Mechanizmy warunkujące homeostazę

Homeostaza to zdolność do utrzymania stanu dynamicznej równowagi parametrów danego systemu. Pojęcie to jest najczęściej używane w kontekście systemów biologicznych. Zostało stworzone w pierwszej połowie XX w. i pierwotnie oznaczało stabilność środowiska wewnętrznego.

W celu utrzymania homeostazy konieczne jest stałe monitorowanie takich parametrów organizmu jak: temperatura ciała, skład i objętość płynów ustrojowych, ciśnienie osmotyczne, czy ciśnienie parcjalne tlenu. Za kontrolę powyższych składowych odpowiadają przede wszystkim receptory układu nerwowego (głównie chemoreceptory), które ewentualne zmiany przekazują do organów kontrolnych np. podwzgórza, przysadki, nadnerczy.

W fizjologii człowieka wyróżnia się kilka mechanizmów gwarantujących utrzymanie homeostazy organizmu, a są to m.in.: termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi, rytmy dobowe.

Termoregulacja umożliwia utrzymanie stałej temperatury ciała. Ośrodek termoregulacji zlokalizowany jest w podwzgórzu i w przypadku przegrzania lub wychłodzenia organizmu uruchamia mechanizmy pomagające przywrócić równowagę. Należą do nich termogeneza drżeniowa, termogeneza bezdrżeniowa, pocenie się, czy rozszerzenie naczyń włosowatych skóry.

Osmoregulacja to zdolność do utrzymywania stałego ciśnienia osmotycznego osocza krwi. Stężenie osmotyczne jest monitorowane przez osmoreceptory. W przypadku zmiany ciśnienia osmotycznego receptory te wysyłają sygnały do podwzgórza, które następnie pobudza lub zmniejsza wydzielanie wazopresyny przez przysadkę mózgową.

Za stałość składu i objętości płynów ustrojowych odpowiada tzw. gospodarka wodno-elektrolitowa. Oparta jest na współdziałaniu grup hormonów, regulujących wybrane obszary gospodarki elektrolitowej. Przykładem jest układ RAA (renina, angiotensyna, aldosteron) monitorujący stężenia jonów potasowych i sodowych. Innym przykładem jest współdziałanie parathormonu, kalcytoniny i kalcytriolu, które kontrolują gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Polecamy również:

  • Hormony człowieka – charakterystyka i funkcje

    Hormony są to związki biologicznie czynne, które uwalniane są to krwi przez gruczoły dokrewne, tkanki lub pojedyncze komórki. Hormony oddziałują tylko na wybrane komórki docelowe, które zaopatrzone są w specyficzne dla nich białkowe receptory komórkowe (zlokalizowane na... Więcej »

  • Gruczoły dokrewne – charakterystyka i funkcje

    Układ hormonalny tworzą gruczoły, które pod względem funkcjonalnym może podzielić na: • gruczoły dokrewne czyste – ta takie, których podstawową funkcją jest wewnętrzne wydzielanie hormonów (np. tarczyca, przytarczyce, grasica, nadnercza) • gruczoł dokrewne... Więcej »

  • Sprzężenie zwrotne ujemne w układzie hormonalnym

    Sprzężenie zwrotne w układzie hormonalnym to mechanizm, w którym gruczoły dokrewne wzajemnie oddziałują na siebie za pośrednictwem wydzielanych hormonów. Przysadka mózgowa jest gruczołem nadrzędnym, który koordynuje pracą pozostałych gruczołów... Więcej »

  • Antagonistyczne działanie hormonów – przykłady

    W układzie hormonalnym istnieją pary hormonów, które mają przeciwstawne działanie, co oznacza, że gdy jeden z nich pobudza dany proces, to drugi go hamuje. Więcej »

  • Regulacja poziomu wapnia we krwi

    Wapń jest jednym z najważniejszych makroelementów w organizmie człowieka. Wchodzi w skład kości oraz jest elementem gospodarki elektrolitycznej organizmu. Za regulację poziomu wapnia we krwi odpowiada parathormon (PTH) hormon białkowy wytwarzany przez przytarczyce. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
Ostatnio komentowane
6
wiktor • 2021-10-18 15:41:04
H
Gg • 2021-10-18 14:05:21
4
Klau • 2021-10-18 14:05:00
xd
krfwi • 2021-10-18 12:48:23
po jakiego uda ktoś to wymyślał
czarnypjes • 2021-10-17 16:53:04