Cytoplazma

Cytoplazma tworzy środowisko wewnętrzne komórki, w którym zachodzą liczne reakcje biochemiczne (m.in. glikoliza i translacja). Składa się z cytoplazmy podstawowej (cytozolu) oraz zawieszonych w niej organelli (wszystkich plazmatycznych składników komórki poza jadrem komórkowym).

Cytoplazma podstawowa (cytozol) jest koloidalnym roztworem wodnym, w którym wyróżniamy:
• związki organiczne – białka, lipidy, cukry, kwasy tłuszczowe, wolne aminokwasy
• związki nieorganiczne – sole mineralne (m.in. wapnia, magnezu, sodu, fosforu)

Pod wpływem zmiany uwodnienia cytoplazma może zmieniać swoją konsystencję. Przechodzenie ze stanu uwodnienia (zolu) w stan odwodnienia (żelu) nazywamy koagulacją. Reakcję odwrotna to peptyzacja (zamiana sztywnego żelu w płynny zol). Procesy te zależą od temperatury i odczynu pH.

Ruchy cytoplazmy:

rotacyjny – ruch w jednym kierunku wokół jednej, dużej i centralnie położonej wakuoli
cyrkulacyjny – ruch w różnych kierunkach po mostkach cytoplazmatycznych, czyli przestrzeniach między wakuolami
pulsujący – ruch zmienny, raz w jednym raz w drugim kierunku

Zasadniczym elementem strukturalnym cytoplazmy podstawowej jest cytoszkielet – dynamiczny układ włókien białkowych występujący w komórkach eukariotycznych.

Szkielet komórki eukariotycznej

Szkielet komórki eukariotycznej
czerwony kolor-filamenty aktynowe, zielony kolor -mikrotubule,
niebieskikolor- jadro komórkowe

Elementy cytoszkieletu:

• filamenty aktynowe (mikrofilamenty)
• filamenty pośrednie
• mikrotubule

Filamenty aktynowe (mikrofilamnety) składają są z dwóch łańcuchów zbudowanych z białka – aktyny. Mają średnicę od 5-9 nm.

Funkcje mikrofilamentów:
• odpowiadają za ruch komórek
• umożliwiają cytokinezę

Model filamentu aktynowego
Model filamentu aktynowego/ Thomas Splettstoesser(23.02.2006)/commons.wikimedia.org


Filamenty pośrednie to długie podobne do sznurów włókienka (o średnicy ok. 10 nm). Zbudowane są z białek fibrylarnych (m.in. laminy w filamentach pośrednich tworzących wyściółkę otoczki jądrowej, keratyna w filamentach pośrednich komórek nabłonkowych). Główną funkcją filamentów pośrednich jest usztywnienie komórek.

Mikrotubule to puste w środku rurki (o średnicy 25 nm) zbudowane z białka – tubuliny. Ściana mikrotubule zbudowana jest z 13 równoległych łańcuchów, utworzonych przez naprzemiennie leżące cząsteczki alfa- i beta- tubuliny. Mikrotubule mogą wydłużać się przez dodanie do ich końca cząsteczek tubuliny (polimeryzacja) lub skracać przez ich odłączenie (depolimeryzacja).

Mikrotubula
Budowa mikrotubuli/Karol007(20.09.2006)/commons.wikimedia.org

 Funkcje mikrotubul:

• nadają kształt komórkom (głównie zwierzęcym pozbawionym ściany komórkowej)
• utrzymują w odpowiednim położeniu w komórce poszczególne organelle 
• budują wrzeciono podziałowe
• umożliwiają ruch wici i rzęsek
• ukierunkowują transport w komórce

Polecamy również:

  • Budowa błony komórkowej

    Każda komórka jest otoczona błoną komórkową (plazmolemmą), która oddziela ją od środowiska zewnętrznego i zapewnia z nim kontakt. Poszczególne składniki komórki są oddzielone od cytoplazmy jedną (siateczka wewnątrzplazmatyczna, aparat Golgiego, wakuola, lizosomy, peroksysomy,... Więcej »

  • Siateczka śródplazmatyczna szorstka i gładka

    Siateczka śródplazmatyczna (retikulum endoplazmatyczne) to struktura błoniasta występująca we wszystkich rodzajach komórek jądrzastych (komórkach protistów, grzybów, roślin i zwierząt). Tworzy ją złożony trójwymiarowy system kanalików, rozgałęzionych rurek... Więcej »

  • Rybosomy

    Rybosomy to niewielkie organelle (16-24 nm) pozbawione błony,  zbudowane z białka i rybosomalnego RNA (rRNA). Składają się z dwóch dopasowanych podjednostek: mniejszej i większej. Obie podjednostki powstają w jąderku jądra komórkowego i oddzielnie... Więcej »

  • Aparat Golgiego

    Aparat Golgiego (struktury Golgiego) to organellum, które zwykle występuje w pobliżu jądra komórkowego, nie posiada połączenia z siateczką wewnątrzplazmatyczną i nigdy nie ma przyczepionych rybosomów.  Więcej »

  • Lizosomy, peroksysomy, glioksysomy

    Lizosomy to niewielkie kuliste pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną. Występują tylko w komórkach zwierzęcych, powstają w ten sam sposób jak pęcherzyki Aparatu Golgiego. Wypełnione są enzymami hydrolitycznymi, które rozkładają różne związki organiczne (białka, lipidy,... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 2 =
Ostatnio komentowane
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54
Jest ok
• 2022-07-06 16:31:40