NAZWISKA ŻEŃSKIE
Odmieniają się wszystkie nazwiska kobiet zakończone na -a (Wisława Szymborska, Helena Kania, Maria Puchajda, Karolina Rudzka itd.). Pozostałe nie podlegają odmianie (Janina Nowak, Hanna Dudek, Maria Kowalczyk).
Pobierz nasze zasady ortografii do druku!
Jak przymiotniki odmieniają się nazwiska zakończone na -ska, -cka, -dzka, -owa, np.:
Joanna - Kowalska, Kowalskiej, Kowalską
Joanna - Nowacka, Nowackiej, Nowacką
Joanna - Grodzka, Grodzkiej, Grodzką
Joanna - Kulmowa, Kulmowej, Kulmową
Jak rzeczowniki odmieniają się pozostałe nazwiska, np.
Joanna - Kania, Kani, Kanią
Joanna - Zającówna, Zającówny, Zającówną
UWAGA!
1. Nazwiska mające postać przymiotników (np. Chuda, Mądra, Zwinna) można potraktować dwojako:
a. odmienić jak przymiotnik rodzaju żeńskiego (Chuda, Chudej, Chudą),
b. pozostawić w formie mianownikowej w rodzaju męskim, ale używać tylko z imieniem lub określeniem pani (pani Chudy, z panią Chudy, o pani Chudy).
2. Każde z nazwisk nazwiska dwuczłonowego odmienia się według opisanych wcześniej zasad, np.:
a. Joanna Nowak-Kowalska (Nowak - nieodmienne, Kowalska - odmienne) - Joannie Nowak-Kowalskiej, Joanną Nowak-Kowalską,
b. Joanna Kowalska-Nowak (jw.) - Joannie Kowalskiej-Nowak, Joanną Kowalską-Nowak,
c. Joanna Nowak-Stępień (oba nazwiska nieodmienne) - Joannie Nowak-Stępień, Joanną Nowak-Stępień,
c. Joanna Kowalska-Nowicka (oba nazwiska odmienne) - Joannie Kowalskiej-Nowickiej, Joanną Kowalską-Nowicką.
NAZWISKA MĘSKIE
Nazwiska męskie odmieniają się jak rzeczowniki pospolite lub przymiotniki.
Odmiana według deklinacji męskoosobowej
1. Nazwiska zakończone na spółgłoskę miękką, -l i -j oraz na -o poprzedzone głoską miękką odmieniają się jak rzeczownik dziadunio: Kocoń, Koconia, Koconiowi / Dunaj, Dunaja, Dunajowi / Bunio, Bunia, Buniowi.
2. W odmianie nazwisk wielosylabowych zakończonych na -eń lub -eć pomija się e w przypadkach zależnych (Kopeć, Kopcia, Kopciowi), a w przypadku jednosylabowych zachowuje się e (Zbień, Zbienia, Zbieniowi).
3. Nazwiska zakończone na -c, -cz, -dż, -sz, -ż odmieniają się jak rzeczownik piekarz: Szolc, Szolca, Szolcowi / Tracz, Tracza, Traczowi / Parysz, Parysza, Paryszowi.
4. Nazwiska zakończone na -k, -g, -ch odmieniają się jak rzeczownik rolnik: Stańczyk / Stańczyka/ Stańczykowi / Piróg, Piroga, Pirogowi / Zych, Zycha, Zychowi.
5. Nazwiska zakończone na spółgłoskę twardą odmieniają się jak rzeczownik student: Kot, Kota, Kotowi / Baran, Barana, Baranowi / Łabuz, Łabuza, Łabuzowi.
6. Nazwiska zakończone na -ąb, -eł, -oł można odmienić bez wymian głoskowych (Jarząb - Jarząba, Kozieł - Kozieła, Kocioł - Kocioła) lub z wymianami (Jarząb - Jarzęba, Kozieł - Kozła, Kocioł - Kotła).
7. Nazwiska zakończone na -er odmieniają się jak rzeczownik kelner zazwyczaj z zachowaniem e ruchomego: Kramer, Kramera, Kramerowi.
Odmiana według deklinacji żeńskiej
1. Nazwiska zakończone na -a po głosce miękkiej lub głoskach -l i -j odmieniają się jak rzeczownik szyja: Kania, Kani, Kanią / Cieśla, Cieśli, Cieślą / Mateja, Matei, Mateją.
2. Nazwiska zakończona na -a po c, cz, dz, dż, sz, ż/rz odmieniają się jak rzeczownik tarcza: Hańcza, Hańczy, Hańczą / Olsza, Olszy, Olszą / Skorża, Skorży, Skorżą.
3. Nazwiska zakończone na -a poprzedzone spółgłoską -k, -g, -ch/-h odmieniają się jak rzeczownik matka: Majka, Majki, Majce / Faruga, Farugi, Farudze / Socha, Sochy, Sosze.
4. Nazwiska zakończone na -a i -o po spółgłosce twardej odmieniają się jak rzeczownik bona: Jasuba, Jasuby, Jasubie / Lato, Laty, Lacie.
Odmiana według deklinacji przymiotnikowej
1. Nazwiska zakończone na -i odmieniają się jak przymiotnik tani: Kowalski, Kowalskiego, Kowalskiemu.
2. Nazwiska zakończone na -y odmieniają się jak przymiotnik trudny: Kluczny, Klucznego, Klucznemu.
3. Nazwiska zakończone na -e odmieniają się jak przymiotnik trudne z końcówką -em w narzędniku i miejscowniku: Krauze, Krauzego, Krauzem.
LICZBA MNOGA NAZWISK MĘSKICH
1. Wszystkie nazwiska męskie zakończone na spółgłoskę lub samogłoski -a, -e, -o w liczbie mnogiej odmieniają się jak rzeczownik psycholog (psychologowie):
Stańczyk - bracia Stańczykowie, Kania - bracia Kaniowie, Sidło - bracia Sidłowie
2. Nazwiska męskie zakończone na -ski, -cki, -dzki uzyskują końcówki -scy, -ccy, -dzcy:
Kowalski - bracia Kowalscy, Nowicki - bracia Nowiccy, Rudzki - bracia Rudzcy
3. Pozostałe nazwiska męskie zakończone na -i otrzymują końcówkę -owie: Boni -bracia Boniowie.
4. Nazwiska zakończone na -y mające postać przymiotników otrzymują końcówki przymiotnikowe: Szybki - bracia Szybcy.
5. Pozostałe nazwiska zakończone na -y otrzymują końcówkę -owie: Batory - bracia Batorowie.