Wielka czystka w ZSRR za czasów Stalina

Przejęcie władzy przez Józefa Stalina, które dokonało się na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, było dla wielu członków Partii dużym zaskoczeniem. Stalin nie wyróżniał się wcześniej niczym szczególnym, nie należał do grona najbliższych współpracowników Lenina, zajmował też dosyć mało znaczące stanowisko I sekretarza. Okazało się szybko, że raz zdobytej władzy Stalin nie zamierzał oddawać, a wręcz przeciwnie, z każdym rokiem umacniał swoją pozycję, systematycznie likwidując wszelkich konkurentów do władzy. Kulminacją tych działań była przeprowadzona w latach 1937 – 1938 Wielka Czystka.

Wiele dowodów wskazuje na to, że Stalin zaplanował Wielką Czystkę wyłącznie w jednym, konkretnym celu. Chciał za jej pomocą usunąć wszystkich polityków i dowódców wojskowych, którzy mogliby w przyszłości pokusić się o przejęcie władzy, w sposób legalny bądź nielegalny. Innymi słowy, Stalin chciał pozbyć się potencjalnej konkurencji.

Wielki Terror i Wielka Czystka to pojęcia zazwyczaj tożsame, z zastrzeżeniem, że to drugie określenie zawęża się zazwyczaj do serii egzekucji w Armii Czerwonej. Pomiędzy rokiem 1937 a 1938 Stalin nakazał stopniowo aresztować praktycznie wszystkich wyższych dowódców wojskowych, większość generałów i pułkowników. Po sfingowanych i pokazowych procesach, gdzie więźniowie byli zmuszani do przyznania się do winy, skazywano ich na śmierć. Jedynie nielicznych zesłano do łagrów na wieloletnie roboty. Podobne represje spotykały również ich rodziny. W podobny sposób pozbywano się również nazbyt ambitnych członków partii z komitetów terenowych i lokalnych. Na miejsce zabitych Stalin umieszczał własnych ludzi, zazwyczaj znacznie mniej zdolnych, ale za to fanatycznie mu oddanych. Egzekucje nie ominęły również, co ciekawe, członków partii komunistycznych z całego świata. Ich przywódcy byli wzywani do Moskwy, gdzie oskarżano ich o zdradę i rozstrzeliwano. W ten właśnie sposób zginęło m.in. prawie całe kierownictwo Komunistycznej Partii Polski.

W wyniku Wielkiej Czystki pozbyto się z Armii Czerwonej około 3/4 wyższych oficerów, w tym 3 z 5 marszałków, wszystkich komisarzy armijnych i większości dowódców armii. Zginął wtedy bohater walk z białymi i Polakami, marszałek Michaił Tuchaczewski. O ile większość wyższej rangi dowódców została zamordowana, na niższych szczeblach zdarzały się „jedynie” kary więzienia i wydalenia z wojska. Podobnie „oczyszczono” szeregi Partii, tworząc z niej organizację całkowicie podległą Stalinowi. Społeczeństwo zostało prewencyjnie zastraszone, a wszelkie próby buntu stłumione w zarodku. Za najmniejszy przejaw oporu wobec władzy groziło zesłanie do obozu pracy lub śmierć. Józef Stalin zyskał pełną kontrolę nad państwem, za cenę śmierci około 3 milionów obywateli (szacunki te są jedynie przybliżone, bowiem duża liczba ofiar pozostaje do dziś ukryta).

Polecamy również:

  • Kolektywizacja rolnictwa w ZSRR - na czym polegała? (przyczyny, przebieg, skutki)

    Podstawą ideologii komunistycznej, którą próbowano wcielić w życie w Związku Radzieckim, było uwspólnienie wszystkich środków produkcji i zanik własności prywatnej. Do działań takich w miarę szybko doszło w wielkich miastach, gdzie większość zakładów została po rewolucji przejęta... Więcej »

  • Obozy radzieckie - system łagrów sowieckich - Gułag

    Związek Radziecki był typowym przykładem państwa totalitarnego, w którym wszelkie próby zmiany istniejącego porządku w kraju były brutalnie i szybko tłumione. W celu zastraszenia i niszczenia ewentualnej opozycji, władze opierały się na rozbudowanym aparacie terroru i więziennictwa, w tym osławionym... Więcej »

  • Wielki Głód na Ukrainie (1932-1933)

    Po zwycięstwie w wojnie domowej w Rosji i utworzeniu ZSRR komuniści zaczęli umacniać swoją władzę w świeżo zdobytym państwie. Okres NEP-u, czyli złagodzenia polityki i pozwolenia na drobną działalność gospodarczą pozwolił na powolne odbudowanie zrujnowanej gospodarki, nikt w kierownictwie WKP(b) nie miał jednak... Więcej »

  • NKWD - definicja, działalność, historia. Ławrientij Beria - życiorys

    Już od pierwszych dni rewolucji październikowej i walki o władzę w Rosji bolszewicy byli zmuszeni stosować aparat terroru, w celu zarówno likwidacji wrogów ich systemu, jak również zapobiegania jakimkolwiek niepokojom społecznym. Stąd też już w pierwszych miesiącach po rewolucji październikowej... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 1 + 5 =
julitka
2018-04-18 16:12:22
Wielkie dzięki
julitka
2018-04-18 16:12:22
Wielkie dzięki
Ostatnio komentowane
jd
tak • 2021-09-26 18:53:47
5+1
jek • 2021-09-26 16:27:01
9+10=21
A • 2021-09-26 14:54:26
hh
ja • 2021-09-26 14:53:03
aha
sram • 2021-09-26 14:47:23