Pożegnanie z Marią - opracowanie (geneza, czas i miejsce akcji, interpretacja)

„Pożegnanie z Marią” - geneza

„Pożegnanie z Marią” zostało opublikowane po raz pierwszy w 1947 r. W opowiadaniu tym autor przedstawił ze sporą dozą autobiografizmu (wyraźne nawiązania do życia Borowskiego w czasie wojny) realia okupowanej Warszawy.

Po przetrwaniu oświęcimskiego piekła pragnieniem twórcy stało się opowiedzenie o tym, czego był świadkiem. Należy jednak pamiętać, iż wojna nie ograniczała się tylko do obozów koncentracyjnych – atakowała także inne sfery ludzkiego życia, silą wdzierała się w codzienność, niszcząc względny spokój egzystencji zwykłego człowieka. Dlatego utwór ten dotyka tematyki życia w warunkach ciągłego zagrożenia, kiedy piętrzące się niebezpieczeństwa paraliżowały wszystkie sfery ludzkiego funkcjonowania.

„Pożegnanie z Marią'” - czas i miejsce akcji

Akcja „Pożegnania z Marią” toczy się w ogarniętej wojną Warszawie. Jej głównym miejscem jest skład materiałów budowlanych, w którym pracuje narrator. Chwilowo przenosi się ona na ulicę, by przedstawić na ulice stolicy, by podkreślić panujący tam w czasie łapanek chaos.

Opisywane wydarzenia rozgrywają się zimą, a czas ich trwania to niepełne dwa dni. Najprawdopodobniej jest to rok 1943 (w tym roku aresztowano Borowskiego i jego narzeczoną).

„Pożegnanie z Marią” - interpretacja

W świecie przedstawionym w „Pożegnaniu z Marią”, w sylwetkach głównych bohaterów i w języku dzieła, wyraźnie zaznacza się pęknięcie. Oddziela ono dwie płaszczyzny: życie jako przeznaczenie każdego człowieka i wojenną egzystencję. Rozmowy o poezji i miłości, pełne czułości gesty i słowa, refleksje bohaterów na tematy uniwersalne – wszystko to toczy się w cieniu wojennej pożogi, pod ciężkimi i czarnymi chmurami.

Okrutne realia okupowanej Warszawy zmuszają wykreowane przez Borowskiego postaci do działania. Jeśli chcą przetrwać, muszą przyjąć wojenne zasady gry. Maria – studentka polonistyki, kobieta oczytana i kochająca sztukę – produkuje i sprzedaje bimber. Tadeusz, poeta, pracuje jednocześnie pracuje nad wydaniem swoich wierszy oraz na składzie budowlanym, gdzie jest magazynierem. Pomiędzy tymi dwoma rodzajami aktywności istnieje wyraźna przepaść. Życie – prywatna codzienność, intymność – jest pełne bliskości i czułości. Gwarantuje bohaterom bezpieczeństwo i spełnienie, pozwala zapomnieć o rozgrywającym się na zewnątrz dramacie. Funkcjonowanie „na zewnątrz” wiąże się z kolei z ciągłym strachem i niepewnością o życie własne i bliskich. To gorzka proza życia, tak odległa od poezji będącej tematem dyskusji Tadeusza i Marii.

Ciepła atmosfera kantorka oraz bezpieczeństwo placu wyraźnie zamkniętego bramą (kierownik przymyka ją w czasie łapanki), funkcjonujących w opowiadaniu jako rodzaj azylu, także znajdują w utworze swoją antytezę. Kiedy narrator wychodzi na ulicę, by kupić coś na kolację, uderza go panujący tam chaos, prędko zbliżają się do niego obcy ludzie i chcą rozmawiać. Każdy jest w pogoni za własnymi sprawami, starając się jak najwięcej uszczknąć dla siebie, dać sobie szansę na przeżycie następnego dnia. Z kolei wewnątrz panuje swojska i bezpieczna atmosfera. Przyznaje to nawet Żydówka – uciekinierka z getta.

Borowski w swoim opowiadaniu stosuje narrację behawioralną. Nie przedstawia opisów przeżyć kreowanych postaci, nie przybliża ich motywów ani przemyśleń. Powstałe w ten sposób wolne miejsce odbiorca może (i musi) zapełnić według własnego uznania, biorąc pod uwagę postawę, zachowanie danych bohaterów. To, co prezentują na zewnątrz.

Najważniejszym motywem „Pożegnania z Marią” jest miłość. Para głównych bohaterów darzy się wspaniałym uczuciem, jakby zupełnie zaprzeczającym wojennej rzeczywistości i trwającym wbrew wszystkim trudnościom. Jednak kiedy dochodzi do ich rozstania, narrator nie wpada w rozpacz – być może doświadczenia wojenne zdołały uodpornić go na dramaty, które w tym czasie działy się nieustannie. Widząc odjeżdżającą Marię, po prostu nie wie, co ma robić. Ona tylko unosi ręce w geście pożegnania i coś mamrocze. Na końcu narrator podaje jedynie suchy i rzeczowy opis dalszych losów ukochanej:

(…) Marię, jako aryjsko-semickiego mischlinga, wywieziono wraz z transportem żydowskim do osławionego obozu nad morzem, zagazowano w komorze krematoryjnej, a ciało jej zapewne przerobiono na mydło.

„Pożegnanie z Marią” jawi się jako opowieść nie tylko o utracie miłości, byciu jej z konieczności pozbawionym, ale także o porzuceniu dawnych wartości i zasad. Jak sugeruje tytuł, chodzi tu nie tylko o pożegnanie z kobietą, ale także ze swoim dawnym ja.

Polecamy również:

  • Pożegnanie z Marią - plan wydarzeń

    1. Opis niewielkiego pokoiku 2. Spotkanie towarzyskie (z okazji ślubu znajomych) w kantorku 3. Przybliżenie sylwetek zgromadzonych 4. Maria oznajmia, że musi powoli wychodzić, gdyż rano powinna być wcześnie w pracy. Kobieta – studentka polonistyki – chce jeszcze wziąć ze sobą „Hamleta” Więcej »

  • Pożegnanie z Marią - bohaterowie

    Narrator - Tadek - młody poeta i student, który pracował w jednej z filii składu budowlanego zarządzanego przez Inżyniera. W wolnych chwilach zajmował się tworzeniem poezji i przygotowywaniem książkowego wydania swoich wierszy. Więcej »

  • Pożegnanie z Marią - interpretacja tytułu

    Akcja „Pożegnania z Marią” rozgrywa się w okupowanej Warszawie. Główni bohaterowie zajmują niewielkie mieszkanko znajdujące się obok składu materiałów budowlanych, w którym pracuje narrator. Świat tego wnętrza wyraźnie kontrastuje z grozą i brutalnością obecną za oknami. Ich... Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 4 + 5 =
dziady
2020-02-06 09:40:58
a imie jego czterdziesi cztery
Szczur
2020-02-06 09:39:47
Motyw miłosi w pingwiniej zagrodzie
kandalyk
2020-02-06 09:26:52
z motywów pyta
patryka
2020-02-06 09:26:11
szeremeta sprawdza zeszyty
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ez
• 2024-05-20 17:04:26
ok
• 2024-05-20 16:01:25
slabiutko ogólniki
• 2024-05-19 14:36:56
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20