władysław Gomułka był uważany przez swoich partyjnych towarzyszy za osobę oddaną idei komunizmu i względnie kompetentną, a przy tym posiadającą znaczne zaufanie społeczne, ze względu na to, że w czasach stalinowskich był prześladowany za „liberalne” poglądy. Stąd też początek jego rządów jako I... Więcej »

  • Solidarność - powstanie, historia, znaczenie

    NSZZ Solidarność była pierwszym niezależnym, legalnym związkiem zawodowym w komunistycznej Polsce, który został założony na mocy porozumień sierpniowych z 1980 roku pomiędzy rządem PRL-u a Komitetami Strajkowymi w Gdańsku, Szczecinie, Jastrzębiu-Zdroju i w Dąbrowie Górniczej. Związek ten w przeciągu... Więcej »

  • Marzec 1968 w Polsce - przyczyny, historia, skutki

    W drugiej połowie lat 60. coraz wyraźniej rysował się wewnętrzny podział w łonie PZPR na małe, wzajemnie zwalczające się grupy polityczne. Z każdym rokiem słabła pozycja Władysława Gomułki, uważanego za nieprzejednanego ideologicznie, ale mało skutecznego I sekretarza. Więcej »

  • List 34 i inne - geneza, opis, znaczenie

    List otwarty stał się po 1956 roku jedną z najpopularniejszych form protestu intelektualistów wobec poczynań komunistycznej władzy, która rażąco naruszała prawa obywatelskie w Polsce Ludowej. Zwyczajowe nazwy owych listów pochodzą od liczby ich sygnatariuszy. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
Ostatnio komentowane
ok
ktostam • 2021-06-19 15:17:37
Tak
Tak • 2021-06-17 07:30:57
spoko
:) • 2021-06-16 20:42:56
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39