Zasada senioratu i pryncypatu - na czym polegały?

Przed swoją śmiercią książę polski Bolesław Krzywousty, uregulował kwestie następstwa tronu oraz podziału władzy w kraju. W historii państwa Piastów przyjęło się wyznaczanie następcy danego władcy przez wąskie grono możnych. Nie zawsze nowo panującą osobą musiał być najstarszy z synów księcia. Było to również jedną z przyczyn podziału państwa we wcześniejszych okresach. Sam Bolesław Krzywousty walczył z własnym ojcem, a po jego śmierci z bratem, o władzę w Polsce.

Tak więc testament z roku 1138 miał na celu utrzymanie jedności politycznej kraju oraz zaniechania walki o władze między spadkobiercami Bolesław Krzywoustego. Wraz z jego śmiercią statut wydany przez księcia miał regulować sprawę następstwa tronu na dwóch zasadach – senioratu i pryncypatu.

Zasada pryncypatu oznaczała, że będzie zawsze jeden książę zwierzchni, nazywany seniorem. Osoba ta miała posiadać władzę najwyższą. Z drugiej strony zasada senioratu oznaczała, że panującym będzie zawsze najstarszy przedstawiciel dynastii Piastów. W myśl testamentu, każdy princeps powinien w praktyce być seniorem i na odwrót – każdy senior powinien być princepsem. Teoretycznie obie zasady wprowadzone na mocy testamentu powinny stanowić jedność.

Do uprawnień princepsa – seniora należało reprezentowanie kraju na zewnątrz, prowadzenia polityki zagranicznej w imieniu całego państwa. Tylko senior posiadał zwierzchność nad resztą dzielnic oraz dowództwo nad armią w wypadku wojny. Poza tym posiadał prawo inwestytury dostojników kościelnych, utrzymywania załóg wojskowych w głównych grodach swoich braci oraz decydował o obsadzaniu urzędów państwowych i kościelnych.

Senior – priceps miał pod swoim zwierzchnictwem dzielnice senioralną ze stolicą w Krakowie. Miała ona przechodzić po śmierci pod władzę kolejnego seniora. W jej skład wchodziły Małopolska, Pomorze Wschodnie, zachodnia część Kujaw oraz część Wielkopolski. Oprócz tego princeps posiadał zwierzchność nad Pomorzem Zachodnim. Reszta ziem została podzielona między synów Bolesław Krzywoustego, z czego każdy otrzymał określoną dzielnice przekazywaną dziedzicznie.

Pierwszym seniorem został Władysław II (Wygnaniec). Jednak już w roku 1146 został wygnany z Polski przez swoich młodszych braci. Kolejnym według zasady starszeństwa, był Bolesław Kędzierzawy. Było to pierwsze osłabienie zasady senioratu. Książęta uznali wówczas, że odnosi się ona tylko do obecnych i sprawujących władzę w kraju.

Polecamy również:

  • Gall Anonim - biografia

    Autor „Kroniki polskiej” nazywany był Gallem, co wskazywałoby na to, że pochodził z Francji. Najnowsze badania obalają to twierdzenia i wskazują, iż Gall Anonim był najprawdopodobniej weneckim mnichem, który do Polski dotarł przez Węgry, gdzie mógł zatrzymać się na dłuższy czas w opactwie... Więcej »

  • Bolesław Krzywousty - osiągnięcia i porażki

    W roku 1102 zmarł książę Władysław Herman. Przed śmiercią podzielił Polskę między swoich dwóch synów – młodszego Bolesława oraz starszego Zbigniewa. Sytuacja ta spowodowała – praktycznie od razu po śmierci ich ojca, konflikt między braćmi. Więcej »

  • Podbój Pomorza Gdańskiego przez Bolesława Krzywoustego - etapy, znaczenie

    Pomorze – od czasów kryzysu państwa Piastów, pozostawało poza jego granicami. Obszary te dzieli się historycznie na: Pomorze Wschodnie (Gdańskie) oraz Pomorze Zachodnie (Szczecińskie). Więcej »

  • Wojny polsko-niemieckie za panowania Bolesława Krzywoustego

    Po śmierci Władysława Hermana w roku 1102, Polska została podzielona między jego dwóch synów. Starszy Zbigniew otrzymał Wielkopolskę, Kujawy oraz Mazowsze, a młodszy Bolesław – Małopolskę, ziemie lubuską oraz Śląsk. Po kilku latach dochodzi do konfliktu między braćmi, który ostatecznie... Więcej »

  • Konflikt Bolesława Krzywoustego ze Zbigniewem - przyczyny, opis, skutki

    Władysław Herman (1042 – 1102) był księciem polski od roku 1079. Został osadzony na tronie przez możnowładców, którzy dążyli do osłabienia władzy książęcej. Wśród nich największą władzę skupił Sieciech, palatyn z rodu Starzów – Toporczyków. Władysław Herman miał... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 4 + 5 =
dziki borsuk
2021-03-14 19:12:12
nice
Ostatnio komentowane
Mickiewicz lubi w dvpe
• 2023-10-03 08:34:52
W pytę
• 2023-10-02 16:34:41
okokoksporekcoty
• 2023-10-02 11:44:09
nudne to
• 2023-10-01 11:52:10