Przymiotnik - funkcja, odmiana, stopniowanie

Do czego służy przymiotnik?

Przymiotnik nazywa cechy i właściwości istot żywych, przedmiotów, zjawisk, pojęć, np. sympatyczny chłopiec, wysokie drzewo, gwałtowna burza, ciekawy temat.

Pytania przymiotnika

Pytania umożliwiające rozpoznanie przymiotnika to jaki?, który?, czyj?, np.:

- jaki? – długi weekend, bystry obserwator, strój wieczorowy,

- który? – powiat olkuski, najwyższy szczyt, kolejny miesiąc,

- czyj? – macierzyńska troska, Sienkiewiczowska Trylogia, Matejkowski obraz.

Funkcja w zdaniu

W zdaniu przymiotnik może pełnić funkcję przydawki (Czytam ciekawą książkę.) oraz orzecznika (Adam jest zarozumiały.).

Odmiana

Przymiotniki odmieniają się przez przypadki (podlegają więc deklinacji), liczby (pojedynczą i mnogą) oraz rodzaje. W liczbie pojedynczej przymiotnik może przyjąć rodzaj męski, żeński lub nijaki, a w mnogiej – męskoosobowy i niemęskoosobowy. W czasie odmiany przymiotnik dostosowuje swą formę do formy rzeczownika, który określa.

szybki samochód (r. męski)

szybka jazda (r. żeński)

szybkie tempo (r. nijaki)

szybcy biegacze (r. męskoosobowy)

szybkie biegaczki (r. niemęskoosobowy)

Istnieje niewielka grupa przymiotników nieodmiennych. Określenia typu blond, bordo, écru, khaki, lila nie podlegają odmianie.

Stopniowanie

Stopniowanie umożliwia wyrażenie natężenia danej cechy. Wyróżnia się trzy stopnie przymiotnika:

- równy (o charakterze neutralnym), np. ładny, mądry, niski,

- wyższy (o większym natężeniu niż stopień równy), np. ładniejszy, mądrzejszy, niższy,

-najwyższy (o największym natężeniu cechy), np. najładniejszy, najmądrzejszy, najniższy.

Przymiotniki stopniują się w sposób prosty, opisowy lub nieregularny.

Stopniowanie proste – aby utworzyć formę stopnia wyższego, do tematu stopnia równego należy dodać przyrostek -szy/-ejszy, a  stopień najwyższy tworzy się, dodając do formy stopnia wyższego przedrostek naj-.

szybki – szybszynajszybszy

grzeczny – grzeczniejszynajgrzeczniejszy

Stopniowanie opisowe – stopień wyższy tworzy się, łącząc stopień równy z przysłówkiem bardziej lub mniej, a najwyższy – z przysłówkiem najbardziej lub najmniej.

rycerski – bardziej rycerski – najbardziej rycerski

miękki – mniej miękki – najmniej miękki

Stopniowanie nieregularne dotyczy przymiotników dobry, zły, mały, duży, których temat w procesie stopniowania zmienia się.

dobry – lepszy – najlepszy

zły – gorszy – najgorszy

mały – mniejszy – najmniejszy

duży – większy – największy

Do przymiotników, które się nie stopniują, należą te określające stałe cechy przedmiotów, np. kamienny, szklany, metalowy, matczyny.

Polecamy również:

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 2 =
Jak_brz
2023-12-14 14:08:20
Tekst jest OK
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53