Odmienne części mowy - deklinacja, koniugacja, czas, liczba, rodzaj, strona, osoba, przypadek, tryb

Wyrazy odmienne zmieniają swoją formę w zdaniu, przyjmując odpowiednie końcówki w zależności od pełnionej funkcji, na przykład:

Książka leży na stole.

rzeczownik książka w mianowniku (końcówka fleksyjna -a) pełni funkcję podmiotu w zdaniu

Czytam ciekawą książkę.

rzeczownik książka w bierniku (końcówka fleksyjna -ę) pełni funkcję dopełnienia

 

Do odmiennych części mowy zalicza się czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki oraz większość zaimków. Dzieli się je na dwie grupy:

a. podlegające koniugacji, czyli odmianie przez osoby, czasy, tryby i strony – czasowniki,

b. podlegające deklinacji, czyli odmianie przez przypadki i liczby – rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki.

Kategoria osoby

W liczbie pojedynczej wyróżnia się: 1. osobę (ja), 2. osobę (ty) i trzecią osobę (on/ona/ono), a w liczbie mnogiej – 1. osobę (my), 2. osobę (wy) i 3. osobę (oni/one).

(ja) czytam, (ty) czytasz, (on/ona/ono) czyta, (my) czytamy, (wy) czytacie, (oni/one) czytają

Kategoria czasu

Czasownik może występować w trzech czasach: teraźniejszym (czytam), przeszłym (czytałem) i przyszłym – prostym (przeczytam) oraz złożonym (będę czytał/ będę czytać).

Kategoria trybu

Czasownik może występować w trzech trybach: oznajmującym (czytam), przypuszczającym (czytałbym) i rozkazującym (czytaj).

Kategoria strony

Czasownik może występować w dwóch stronach – czynnej (Ala czyta książkę) oraz biernej (Książka jest czytana).

Kategoria przypadka

W języku polskim wyróżnia się siedem przypadków: mianownik (kto?, co?), dopełniacz (kogo?, czego?), celownik (komu?, czemu?), biernik (kogo?, co?), narzędnik (z kim?, z czym?), miejscownik (o kim?, o czym?) oraz wołacz.

M. droga

D. drogi

C. drodze

B. drogę

N. drogą

Mc. drodze

W. drogo!

Kategoria liczby

Dotyczy wszystkich odmiennych części mowy. Wyróżnia się liczbę pojedynczą i mnogą.

 

jeden pies / dwa psy (rzeczownik)

ja idę / my idziemy (czasownik)

dobry przykład / dobre przykłady (przymiotnik)

ja jestem/ my jesteśmy (zaimek)

pierwszy człowiek / pierwsi ludzie (liczebnik)

Kategoria rodzaju

Odmianie przez rodzaje podlegają czasowniki w czasie przeszłym, przyszłym złożonym i trybie przypuszczającym, przymiotniki i liczebniki oraz zaimki przymiotne. W liczbie pojedynczej odmieniające się one przez rodzaj męski, żeński i nijaki, a w mnogiej – męskoosobowy i niemęskoosobowy.

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Uczycie dzieci głupot powtarzacie te same teorie wykrzywionej zakłamanej historii
• 2024-06-20 16:36:24
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42
Mógłby być jeszcze do tego cały utwór napisany.
• 2024-06-03 19:41:43