Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki - interpretacja

„Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” to dzieło uważane za pierwszą polską powieść. Krasicki oparł swój utwór na wzorcach – niezwykle popularnych w czasach oświecenia – powiastek dydaktycznych. „Przypadki” zawierają także elementy powieści filozoficznych i satyry. Elementy satyryczne są szczególnie wyraźne w pierwszej części powieści, gdzie autor z ironią opisuje wczesną edukację i młodość Doświadczyńskiego.

Krasickiemu udało się stworzyć prawdopodobny (choć nieco przerysowany) portret typowej, prowincjonalnej rodziny szlacheckiej. Podobny rys satyryczny można dostrzec w opisie każdego środowiska, w którym porusza się młody Mikołaj. Na krytykę zasługuje zdecydowanie edukacja chłopca (zacofanie w szkole, niewykształceni guwernerowie propagujący francuszczyznę), później – środowisko stolicy (rozpusta, hazard), środowisko adwokatów (przekupstwo), wreszcie – modne w czasach oświecenia zagraniczne wojaże (wycieczka do Paryża kończy się ucieczką przed dłużnikami). Krasicki nie piętnuje bezpośrednio zachowania Doświadczyńskiego. Podkreśla raczej silny wpływ otoczenia, które skutecznie demoralizuje młodego szlachcica.

W drugiej części utworu Krasicki przeciwstawia europejskiemu społeczeństwu obraz utopijnej społeczności wyspy Nipu. Bohater poznaje obyczaje i filozofię mieszkańców dzięki wykładom sędziwego mędrca Xaoo. Mistrz wskazuje swemu podopiecznemu błędy w jego rozumowaniu (wątek wojen i przemocy, szkodliwość pieniądza). Krytykuje rodaków Doświadczyńskiego za rozrzutność, umiłowanie kłamstwa i oszustwa. Krytyka spada też na ówczesny system edukacji, sądownictwo i szlacheckie przywileje. Xaoo proponuje Doświadczyńskiemu życie proste, moralne i bliskie naturze. Nipuanie to wegetarianie, pracujący na roli. W społeczności brak zwierzchniej władzy (prócz naturalnej – rodziców nad dziećmi), sądów (spory rozstrzyga starszyzna), własności, pieniędzy a co za tym idzie – przemocy, nadużyć i wojen. Mikołaj doświadcza serdeczności Nipuan, ich spokojny tryb życia budzi podziw i zazdrość. Doświadczyński – pragnący początkowo „nawracać dzikich” – czuje się zawstydzony własną ignorancją.
 
Krasickiemu udało się zestawić w swym dziele dwie, kontrastowe wizje państwa – ówczesnej Polski szlacheckiej i fantastycznej społeczności utopijnej. Autor skutecznie podkreślił wszystkie wady, śmiesznostki i przywary szlachty: hulaszczy tryb życia, rozpustę, skłonność do hazardu, nadużywanie przywilejów („liberum veto”), korupcję urzędników państwowych. Co ciekawe – pomimo ukazania odpowiedniej alternatywy – Krasicki nie wierzy w możliwość błyskawicznej przemiany szlacheckiej mentalności. Doświadczyński, propagujący po powrocie do Europy nauki Xaoo, jest uznawany za szaleńca (trafia nawet do szpitala dla obłąkanych). „Przypadki…” pozostają więc jedynie nauką „ku przestrodze”, a wizja społeczności Nipuan – idealistyczną mrzonką.

Polecamy również:

  • Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki - opracowanie

    Pisanie powieści Krasicki ukończył 26 lutego 1775 roku. Drukiem po raz pierwszy ukazała się w roku następnym. Z badań nad twórczością Krasickiego wynika, iż pierwsza wersja powieści nosiła tytuł „Historia Doświadczyńskiego” i powstała około roku 1770 lub 1772.Tematyka powieści jest ściśle... Więcej »

  • Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki - bohaterowie

    Mikołaj Doświadczyński - główny bohater powieści Krasickiego. Postać uosabiająca (w młodości) większość szlacheckich przywar, głównie rozrzutność, skłonność do hazardu i bójek. Opis wczesnej młodości Mikołaja – jego pobieżnej edukacji i młodzieńczych „wybryków” ma... Więcej »

  • Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki - pierwsza polska powieść nowożytna

    Ignacy Krasicki datował „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” na 26 lutego 1775 roku. Drukiem powieść ukazała się w wydawnictwie Michała Grölla 15 marca roku 1776. Wydanie tego dzieła uznaje się za początek nowożytnej powieści w literaturze polskiej. Utwór Krasickiego odzwierciedla także... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
ez
• 2024-05-20 17:04:26
ok
• 2024-05-20 16:01:25
slabiutko ogólniki
• 2024-05-19 14:36:56
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20