Stefan Żeromski, Snobizm i postęp – opracowanie

Geneza

Snobizm i postęp to dzieło publicystyczne, zbiór artykułów, wydanych przez Stefana Żeromskiego w Krakowie w 1923 roku. Teksty w nim zawarte są jednym z najbardziej charakterystycznych świadectw silnego  bezwarunkowego zaangażowania pisarza w budowanie życia społecznego i kulturalnego. Tom został poprzedzony wygłoszeniem odczytu (Zakopane 1915) pt. Literatura a życie polskie, wydrukowanym następnie w „Kurierze Lwowskim”.

Pojęcie kulturalizmu u Stefana Żeromskiego

Stefan Żeromski występował w opozycji do obowiązków artysty wobec narodu i społeczeństwa, na rzecz swobody twórczej. Oczywiście doskonale zdawał sobie sprawę, jaką rolę musi spełniać literatura w narodzie pobawionym państwa i że ta koncepcja niesie za sobą pewne ograniczenia co do jego wizji wolności. Wierzył jednak w literaturę wolną od determinantów zewnętrznych, dążącą do zgłębienia treści uniwersalnych – wiedział bowiem, że taki styl będzie można z powodzeniem uprawiać w przyszłości, w wolnej Polsce. Literatura była tym „czynem duchowym” dla Żeromskiego, który wpisywał się w swoistą mu formułę kulturalizmu postrzeganego nie jako  procedura czy droga poznawcza, ale kategoria postrzegania świata w wymiarze filozoficznym.

Publicystyczny projekt kulturalistyczny

Zbiór artykułów Snobizm i postęp był realizacją wyżej wymienionych założeń pisarza. Teksty zebrane w zbiorze należy traktować jako pewien skondensowany projekt stworzony przez Żeromskiego w celu duchowej naprawy narodu. Warto podkreślić, że myśl publicystyczna młodopolskiego twórcy wyrastała bezpośrednio z tradycji staropolskiej, która z kolei swoje źródła miała w antyku, a tam literatura służyła jako mowa doradcza w rozważaniach nad dobrem ogółu. Co ważne, w swoich spisanych rozważaniach szukał twórca alternatywy dla systemu bolszewickiego, dla rewolucji. I znajdywał taką w systematycznym, tytułowym postępie.

Pojęcie snobizmu i postępu

Niepodległa Polska nie miała przed Żeromskim tajemnic – zręcznie rozpoznawał on procesy społeczne i kulturowe wówczas zachodzące, a w zbiorze omawia dwa, przeciwstawne sobie wzorce panującej kultury. Snobizm jako wyniku działań rewolucyjnych oraz postęp jako wyznacznik wzorców narodowych. Pisarz jednoznacznie pozytywnie opowiada się za drugą z wymienionych postaw. Ostro krytykuje autor bezmyślne naśladownictwo różnych mód napływających z Europy (to właśnie nazywa po części objawem snobizmu). W opozycji stawiał kulturę zwróconą ku treściom głębszym, wewnętrznym, budowaną na fundamencie narodowym, która nadaje ludzkim działaniom prawdziwy sens. Postęp według Żeromskiego ma polegać na uniwersalności pierwiastka polskiego i polskości. Postępem nazywał docenianie wzajemnych powiązań przedmiotów kultury materialnej, językowej, artystycznej.

Polecamy również:

  • Echa leśne - Stefan Żeromski

    Nowela wydana w 1905 roku, której akcja umiejscowiona jest w czasie powstania styczniowego. Więcej »

  • Ludzie bezdomni - streszczenie

    TOM I -Wenus z Milo - Judym wracał z Lasku Bulońskiego. Ponieważ dzień być ciepły i pogody, zatrzymał się w parku. Siedząc na ławce obok dwójki dzieci przyglądał się przechodniom. Następnie skierował się w stronę ogrodu des Tuileries. Przespacerował się przez Plac Zgody. Dotarł do kościoła Saint... Więcej »

  • Wierna rzeka - streszczenie

    Akcja utworu toczy się w 1863 roku, a więc w trakcie powstania styczniowego. Józef Odrowąż zostaje ciężko ranny w bitwie pod Małogoszczem (24 luty 1863). Resztą sił udaje mu się zbiec z pola walki i dostać do pobliskiej wsi. Mieszkańcy boją się jednak udzielić mu pomocy, ponieważ grożą za to poważne... Więcej »

  • Popioły - streszczenie skrótowe

    Rafał Olbromski spędza zimę w domu rodziców, oddając się typowym szlacheckim rozrywkom: polowaniom, kuligom, tańcom i flirtom. Potem wraca do szkoły. Mieszka razem z Krzysiem na stancji u profesora. Któregoś dnia wpadają na pomysł, żeby wyrwać się na rejs łódką. Pożyczyli czyjąś łódź i... Więcej »

  • Doktor Piotr - streszczenie

    Dominik Cedzyna dostaje list od swego ukochanego syna. Piotr donosi w nim, że otrzymał bardzo intratną propozycję pracy – jako asystent Jonatana Mundsleya, profesora chemii na angielskim uniwersytecie. Syn jednak nie jest przekonany, czy przyjąć tę ofertę. Z jednej strony jest ona bardzo atrakcyjna pod... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 3 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Błąd w roku urodzenia. Jesienin urodził się w 1895 roku.
• 2024-04-14 15:08:13
lub9ie życię m0i dr0dz3
• 2024-04-14 11:30:33
Co za wstyd pomyśleć, że ja nie istnieje.
• 2024-04-12 15:30:23
supier
• 2024-04-11 18:27:13
bardzo pomocne
• 2024-04-09 17:22:24