Powstanie i rozwój terytorialny Królestwa Prus

W roku 1525, w następstwie hołdu pruskiego i sekularyzacji zakonu krzyżackiego przez Albrechta Hohenzollerna, dawne państwo zakonne przekształciło się protestanckie Prusy Książęce, podporządkowane Rzeczpospolitej. Były wielki mistrz był założycielem nowej dynastii w Prusach, władców już nie duchowych, a świeckich i podporządkowanych królowi polskiemu. Wielu uważało, że był to błąd i Prusy należało inkorporować, jednak w ówczesnej sytuacji nie wydawały się one zagrożeniem dla znajdującego się w złotym wieku państwa polskiego.

 Dynastia Hohenzollernów pruskich nie okazała się jednak trwała. Już kolejny władca pruski - Albrecht Fryderyk – okazał się być chory psychicznie i niezdolny do sprawowania władzy. W tej sytuacji, za zgodą króla polskiego, władzę w państwie pruskim przejęła linia Hohenzollernów z Brandenburgii, do śmierci Albrechta Fryderyka w 1618 roku sprawując nad nim „opiekę”, później zaś oficjalnie przejmując tron. Władcy brandenburscy byli jednak ciągle formalnymi lennikami Rzeczpospolitej.

Sytuacja zmieniła się w roku 1655, w związku z najazdem szwedzkim. Walka Rzeczpospolitej z potężną Szwecją wydawała się idealną okazją do zerwania zależności lennych, a należy przyznać, że elektor brandenburski, Fryderyk Wilhelm I, rozegrał całą sytuację znakomicie. W początkowym okresie wojny Brandenburgia wspierała Szwedów, wprowadzając załogi okupacyjne do miast Prus Królewskich i uznając się za lennika szwedzkiego. Kiedy karta zaczynała się jednak odwracać i Szwedzi zaczęli powoli być wypierani, Fryderyk Wilhelm umiał dostrzec zmieniającą się sytuację międzynarodową i postanowił zmienić front. W następstwie negocjacji ze stroną polską podpisano traktaty welawsko-bydgoskie w roku 1657, w wyniku których Prusy Książęce przestały być lennem polski. Traktaty te można uznać za jedne z ważniejszych klęsk polskiej dyplomacji, tym bardziej ważną, że rzeczywistą wagę porozumienia zrozumiano dopiero po kilku latach. Na nic zdały się jednak protesty mieszczan i szlachty Prus Książęcych, którym poprzednie stosunki dawały większe pole do manewru. Praktycznie powstało dwuczłonowe państwo, połączone osobą władcy - państwo brandenbursko–pruskie.

 Wkrótce władcy brandenburscy postanowili sięgnąć jeszcze wyżej i walczyć o koronę królewską. Nie było to jednak aż tak proste. Jako część składowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Brandenburgia nie mogła zostać królestwem, godziłoby to bowiem w same podstawy Rzeszy i niechybnie wywołałoby wojnę. Jednakże Prusy Książęce nigdy do Rzeszy nie należały... W roku 1701 Fryderyk III koronował się w Królewcu na „króla w Prusach”, formalnie pozostając jedynie elektorem w Brandenburgii. Wkrótce doszło do paradoksalnej sytuacji- Prusy, prowincja niejako dołączona jedynie do Brandenburgii, dała nazwę dla całego państwa, Królestwa Prus. Potęgę nowego państwa zbudowało właściwie dwóch władców, ojciec i syn - Fryderyk Wilhelm I i Fryderyk II Wielki. To ich polityce i reformom Prusy zawdzięczają fantastyczny rozwój terytorialny, który wysunąl je na grono jednego z najsilniejszych państw europejskich.

W następstwie Wielkiej Wojny Północnej (1700-1721) Prusom udało się uzyskać od Szwedów dużą część Pomorza, wraz z ważnym portem w Szczecinie. Pozwoliło to jeszcze bardziej zwiększyć potęgę państwa. Kolejnym milowym krokiem było zajęcie większości Śląska, po serii wojen, z Austrią (1740-63). Od tego czasu państwo pruskie coraz więcej znaczyło na arenie międzynarodowym, stając się ważną potęgą europejską, dążącą do ekspansji i zjednoczenia swoich ziem, kosztem słabnącej Rzeczpospolitej. Cele te zostały osiągnięte w wyniku trzech rozbiorów, po 1795 roku zaś państwo pruskie osiągnęło swój największy zasięg terytorialny w całej historii.

Polecamy również:

  • Fryderyk Wilhelm I - panowanie i reformy

    Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern panował w Prusach pomiędzy rokiem 1713 a 1740. Za jego czasów Prusy były jeszcze państwem względnie młodym, świeżo co utworzonym z połączenia dwóch terytoriów należących do Hohenzollernów – Brandenburgii i Prus Książęcych. To właśnie Fryderyk Wilhelm... Więcej »

  • Fryderyk II Wielki - biografia, osiągnięcia, przydomek

    Fryderyk II objął rządy w państwie pruskim 1740 roku i sprawował je przez 46 lat. Był on jednym z dwóch, obok swojego ojca, Fryderyka Wilhelma I, twórców potęgi państwa pruskiego, wyprowadzając je na czoło wyścigu europejskich potęg. Więcej »

  • Reformy Fryderyka II Hohenzollerna

    Fryderyk II Wielki był, w przeciwieństwie do swojego ojca, bardziej człowiekiem Oświecenia, niż wojskowym. Był nazywany przez to „królem – filozofem”. Nie znaczy to, że nie potrafił prowadzić sprytnej polityki zagranicznej, ani że nie był zdolnym administratorem. Wręcz przeciwnie – to... Więcej »

  • Wojny śląskie w XVIII w. - przyczyny, przebieg, skutki

    Fryderyk II Wielki posiadał odziedziczone po ojcu państwo o ogromnych możliwościach mobilizacyjnych, sprawnej armii i finansach, pozwalające pokusić się o poszerzenie swojego terytorium siłą. Władca pruski łakomym wzrokiem spoglądał na bogate tereny Śląska, należące w owym momencie do Austrii. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
Dziekuje
MajMos • 2021-10-20 14:36:02
Dziękuję :)
:) • 2021-10-19 17:04:53
po jakiego uda ktoś to wymyślał
czarnypjes • 2021-10-17 16:53:04
doobry artykuł
Jan Marcalik • 2021-10-15 16:22:46
@12345 - dziękujemy za zauważenie błędu, został już poprawiony. Pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-10-15 09:57:56