Anarchizm - definicja, geneza, założenia

Anarchizm – geneza i rozwój

Anarchizm bywa również nazywany wolnościowym socjalizmem.

Anarchizm jako ideologia narodził się w XIX wieku, choć pewne jego elementy zaobserwować można już w starożytności i w średniowieczu. Po raz pierwszy terminu użył francuski myśliciel socjalistyczny Pierre-Joseph Proudhon (jeden z twórców anarchizmu), ale prekursorami anarchizmu byli angielscy diggerzy, niektóre ruchy rewolucji francuskiej oraz część socjalistów utopijnych. Na przełomie XIX i XX wieku ruch znacznie wzmocnił się – zwolennicy anarchizmu często odwoływali się do radykalnych środków, takich jak zamachy na przedstawicieli władzy.

Popularnością anarchizm cieszył się w latach 80. XX wieku, kiedy to zaczęły istnieć różnego typu organizacje anarchistyczne, przykładowo Federacja Anarchistyczna.

Na gruncie polskim anarchizm nigdy nie zyskał sobie dużej popularności i poparcia.

Za symbol anarchizmu powszechnie uznaje się literę „A” wpisaną w okrąg. Nie jest jednak jasno określone dlaczego akurat taki znak został przyjęty i jakie znaczenie pod nim się kryje. Część badaczy sugeruje, iż łączy się ów symbol z jedną z maksy Proudhona, która brzmi: „Anarchia jest porządkiem”.

Anarchizm – założenia

Anarchizm nie jest ideologią jednolitą, posiada szereg nurtów trochę inaczej konstruujących swój program.

Założenia anarchizmu oparto na przeświadczeniu, iż centralną i najważniejszą wartością jest nieograniczona wolność, w związku z czym należy przeciwstawić się wszystkiemu, co może ją tłamsić i ograniczać, np. władzy czy autorytetom.

Najbardziej krępującą człowieka strukturą jest państwo, które powinno zostać zlikwidowane jako że zniewala człowieka, nieustannie sprawuje nad nim kontrolę i ogranicza w licznych sferach. Alternatywą dla struktury państwowej będą nieskrępowane, dobrowolnie tworzone wspólnoty i stowarzyszenia, które zagwarantują człowiekowi wolność w pełnym wymiarze. Przykładem takich wspólnot miałyby być przykładowo (zgodnie z anarchizmem syndykalistycznym) syndykaty, czyli „dobrowolne stowarzyszenia obywateli, w których główną rolę mieli odgrywać robotnicy”.
Zasadniczo anarchiści uznają, iż społeczeństwo (w znaczeniu wspólnoty obywateli) powinno być tworzone na bazie dobrowolnej współpracy jednostek, solidarności i równości ludzi, a także zachowania ich wolności. Bardzo ważne jest, by zlikwidować wszelkie formy przymusu, dyskryminacji, wykorzystywania czy ucisku społecznego.

Możemy mówić o wielu rodzajach anarchizmu, m.in. syndykalistycznym, komunistycznym, kolektywistycznym, indywidualistycznym, bezprzymiotnikowym, pacyfistycznym, feministycznym, chrześcijańskim i wegańskim. Warto wspomnieć, że na przykład anarchizm indywidualistyczny podważał konieczność funkcjonowania nie tylko struktur państwowych, ale również innych form zniewalających człowieka, takich jak rodzina, społeczeństwo czy religia. Z kolei anarchizm komunistyczny stanowił połączenie zasad anarchistycznych z gospodarką zorganizowaną na modłę komunistyczną.

Polecamy również:

  • Konserwatyzm - definicja, geneza, rozwój - WOS

    Konserwatyzm ( z łacińskiego conservare oznacza zachowywać, ocalać, dochować bez mian) to postawa, która charakteryzuje się obroną istniejącego porządku, niechęcią do zmian, szczególnie tych gwałtownych i rewolucyjnych  oraz  przywiązaniem do tradycji, sprawdzonych norm i... Więcej »

  • Liberalizm - definicja, geneza, rozwój - WOS

    Nazwa tej doktryny wywodzi się od łacińskiego słowa libertas, oznaczającego wolność, wobec czego uznaje się, iż najważniejszą wartością w doktrynie liberalnej jest właśnie wolność rozumiana na wiele sposobów – jako wolność gospodarcza, wolność jednostki, wolność praw i... Więcej »

  • Chrześcijańska demokracja - geneza i rozwój, założenia

    Demokracja chrześcijańska (potocznie nazywana chadecją) to ruch społeczno-polityczny pierwotnie blisko związany z doktryną społeczną Kościoła katolickiego (w dużej mierze jest na niej oparty), ale posiadający niezależny charakter. Więcej »

  • Socjaldemokracja - ideologia, cechy, geneza - WOS

    Genezy socjaldemokracji należy szukać pod koniec XIX wieku, w sytuacji rozłamu międzynarodowego ruchu robotniczego na dwa zasadnicze obozy – rewolucyjny oraz reformistyczny. Zwolennicy tendencji reformistycznej opowiadali się za przechwyceniem władzy przez proletariat na drodze demokratycznej i... Więcej »

  • Faszym - założenia, znaczenie, przedstawiciele

    Faszyzm jest totalitarnym systemem politycznym, a także ideologią, której źródła sięgają początku XX wieku (dzieła Georgesa Sorela, Charlesa Peguy'a i Huberta Lagardelle'a), a która swój ostateczny kształt uzyskała w latach 20. XX wieku we Włoszech. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 3 + 1 =
cenzone
2015-01-06 15:40:51
szkoda, że brakuje literatury :(
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48