Łuk odruchowy i rodzaje odruchów

Łuk odruchowy jest to droga jaką pokonuje impuls nerwowy od receptora do efektora. W skład każdego łuku odruchowego wchodzą następujące elementy:

receptor – komórka lub zespół komórek, który odbiera bodziec np. zakończenia nerwowe w skórze odbierając uczucie dotyku, bólu, ciepła czy zimna;
droga aferentna – neuron czuciowy przekazujący impuls z receptora do ośrodka w rdzeniu kręgowym
ośrodek w rdzeniu kręgowym
droga eferentna – neuron ruchowy przekazujący impuls od ośrodka w rdzeniu kręgowym do efektora
efektor – narząd wykonawczy np. mięsień, gruczoł

Przedstawiony powyżej łuk odruchowy jest najprostszym łukiem, w którym występują tylko dwa neurony, zazwyczaj jednak jest ich więcej.

Rodzaje łuków odruchowych:

monosynaptyczny (dwuneuronalny) – składa się z dwóch neuronów i jednej synapsy znajdującej się pomiędzy neuronem czuciowym a ruchowym;
bisynaptyczny (trójneuronalny) – składa się trzech neuronów (czuciowego, ruchowego i pośredniczącego) i dwóch synaps (pomiędzy neuronem czuciowym i pośredniczącym oraz pomiędzy neuronem ruchowym i pośredniczącym);
polisynaptyczny (wielonueronalny) – składa się z wielu neuronów (więcej niż trzech);

Odruch jest to mimowolna reakcja efektora na bodziec działający na receptor, wyzwolona za pośrednictwem układu nerwowego.

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje odruchów: bezwarunkowe i warunkowe.

Odruchy bezwarunkowy są odruchami wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie, które nie ulegają zmianie przez całe życie. W odruchach tych automatyczna reakcja odbywa się bez udziału naszej woli. Odruchy bezwarunkowe są w dużej mierze odruchami obronnymi, dlatego charakteryzują się szybką odpowiedzią.

Przykłady odruchów bezwarunkowych: kaszel, kichanie, odruch wymiotny, cofanie ręki pod wpływem bólu, zwężanie źrenicy pod wpływem światła, odruch kolanowy (wyprostowanie kolana po uderzeniu w ścięgno rzepki).

Odruchy warunkowe są odruchami wyuczonymi nabywanymi w ciągu życia na bazie odruchów bezwarunkowych. Odruchy te wymagają treningu, jeśli nie są wzmacnianie to zanikają. W powstawaniu odruchów warunkowych uczestniczy kora mózgowa, a odpowiedź na bodziec jest wolniejszą reakcją niż w odruchu bezwarunkowym.

Badaniem odruchów warunkowych zajmował się rosyjski fizjolog Iwan Pawłow. Przeprowadził on eksperyment na psie, u którego sprawdzał reakcję na bodziec obojętny. W doświadczeniu Pawłowa pokarm podawany psu był bodźcem wyzwalającym odruch bezwarunkowy , czyli wydzielanie śliny. Dźwięk dzwonka był bodźcem obojętnym nie wywołującym reakcji. Po zestawieniu obu bodźców (pokarm podawany przy dźwięku dzwonka) okazało się, że po pewnym czasie pies zaczął reagować wydzieleniem śliny na bodziec obojętny (dzwonek). Tak więc początkowo obojętny bodziec w wyniku treningu wywołał pożądaną reakcję, która była odruchem warunkowym. 

Polecamy również:

  • Przewodzenie impulsów nerwowych

    W niepobudzonym neuronie błona komórkowa jest spolaryzowana, co określamy jako polaryzację spoczynkową. Na powierzchni ma ładunek dodatni (przeważają kationy sodu i aniony chlorku), a od strony cytoplazmy ujemy (przeważają kationy potasu). Więcej »

  • Ośrodkowy układ nerwowy – budowa i funkcje

    Do układu nerwowego ośrodkowego zaliczamy mózgowie i rdzeń kręgowy. Mózgowie znajduje się w jamie czaszki, a rdzeń kręgowy w kanale kręgowym. Połączenie pomiędzy nimi zapewnia otwór wielki, który znajduje się w podstawie czaszki. Zarówno mózgowie jak i... Więcej »

  • Obwodowy układ nerwowy – budowa i funkcje

    W skład obwodowego układu nerwowego wchodzą: • nerwy czaszkowe (12 par) i rdzeniowe (31 par)• zwoje nerwowe Więcej »

  • Neuroprzekaźniki – rodzaje i działanie

    Nazywane też neurotransmiterami – substancje chemiczne, które umożliwiają przekazywanie sygnałów. Sygnał może zostać przekazany pomiędzy neuronami przez synapsę oraz z komórki nerwowej do komórki mięśniowej lub gruczołu. Więcej »

  • Sen - znaczenie biologiczne, skutki niedoboru snu

    Sen ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest on niezbędny do życia, wyłącznie odpowiednio wypoczęty organizm może wykazywać prawidłowy przebieg procesów psychicznych i życiowych Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 1 + 3 =
ol8
2020-03-31 13:27:38
ok
wiki
2020-03-31 13:27:17
spoko
Ostatnio komentowane
Xd
Xd • 2021-09-17 11:10:47
wow mega
wowmega123 • 2021-09-16 21:59:22
ok
. • 2021-09-14 14:03:56
cool
kam • 2021-09-13 09:10:37
Ok
Ok • 2021-09-12 14:37:55